હવે ગાડીઓમાં નહીં લગાવી શકાય વધુ પડતી બ્રાઈટ લાઈટ? સરકારે આંખોને ખૂંચતી લાઈટો પર મુકી લિમિટ!
રાતના સમયે હાઈવે પર કે શહેરોના રોડ પર વાહન ચલાવતી વખતે સામેથી આવતી ગાડીની તીવ્ર હેડલાઈટ આંખોમાં અંજાઈ જવી એ આપણા દેશમાં ખૂબ જ સામાન્ય સમસ્યા છે. અચાનક અંજી જતી આંખોના કારણે ડ્રાઈવર થોડી સેકન્ડો માટે અંધ થઈ જાય છે, જે ઘણીવાર ગંભીર અને અકસ્માતોનું કારણ બને છે. આ જીવલેણ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે ભારત સરકાર હવે કમર કસી રહી છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) વાહનોની હેડલાઈટના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પ્રસ્તાવિત નિયમોનો મુખ્ય હેતુ રસ્તાઓ પર થતા અકસ્માતો રોકવાનો અને રાત્રિ દરમિયાન ડ્રાઈવિંગ વધુ સુરક્ષિત અને આરામદાયક બનાવવાનો છે. જો બધું યોજના મુજબ રહ્યું, તો એપ્રિલ ૨૦૨૭થી વાહનો માટે હેડલાઈટના નવા અને કડક માનકો અમલમાં આવી શકે છે.
ટૂ-વ્હીલર્સ માટે ‘ઓટોમેટિક લો-બીમ’ સિસ્ટમ
સરકાર જે સૌથી મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે તે દ્વિચક્રી વાહનો (ટૂ-વ્હીલર્સ) સાથે જોડાયેલો છે. હાલમાં દેશમાં વેચાતા ટૂ-વ્હીલર્સમાં ‘ઓટોમેટિક હેડલેમ્પ ઓન’ (AHO) સિસ્ટમ આવે છે, જે વાહન ચાલુ થતાં જ લાઈટ ચાલુ કરી દે છે. પરંતુ આ સિસ્ટમમાં રાઈડર પોતાની મરજી મુજબ હાઈ-બીમ કે લો-બીમ પર સ્વિચ કરી શકે છે.
મંત્રાલયના પ્રસ્તાવ મુજબ, એપ્રિલ ૨૦૨૭થી ઉત્પાદિત થતા નવા ટૂ-વ્હીલર્સમાં ઓટોમેટિક હેડલેમ્પ બાય ડિફોલ્ટ માત્ર ‘પાસિંગ-બીમ’ (લો-બીમ) મોડમાં જ કામ કરશે. આ ફેરફાર એટલા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે વાહનચાલકોને યોગ્ય જગ્યાએ લો-બીમનો ઉપયોગ કરવાની વારંવાર અપીલ કરવા છતાં મોટાભાગના લોકો સતત હાઈ-બીમ પર જ વાહન ચલાવે છે. નવા નિયમથી સામેથી આવતા વાહનચાલકોની આંખો પર સીધો પ્રકાશ નહીં પડે અને અકસ્માતનો ભય ઘટશે.
લાઈટની તીવ્રતા (કેન્ડેલા) પર વાગશે કાતર
હાલના સમયમાં ગાડીઓમાં વધુ પડતી બ્રાઈટ લાઈટો લગાવવાનો ક્રેઝ વધ્યો છે, જેના કારણે અન્ય વાહનચાલકોને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડે છે. આ બાબતને ધ્યાન ધ્યાનમાં રાખીને મંત્રાલયે હેડલાઈટની મહત્તમ તીવ્રતા પર મર્યાદા મૂકવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
લાઈટની તીવ્રતા માપવા માટે ‘કેન્ડેલા’ (Candela – cd) એકમનો ઉપયોગ થાય છે. આ એકમમાં રજૂ કરાયેલા નવા પ્રસ્તાવિત નિયમો આ મુજબ છે:
ટૂ-વ્હીલર્સ (બે પૈડાં વાળા વાહનો): અત્યાર સુધી લાઈટની તીવ્રતાની મર્યાદા ૧,૫૦,૦૦૦ કેન્ડેલા હતી, જેને ઘટાડીને ૧,૦૦,૦૦૦ કેન્ડેલા કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
ફોર-વ્હીલર્સ (ચાર પૈડાં વાળા વાહનો): ચાર પૈડાં વાળા વાહનો માટે અત્યાર સુધી આ સીમા ૨,૨૫,૦૦૦ કેન્ડેલા હતી, જેને ઘટાડીને ૧,૫૦,૦૦૦ કેન્ડેલા કરવામાં આવી શકે છે.
આ તીવ્રતા ઘટવાથી રોડ પર વિઝિબિલિટી (દ્રશ્યતા) પૂરી મળશે, પરંતુ સામેથી આવતા વ્યક્તિ માટે તે લાઈટ હેરાનગતિરૂપ નહીં બને.
સફેદ અંજવાળતી લાઈટો અને કલર ટેમ્પરેચર પર લગામ
આજકાલ બજારમાં એલઈડી (LED) અને આફ્ટરમાર્કેટ વ્હાઈટ લાઈટોનો વપરાશ ખૂબ વધી ગયો છે. આ કડક સફેદ કે વાદળી પડતી લાઈટો આંખોમાં ભારે અસ્વસ્થતા અને આંશિક અંધાપો ઉત્પન્ન કરે છે.
નવા સુધારા હેઠળ વાહનોની હેડલાઈટ અને ફોગ લાઈટ માટે મહત્તમ કલર ટેમ્પરેચર ૬,૫૦૦ કેલ્વિન (K) નક્કી કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. ૬,૫૦૦K કરતા વધુ કલર ટેમ્પરેચર ધરાવતી લાઈટો વધુ પડતી સફેદ અને અંજાવનારી હોય છે, જે ચોમાસા કે ધુમ્મસના સમયે વિઝિબિલિટી પણ ઘટાડે છે. આ નિયમ આવવાથી રસ્તા પર આંખોને ખૂંચતી લાઈટોથી મોટી રાહત મળશે.
ભારે વાહનો માટે રીફ્લેક્ટિવ ટેપ ફરજિયાત
રાત્રિના સમયે હાઈવે પર ઊભેલા કે ધીમે ચાલતા બસ, ટ્રક અને અન્ય ભારે વાહનો સાથે પાછળથી આવતા વાહનો અથડાવાના કિસ્સા અવારનવાર બને છે. આ પ્રકારના દૂર્ઘટનાઓને રોકવા માટે મંત્રાલયે એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા પગલું સૂચવ્યું છે.
નવા નિયમો હેઠળ બસ અને અન્ય તમામ ભારે વાહનો પર ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી અસલી રીફ્લેક્ટિવ ટેપ (Reflective Tapes) લગાવવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે. રાત્રે કે ખરાબ હવામાન (જેમ કે ભારે વરસાદ અથવા ધુમ્મસ) દરમિયાન પાછળથી આવતા વાહનોની લાઈટ આ ટેપ પર પડતાં જ આગળ મોટું વાહન છે તે સ્પષ્ટપણે દેખાઈ આવશે, જેથી અકસ્માત ટાળી શકાશે.
રસ્તાની સુરક્ષા તરફ એક મોટું કદમ
કેન્દ્રીય મોટર વાહન નિયમો (CMVR)માં કરવા જઈ રહેલા આ સુધારા ભારતીય રોડ સેફ્ટીના ઈતિહાસમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. વધતા જતા વાહનો અને હાઈવે પર વધી રહેલી ઝડપ વચ્ચે આવા કડક નિયમો સમયની માંગ છે.
જો આ પ્રસ્તાવોને સત્તાવાર મંજૂરી મળી જાય અને એપ્રિલ ૨૦૨૭થી તેનો અમલ શરૂ થાય, તો ભારતીય રસ્તાઓ પર રાત્રિનો પ્રવાસ અગાઉ કરતાં વધુ સુરક્ષિત, સુગમ અને આરામદાયક બનશે.
