શું પુતિન બાદ હવે જિનપિંગ પણ આવશે ભારત? NSA અજિત ડોભાલની ચીન યાત્રાનું આખું ગણિત સમજો
ભારતની વિદેશ નીતિમાં અત્યારે જબરદસ્ત હલચલ અને નવી વ્યુહરચના જોવા મળી રહી છે. એક તરફ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર મોસ્કોની મુલાકાતે છે, તો બીજી તરફ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજિત ડોભાલ બીજિંગ પહોંચી ગયા છે. ડોભાલનો આ ચીન પ્રવાસ માત્ર એક સામાન્ય કૂટનીતિક મુલાકાત નથી, પરંતુ તેને ભારતની વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનનો મોટો ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
બીજિંગમાં ડોભાલ: સીમા વિવાદથી પરે મોટી તસવીર
અજિત ડોભાલ બીજિંગમાં 24મી ભારત-ચીન વિશેષ પ્રતિનિધિ (Special Representative – SR) સ્તરની બેઠકમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા ભારત-ચીન સરહદ (LAC) પર શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે.
રાજદ્વારી સંપર્ક: ડોભાલની ચીનના વિદેશ મંત્રી સાથેની મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં જમેલા બરફને પીગળાવવામાં મદદ કરશે.
દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ચીન મુલાકાત અને બ્રિક્સ સમિટ દરમિયાન થયેલી ચર્ચાઓને ડોભાલ આગળ વધારી રહ્યા છે.
બહુપક્ષીય મંચ: SCO અને BRICS જેવા વૈશ્વિક મંચો પર ભારત અને ચીનના હિતોને સંતુલિત કરવા પર પણ ગંભીર ચર્ચા થઈ રહી છે.
શું પુતિન સાથે શી જિનપિંગ પણ ભારત આવશે?
આગામી બ્રિક્સ (BRICS) શિખર સંમેલનની યજમાની ભારત કરી રહ્યું છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનનો ભારત પ્રવાસ નક્કી માનવામાં આવે છે. હવે સૌથી મોટો સવાલ શી જિનપિંગની હાજરી અંગે છે:
બ્રિક્સની એકતા: ભારત ઈચ્છે છે કે બ્રિક્સ સમિટમાં તમામ દેશોના ટોચના નેતાઓ રૂબરૂ હાજર રહે, જેથી વૈશ્વિક મંચ પર આ સંગઠનની તાકાત દેખાય.
ચીનની રાજદ્વારી જરૂરિયાત: અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો સાથેના તણાવ વચ્ચે ચીન પણ ભારત જેવા મોટા બજારને નજરઅંદાજ કરી શકે તેમ નથી.
ડોભાલનું ગ્રાઉન્ડવર્ક: શીર્ષ નેતાઓની મુલાકાત પહેલાં NSA સ્તરે જ એજન્ડા તૈયાર કરવામાં આવે છે. ડોભાલ બીજિંગમાં આ જ તૈયારીઓ કરી રહ્યા છે.
રશિયા અને ચીન: ભારતનો દ્વિપક્ષીય રાજદ્વારી દાવ
રશિયા અને ચીન: ભારતનો દ્વિપક્ષીય રાજદ્વારી દાવ| નેતા / અધિકારી | દેશ | મુખ્ય એજન્ડા |
| એસ. જયશંકર (વિદેશ મંત્રી) | રશિયા (મોસ્કો) | 27મા IRIGC-TEC સત્રની સહ-અધ્યક્ષતા; વેપાર, આર્થિક અને ઉર્જા સહયોગ. |
| અજિત ડોભાલ (NSA) | ચીન (બીજિંગ) | 24મી SR બેઠક; સરહદી શાંતિ, દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને આગામી બ્રિક્સ/SCO રૂપરેખા. |
અજિત ડોભાલની આ યાત્રાનો અસલી માસ્ટરસ્ટ્રોક એ જ છે કે ભારતે ચીનને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે સરહદ પર શાંતિ જ દ્વિપક્ષીય સંબંધોનો પાયો છે, પરંતુ વૈશ્વિક મંચો પર સહયોગના દરવાજા ખુલ્લા છે. જો આ વાટાઘાટો સફળ રહેશે, તો સરહદ પર તણાવ ઓછો થવાની સાથે આગામી બ્રિક્સ સંમેલનમાં પુતિન અને જિનપિંગની એકસાથે હાજરીથી ભારત વૈશ્વિક રાજનીતિના કેન્દ્રમાં મજબૂતીથી ઉભું રહેશે.
