વિદેશમાં RSS નેટવર્કનો વિસ્તાર કરવા નવી વ્યૂહરચના: ભારતીય ડાયસ્પોરા અને ગ્લોબલ સંવાદ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) એ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાના નેટવર્કનો વિસ્તાર કરવા અને સંગઠન પ્રત્યેની વૈશ્વિક પહોંચ વધારવા માટે એક નવી વ્યૂહરચના અપનાવી છે. આ નવી પહેલ હેઠળ, વિદેશમાં વસતા ભારતીય ડાયસ્પોરા (પ્રવાસી ભારતીયો) સાથેના સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા તેમજ સંઘ પ્રત્યેની ગેરસમજો દૂર કરવા માટે સ્વતંત્ર પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકામાં ‘અમેરિકન હિન્દુઝ ફોર એંગેજમેન્ટ એન્ડ ડાયલોગ’ (AHEAD) અને યુકેમાં ‘ઇન્ટિગ્રલ’ જેવા સંગઠનો આ નવા વૈશ્વિક માળખામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આ સ્વતંત્ર પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા RSS ના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓના વૈશ્વિક કાર્યક્રમો, સામાજિક સંવાદ અને વિવિધ ધાર્મિક સમુદાયો સાથેની બેઠકોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
સંઘ વડા મોહન ભાગવતનો યુએસ, કેનેડા અને યુકેનો પ્રવાસ
RSS ની આ બદલાયેલી વૈશ્વિક વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે, સંઘના સરસંઘચાલક (વડા) ડો. મોહન ભાગવત ૨૫ ઓગસ્ટથી અમેરિકા, કેનેડા અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે) ના મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસે છે. આ પ્રવાસ સંઘના શતાબ્દી વર્ષની ઉજવણીના ભાગરૂપે આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે.
ન્યૂ યોર્કના મેડિસન સ્ક્વેર ગાર્ડન સ્થિત ઇન્ફોસિસ થિયેટરમાં AHEAD દ્વારા ‘ગ્લોબલ ઇન્ટિગ્રેશન ફેસ્ટિવલ’ તરીકે એક વિશેષ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં મોહન ભાગવત ભારતીય સમુદાયને સંબોધિત કરશે. ન્યૂ યોર્ક ખાતેના કાર્યક્રમો પૂરા કર્યા બાદ, તેઓ કેનેડાના ટોરોન્ટો પહોંચશે. ત્યાં બે દિવસના રોકાણ અને સમુદાયિક કાર્યક્રમો બાદ, તેઓ ૨ સપ્ટેમ્બરથી ૭ સપ્ટેમ્બર સુધી યુકેની મુલાકાતે જશે. લંડનમાં તેઓ ભારતીય ડાયસ્પોરા ઉપરાંત યહૂદી, ખ્રિસ્તી અને શીખ સમુદાયના પ્રતિનિધિઓ સાથે પણ આંતરધાર્મિક સંવાદ કરશે.
પ્રત્યક્ષ સંવાદ દ્વારા ગેરસમજો દૂર કરવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય
RSS ના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંગઠનનો વિસ્તાર કરવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ વિદેશી ધરતી પર પ્રવર્તતી ગેરસમજો અને ખોટી ધારણાઓને સીધા સંવાદથી દૂર કરવાનો છે. ભારતના રાજકીય અને સામાજિક ક્ષેત્રે RSS ની વધતી ભૂમિકાને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે સંગઠન વિશે જાણવાની જિજ્ઞાસા વધી છે.
સંઘના નેતાઓ આ પ્રવાસો દરમિયાન હિન્દુત્વ, સામાજિક સમરસતા, વૈશ્વિક શાંતિ અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ જેવા વિષયો પર ભારતનો દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરી રહ્યા છે. છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન સંઘના સરકાર્યવાહ દત્તાત્રેય હોસાબલેએ જર્મની અને અખિલ ભારતીય પ્રચાર પ્રમુખ સુનિલ આંબેકરે કઝાકિસ્તાન તેમજ કિર્ગિસ્તાનની મુલાકાત લઈને આ વૈશ્વિક સંપર્ક અભિયાનને ગતિ આપી છે.
સ્વતંત્ર પ્લેટફોર્મ્સ અને સ્થાનિક ભાગીદારીનું મહત્વ
વિદેશમાં માત્ર ‘હિન્દુ સ્વયંસેવક સંઘ’ (HSS) પૂરતું મર્યાદિત રહેવાને બદલે, હવે સ્થાનિક રીતે સક્રિય સ્વતંત્ર પ્લેટફોર્મ્સ સાથે સંકલન કરવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે આ સંસ્થાઓ ઔપચારિક રીતે RSS નો ભાગ નથી, પરંતુ તેઓ સંઘના મૂલ્યો અને વ્યાપક સામાજિક ઉદ્દેશ્યો સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ કરે છે.
આ મોડેલ દ્વારા સ્થાનિક સમાજ, વિદેશી નાગરિકો અને વિવિધ ધાર્મિક જૂથો સુધી પહોંચવું સરળ બન્યું છે. સંઘના શતાબ્દી વર્ષ દરમિયાન આ વૈશ્વિક પહોંચના પરિણામો અને ભવિષ્યની યોજનાઓની સમીક્ષા ઇન્દોર ખાતે યોજાનારી ‘અખિલ ભારતીય કાર્યકારી મંડળ’ની બેઠકમાં કરવામાં આવશે.
