‘ટ્રમ્પ જી-૭ બેઠકમાં ભારતની શરત ભૂલી ગયા’: અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોરનો મોટો દાવો
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેના સંબંધો તેમજ બંને દેશોના ટોચના નેતાઓ વચ્ચેની મુલાકાતો હંમેશાં વૈશ્વિક રાજકારણમાં ચર્ચાનો વિષય બને છે. તાજેતરમાં ‘ઇકોનોમિક ટાઇમ્સ વર્લ્ડ લીડર્સ ફોરમ’ ખાતે ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પૂર્વ અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની એક દ્વિપક્ષીય બેઠક અંગે અત્યંત રસપ્રદ અને ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો છે. જી-૭ (G-7) શિખર સંમેલન દરમિયાન યોજાયેલી આ મુલાકાતમાં ભારત સરકાર તરફથી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પ્રશ્નોત્તરી ન રાખવાની સ્પષ્ટ વિનંતી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ટ્રમ્પની એક ક્ષણિક ભૂલને કારણે સમગ્ર માહોલ બદલાઈ ગયો હતો.
સ્ટેજ પાછળની વાતચીત અને ભારતની શરત
સર્જિયો ગોરે ઘટનાક્રમની વિગતો આપતાં જણાવ્યું હતું કે, જી-૭ શિખર સંમેલનમાં બેઠક શરૂ થાય તે પહેલાં તેઓ અને તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સ્ટેજની પાછળ ગ્રીન રૂમમાં હાજર હતા. તે સમયે ટ્રમ્પે ગોરને પૂછ્યું હતું કે ભારતીય પક્ષ તરફથી કયા મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવશે અને શું તેમની કોઈ ખાસ માંગ કે શરત છે?
ગોરે ટ્રમ્પને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, “ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય (MEA) નો માત્ર એક જ સ્પષ્ટ આગ્રહ છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે મિડિયા કર્મીઓને હોલમાં અંદર આવવાની પરવાનગી આપવામાં આવે, પરંતુ કોઈ પ્રશ્નોત્તરી (Q&A Session) કે લાંબી પ્રેસ કોન્ફરન્સ રાખવામાં ન આવે.” આ વાત સાંભળીને ટ્રમ્પે તુરંત સહમતી દર્શાવતા કહ્યું હતું, “ચોક્કસ, તેમાં કોઈ વાંધો નથી, આપણે એ મુજબ જ કરીશું.”
‘એની ક્વેશ્ચન?’ – અને વાતાવરણ બદલાઈ ગયું
આ પૂર્વ-સહમતી બાદ જ્યારે વડાપ્રધાન મોદી અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મિડિયાની સામે બેઠા, ત્યારે કેમેરામેન અને પત્રકારોથી આખો હોલ ભરાઈ ગયો હતો. બંને નેતાઓએ પોતાના પૂર્વ-નિર્ધારિત ઔપચારિક નિવેદનો આપ્યા. વિદેશ મંત્રાલયની યોજના મુજબ આ નિવેદનો બાદ મિડિયાને બહાર જવાનો સંકેત આપવાનો હતો.
પરંતુ, જેવા ઔપચારિક નિવેદનો પૂર્ણ થયા કે તુરંત જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાની સહજ શૈલીમાં કેમેરા તરફ જોઈને અચાનક બોલી ઉઠ્યા – “એની ક્વેશ્ચન?” (કોઈ પ્રશ્ન છે?)
ટ્રમ્પના આ એક જ વાક્યે સમગ્ર પરિસ્થિતિ બદલી નાખી. હોલમાં હાજર પત્રકારો માટે આ એક સુવર્ણ તક હતી, અને ક્ષણભરમાં જ સવાલોનો વરસાદ શરૂ થઈ ગયો. ભારતની વિનંતી હોવા છતાં, આ બેઠક માત્ર નિવેદન પૂરતી સીમિત ન રહેતાં ૪૫ મિનિટ લાંબી તીવ્ર પ્રશ્નોત્તરી વાળી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ફેરવાઈ ગઈ.
બેઠકમાં કયા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી?
જોકે આ અણધારી પ્રેસ કોન્ફરન્સ છતાં બંને દેશોના નેતાઓએ તમામ વૈશ્વિક અને દ્વિપક્ષીય મુદ્દાઓ પર અત્યંત સકારાત્મક વલણ અપનાવ્યું હતું. આ બેઠક દરમિયાન નીચે મુજબના મહત્વના વિષયો ચર્ચામાં રહ્યા હતા:
હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્ય (Strait of Hormuz) માં સુરક્ષા: તે સમયે તે દરિયાઈ માર્ગે જહાજો પર થઈ રહેલા હુમલાઓ વચ્ચે ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષાનો મુદ્દો પ્રમુખતાથી ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.
ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો: દ્વિપક્ષીય વેપાર, ટેરિફ અને આર્થિક ભાગીદારી પર વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી.
વૈશ્વિક સુરક્ષા: વૈશ્વિક સ્તરે ઉદ્ભવતા તણાવ અને ત્રાસવાદ સામે એકજુટ થઈને લડવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
આ મુલાકાત દરમિયાન ટ્રમ્પે ભારત સાથે અમેરિકાની મજબૂત મિત્રતાનો પુનરોચ્ચાર કરતા કહ્યું હતું કે, “જો ભારત પર કોઈ પણ પ્રકારનું સંકટ આવશે, તો અમેરિકા હંમેશાં તેની સાથે મજબૂતીથી ઊભું રહેશે.”
અધિકૃત પ્રતિક્રિયાની રાહ
સર્જિયો ગોર દ્વારા કરવામાં આવેલા આ રસપ્રદ ખુલાસા બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં આ કિસ્સો ભારે ચર્ચામાં આવ્યો છે. મુત્સદ્દીગીરી (Diplomacy) માં શરતો અને પ્રોટોકોલનું ખૂબ મહત્વ હોય છે, પરંતુ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની બિન-પરંપરાગત કાર્યશૈલીને કારણે આ ઘટના ઘટી હતી. જોકે, સર્જિયો ગોરના આ નિવેદન પર અત્યાર સુધી ભારત સરકાર કે વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા કોઈ અધિકૃત પ્રતિક્રિયા કે સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી નથી.
