રાનનો આર્સેનલ ભરવા રશિયા આગળ આવ્યું! ડ્રોન પાર્ટ્સ અને બારૂદનો જથ્થો રવાના
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સાથેના તાજેતરના ભીષણ સૈન્ય સંઘર્ષ દરમિયાન ઈરાનનો શસ્ત્રોનો જથ્થો મોટાપ્રમાણમાં ખાલી થઈ ચૂક્યો છે. હવે આ ખાલી પડેલા સૈન્ય ભંડારને ફરીથી ભરવા માટે રશિયા ખુલ્લેઆમ ઈરાનની મદદે આવ્યું છે. રશિયા કૅસ્પિયન સમુદ્રના ગુપ્ત માર્ગનો ઉપયોગ કરીને તેહરાનને ભારે માત્રામાં વિસ્ફોટકો, ડ્રોનના સ્પેરપાર્ટ્સ અને દારૂગોળો મોકલી રહ્યું છે.
અમેરિકી ન્યૂઝ ચેનલને મળેલા એક ગોપનીય યુરોપીયન સરકારી દસ્તાવેજ અને પશ્ચિમના દેશોના એક વરિષ્ઠ અધિકારી દ્વારા કરવામાં આવેલી પુષ્ટિ પરથી આ મોટા ખુલાસાની વિગતો સામે આવી છે.
કૅસ્પિયન સમુદ્ર જ કેમ પસંદ કરાયો?
રશિયા અને ઈરાન માટે કૅસ્પિયન સમુદ્ર એક એવો સુરક્ષિત “બેકડૂર” (ચોર રસ્તો) છે, જ્યાં અમેરિકા કે કોઈ પણ પશ્ચિમી દેશની નૌકાદળની પહોંચ શૂન્ય છે.
૧. પશ્ચિમી નજરથી સંપૂર્ણપણે બહાર: કૅસ્પિયન સમુદ્રની સીમાઓ માત્ર પાંચ દેશો—રશિયા, ઈરાન, કઝાકિસ્તાન, તુર્કમેનિસ્થાન અને અઝરબૈજાન સાથે જોડાયેલી છે. ૧૯૯૮ અને ૨૦૧૮ના આંતરરાષ્ટ્રીય કરારો મુજબ, આ દરિયાઈ વિસ્તારમાં કોઈ પણ બહારના દેશની નૌકાદળને પ્રવેશવાની મંજૂરી નથી.
૨. ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ બંધ કરવાની આઝાદી: આ રસ્તેથી પસાર થતાં રશિયન અને ઈરાની માલવાહક જહાજો પોતાની ઓટોમેટિક આઈડેન્ટિફિકેશન સિસ્ટમ (AIS) એટલે કે જીપીએસ ટ્રેકર બંધ કરી દે છે, જેનાથી પશ્ચિમી સેટેલાઈટ્સ માટે તેમનું લોકેશન ટ્રેક કરવું ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે.
૩. અમેરિકાનું કોઈ સીધું નિયંત્રણ નહીં: આ જળમાર્ગ પર અમેરિકી નૌકાદળની કોઈ ચોકી કે નાકાબંધી નથી, જેથી આ સપ્લાય કોઈ પણ અડચણ વગર ચાલુ છે.
કઈ-કઈ સૈન્ય સામગ્રી મોકલવામાં આવી રહી છે?
કઈ-કઈ સૈન્ય સામગ્રી મોકલવામાં આવી રહી છે?યુરોપીયન દસ્તાવેજ અને ગુપ્તચર સેટેલાઈટ તસવીરોના વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે રશિયા તરફથી મોકલવામાં આવી રહેલી ખેપમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબની વસ્તુઓ સામેલ છે:
TNT વિસ્ફોટક: ભારે માત્રામાં ટ્રાયનાઈટ્રોટોલ્યુઈન (TNT), જેનો ઉપયોગ મિસાઈલો, રોકેટ અને ડ્રોનના વોરહેડ્સ (વિસ્ફોટક શિરચ્છેદ) તૈયાર કરવા માટે થાય છે.
ડ્રોનના સ્પેરપાર્ટ્સ: ઈરાની શાહેદ (Shahed) ડ્રોન અને અન્ય ઘાતક અનમેન્ડ એરિયલ વ્હીકલ (UAV) બનાવવા માટે જરૂરી ઈલેક્ટ્રોનિક અને મિકેનિકલ કલપુર્જા.
બેલિસ્ટિક મિસાઈલના કમ્પોનન્ટ્સ: નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સેટેલાઈટ ઈમેજ સંકેત આપે છે કે આ માલમાં બેલિસ્ટિક મિસાઈલોના નિર્માણ માટે જરૂરી આધુનિક રશિયન અને ચીની પાર્ટ્સ પણ હાજર છે.
ભારે માત્રામાં દારૂગોળો: વિવિધ પ્રકારના આર્ટિલરી શેલ્સ (તોપના ગોળા) અને અન્ય દારૂગોળો.
ભૂમિકાઓની અનોખી અદલાબદલી (Role Reversal)
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં એક રસપ્રદ ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. જ્યારે યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયું હતું, ત્યારે રશિયા શસ્ત્રોની અછતથી ઝૂઝી રહ્યું હતું અને ઈરાને સામે ચાલીને મોસ્કોને હજારો શાહેદ-૧૩૬ સુસાઈડ ડ્રોન અને ડ્રોન ટેક્નોલોજી પૂરી પાડી હતી.
પરંતુ હવે, જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલાઓથી ઈરાનનું પોતાનું સૈન્ય માળખું અને શસ્ત્રોના ગોડાઉન તબાહ થઈ ગયા છે, ત્યારે રશિયા તેની જૂની મદદનું કરજ ચૂકવી રહ્યું છે અને ઈરાનના પુનઃનિર્માણમાં મુખ્ય મદદગાર બનીને ઊભર્યું છે.
ઈઝરાયેલના હુમલા છતાં સપ્લાય ચાલુ
રિપોર્ટ્સ મુજબ, ઈઝરાયેલને આ સીક્રેટ સપ્લાય રૂટની જાણ પહેલાથી જ હતી. આ જ કારણે ઈઝરાયેલી વાયુસેનાએ કૅસ્પિયન સમુદ્રના કિનારે આવેલા ઈરાનના પ્રમુખ બંદર બંદર-એ-અંઝાલી (Bandar Anzali) પર એરસ્ટ્રાઈક કરી હતી, જેથી શસ્ત્રોની આ સપ્લાય લાઈન તોડી શકાય.
જોકે, આ હુમલામાં બંદરના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન પહોંચ્યા છતાં રશિયન શિપમેન્ટ્સ અટક્યા નથી અને બંદર પર કામ ફરીથી શરૂ કરીને શસ્ત્રોની ડિલિવરી ઝડપી કરી દેવામાં આવી છે.
ભૂ-રાજકીય અસર (Geopolitical Impact)
રશિયાનું આ પગલું માત્ર એક સહયોગીની મદદ કરવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ ઊંડું વ્યૂહાત્મક ગણિત છુપાયેલું છે:
અમેરિકી સંસાધનોનું ધ્યાન ભટકાવવું: મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન જેટલું વધુ મજબૂત અને આક્રમક રહેશે, અમેરિકાએ પોતાની સૈન્ય તાકાત, બજેટ અને ધ્યાન તે જ વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત રાખવું પડશે. આનાથી યુક્રેન યુદ્ધના મેદાનમાં અમેરિકી દબાણ ઓછું થશે.
પૂર્વીય ધરીનું નિર્માણ (Eastern Axis): ઈરાન, રશિયા અને ચીન મળીને એક મજબૂત સૈન્ય ગઠબંધન બનાવી રહ્યા છે, જે પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધોને સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ બનાવવામાં લાગેલું છે.
હાલમાં, આ રિપોર્ટ પર ન તો મોસ્કો કે ન તો તેહરાને કોઈ સત્તાવાર જાહેર નિવેદન આપ્યું છે, પરંતુ પશ્ચિમી ગુપ્તચર એજન્સીઓ આ સમગ્ર જળમાર્ગ પર કડક નજર રાખી રહી છે.
