સામાન્ય ઈંટ જેવી દેખાતી સોલર ઈંટો બનશે પાવર પ્લાન્ટ

માનવ સભ્યતામાં ઘરો અને ઇમારતોને મજબૂતી તથા આશ્રય આપવા માટે સદીઓથી ઈંટોનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. પરંતુ ટેકનોલોજીના બદલાતા યુગમાં હવે આ જ ઈંટો ઘરનું રક્ષણ કરવા ઉપરાંત વીજળી પેદા કરવાનું કામ પણ કરશે. કેનેડાની જાણીતી સોલર ટેકનોલોજી કંપની ‘મિટ્રેક્સ’ (Mitrex) એ એક અત્યાધુનિક ‘સોલર બ્રિક’ (Solar Brick) ટેકનોલોજી વિકસાવી છે. આ ઈંટો સૂર્યપ્રકાશમાંથી વીજળી બનાવી શકે છે, જેના કારણે કોઈપણ મકાનની બહારની દીવાલોને એક મિની પાવર પ્લાન્ટમાં ફેરવી શકાય છે.

સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ટેકનોલોજી માત્ર નવા બની રહેલા મકાનો પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ પહેલેથી બનેલા જૂના મકાનોની દીવાલો પર પણ તેને સહેલાઈથી ફિટ કરી શકાય છે. સામાન્ય સોલર પેનલ્સ લગાવવાથી ઘણીવાર મકાનનો દેખાવ કે છતની સુંદરતા બગડી જતી હોય છે, પરંતુ આ સોલર ઈંટોથી ઘરની સુંદરતામાં પણ ચાર ચાંદ લાગી જાય છે.

સોલર બ્રિક એ વાસ્તવમાં બિલ્ડિંગ-ઇન્ટિગ્રેટેડ ફોટોવોલ્ટેઇક (BIPV) ટેકનોલોજીનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે. તેને ઇમારતોની બહારની દીવાલો (Exterior Walls) પર લગાવવામાં આવે છે. પ્રથમ નજરે જોતાં આ ઈંટો સામાન્ય લાલ ઈંટો કે ડિઝાઇનર ટાઇલ્સ જેવી જ દેખાય છે, પરંતુ તેની અંદર અદ્રશ્ય રીતે હાઇ-એફિશિયન્સી સોલર સેલ્સ ફિટ કરવામાં આવેલા હોય છે.

આ ટેકનોલોજીની મુખ્ય ક્ષમતા એ છે કે તેની દરેક એક ઈંટ કે પેનલ ૩૩૦ વોટ (330W) સુધીની વીજળી પેદા કરી શકે છે. પરિણામે, મોટી કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગો કે વ્યક્તિગત મકાનો પોતાની જરૂરિયાત મુજબની મોટાભાગની વીજળી પોતાની દીવાલો પરથી જ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

ઘણીવાર નવી ટેકનોલોજી જૂના મકાનો માટે અનુકૂળ નથી હોતી, પરંતુ આ હોમ કન્સ્ટ્રક્શન ટેકનોલોજી જૂના મકાનો કે કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ છે. જૂની દીવાલો પર તેને રી-ક્લેડિંગ કે ઓવર-ક્લેડિંગ પદ્ધતિ દ્વારા મૂળ માળખાને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર સરળતાથી ઇન્સ્ટોલ કરી શકાય છે.

કંપની દ્વારા જાહેર કરાયેલી વિગતો અનુસાર, તાજેતરમાં ૪,૦૦૦ ચોરસ ફૂટના વિશાળ વિસ્તારમાં ૫૯ કિલોવોટ (59kW) ક્ષમતાવાળા એક પ્રોજેક્ટમાં આ સોલર બ્રિક્સનો સફળ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટમાં જૂની બિલ્ડિંગની આર્કિટેક્ચરલ ડિઝાઇનમાં સહેજ પણ ફેરફાર કર્યા વિના જ તેને વીજ ઉત્પાદન કરતા કેન્દ્રમાં ફેરવી દેવામાં આવી હતી.

મિટ્રેક્સની આ સોલર બ્રિકમાં ખાસ એડવાન્સ્ડ પેટન્ટેડ કોટિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ એન્ટી-રિફ્લેક્ટિંગ કોટિંગના કારણે સૂર્યના કિરણો અંજાઈ જાય તે રીતે ચમકતા કે પરાવર્તિત થતા નથી. ઉપરાંત, તેના પર ધૂળ, માટી કે કાદવ સરળતાથી ચોંટતા નથી. આ કારણે તેની જાળવણી (મેન્ટેનન્સ) ખૂબ જ સરળ બની જાય છે અને તે ભારે વાતાવરણમાં પણ લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે.

આ આધુનિક સોલર બ્રિક્સ કન્સ્ટ્રક્શન અને આર્કિટેક્ચરની જરૂરિયાત મુજબ અત્યંત ફ્લેક્સિબલ છે. તેમાં કસ્ટમાઇઝ કરી શકાય તેવા ફેસિંગ લેયર્સ, વિવિધ સાઇઝના પેનલ્સ અને બેકિંગ ઓપ્શન્સ ઉપલબ્ધ છે.

વીજ ઉત્પાદનની ક્ષમતા વિશે વાત કરીએ તો, આ સોલર બ્રિક્સ વડે ઘરના તમામ નાના-મોટા ઉપકરણો જેવા કે એર કન્ડીશનર (AC), ફ્રિજ, ટીવી અને લાઈટો સરળતાથી ચલાવી શકાય છે. જો એક પેનલ ૩૩૦ વોટ વીજળી આપતું હોય, તો આવા માત્ર ૧૦ થી ૧૨ પેનલ્સ લગાવવાથી આશરે ૩.૩ કિલોવોટથી ૪ કિલોવોટ (3.3kW to 4kW) નું સેટઅપ તૈયાર થઈ જાય છે. આટલું સેટઅપ આખા દિવસ દરમિયાન સામાન્ય ઘરનો પાવર લોડ સરળતાથી સંભાળી શકે છે.