હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મુદ્દે મોટો વિવાદ, ઈરાન બોલ્યું- જ્યાં સુધી વલણ નહીં બદલાય રસ્તો બંધ રહેશે
અંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એકવાર ફરી મોટો તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) એ વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને નવો અમેરિકી પ્રદેશ ગણાવતો એક નકશો શેર કર્યો છે. આ દાવા બાદ વૈશ્વિક સ્તરે ભૂ-રાજકીય હલચલ તેજ થઈ ગઈ છે, જેનો ઈરાને પણ અત્યંત આક્રમક અને કરારો જવાબ આપ્યો છે.
ટ્રમ્પનો વિવાદિત દાવો અને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર એક નકશો અને તસવીર શેર કરી છે. આ તસવીર દ્વારા તેમણે દુનિયાના સૌથી સંવેદનશીલ તેલ વ્યાપાર માર્ગો પૈકીના એક એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકાનો નવો વિસ્તાર જાહેર કર્યો છે.
આ પહેલાં પણ 18 ઓગસ્ટે ટ્રમ્પે આ જ તસવીર શેર કરી હતી. આ માવાની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે 14 ઓગસ્ટે લોંગ આઈલેન્ડની એક પોલીસ એકેડેમીમાં સંબોધન કરતા ટ્રમ્પે મોટું નિવેદન આપ્યું હતું કે, “ખૂબ જ જલ્દી હું હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકાનો પ્રદેશ જાહેર કરી દઈશ.” તેમના આ નિવેદનને પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકાના વધતા હસ્તક્ષેપ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
ઈરાનનો બેધ્ધક જવાબ: “રસ્તો બંધ છે અને બંધ રહેશે”
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના આ દાવા સામે ઈરાને સખત વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાનની સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદના સચિવ મોહસેન રેઝાઈ (Mohsen Rezaei) એ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા પોતાના જૂના વચનો પૂરા નહીં કરે અને પોતાના વ્યવહારમાં સુધારો નહીં લાવે, ત્યાં સુધી તેહરાન આ જળમાર્ગને નહીં ખોલે.
અહેવાલ મુજબ, મોહસેન રેઝાઈએ ચેતવણી આપતા જણાવ્યું કે, “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે બંધ છે અને જ્યાં સુધી વોશિંગ્ટન પોતાનું વલણ નહીં બદલે, ત્યાં સુધી તે ફરીથી નહીં ખુલે.” ઈરાનના આ નિવેદનથી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા અને દરિયાઈ વેપાર પર મોટી અસર પડવાની આશંકા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
આ તણાવના વૈશ્વિક અર્થો શું છે?
ઊર્જા સુરક્ષા પર જોખમ: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દુનિયાના સૌથી વ્યસ્ત તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે, જ્યાંથી ખાડી દેશોનું ક્રૂડ ઓઈલ વૈશ્વિક બજારોમાં પહોંચે છે.
વધતો ભૂ-રાજકીય ટકરાવ: ટ્રમ્પના દાવા અને ઈરાનની આક્રમક પ્રતિક્રિયાથી આ ક્ષેત્રમાં સૈન્ય અને કૂટનીતિક તણાવ વધવાની પૂરી શક્યતા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિ: વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ વ્યૂહાત્મક માર્ગને લઈને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ વિવાદ આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજકારણનું કેન્દ્ર બનશે.
