ટ્રમ્પે નકશો શેર કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકાનો નવો પ્રદેશ ગણાવ્યો: ઈરાને કહ્યું, “અમેરિકા વર્તન નહીં બદલે ત્યાં સુધી દરિયાઈ માર્ગ બંધ રહેશે”
વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંથી એક એવા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) અંગે વૈશ્વિક રાજકારણમાં ફરી એકવાર ભારે ગરમાવો આવી ગયો છે. અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર એક નકશો અને તસવીર શેર કરીને દાવો કર્યો છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હવે અમેરિકાનો નવો પ્રદેશ છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન અને દાવ બાદ મધ્ય પૂર્વ (Middle East) સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજકીય ખળભળાટ મચી ગયો છે. બીજી તરફ, ઈરાને ટ્રમ્પના આ દાવાને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દઈને અત્યંત આકરો જવાબ આપ્યો છે.
ટ્રુથ સોશિયલ પર નકશો શેર કરીને ટ્રમ્પે કર્યો વિવાદાસ્પદ દાવો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર એક ખાસ તસવીર અને નકશો પોસ્ટ કર્યો હતો. આ પોસ્ટમાં તેમણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્ત્વના દરિયાઈ વિસ્તારને અમેરિકાનો નવો પ્રદેશ (US Territory) તરીકે દર્શાવ્યો હતો. આ પહેલીવાર નથી જ્યારે ટ્રમ્પે આ પ્રકારનો દાવો કર્યો હોય. આ પહેલા ઓગસ્ટ મહિનામાં લોંગ આઈલેન્ડ પર એક પોલીસ એકેડેમીના કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતી વખતે પણ તેમણે કહ્યું હતું કે, “ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં હું હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકન પ્રદેશ જાહેર કરીશ.”
ટ્રમ્પના આ સતત આવી રહેલા નિવેદનો અને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટથી આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ અને દરિયાઈ સરહદોને લઈને એક નવો વિવાદ ઉભો થયો છે, કારણ કે આ વિસ્તાર વૈશ્વિક ઊર્જા અને કાચા તેલના પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ઈરાનનો પલટવાર: વલણ નહીં બદલાય ત્યાં સુધી માર્ગ બંધ રહેશે
ટ્રમ્પના આ દાવા સામે ઈરાને તાત્કાલિક અને અત્યંત કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે. ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ (Supreme National Security Council) ના સેક્રેટરી મોહસેન રેઝાઈએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હાલમાં સંપૂર્ણપણે બંધ છે અને જ્યાં સુધી વોશિંગ્ટન પોતાનું વલણ નહીં બદલે અને ભૂતકાળમાં આપેલા વચનો પૂરા નહીં કરે ત્યાં સુધી તેહરાન આ માર્ગને ફરીથી ખોલશે નહીં.
ઈરાની મીડિયા ‘ઈરાન ઈન્ટરનેશનલ’ અનુસાર, મોહસેન રેઝાઈએ ચોખ્ખું સંભળાવી દીધું છે કે અમેરિકાની દાદાગીરી સામે ઈરાન ઝૂકશે નહીં. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ છે અને જ્યાં સુધી અમેરિકા તેનું વર્તન નહીં સુધારે ત્યાં સુધી તે ફરી ખોલવામાં આવશે નહીં.”
વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર સંકટના વાદળો
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ પર્સિયન ગલ્ફ અને ઓમાનના અખાત વચ્ચે આવેલો એક નાનો પરંતુ અત્યંત મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે. વિશ્વના કુલ કાચા તેલના પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા આ તણાવના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવાની અને પુરવઠો ખોરવાવાની આશંકા વધી ગઈ છે. બંને દેશો વચ્ચેની આ શાબ્દિક અને રાજકીય લડાઈ આગામી દિવસોમાં કયું રૂપ ધારણ કરે છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
