‘RSS અમારું પ્રતિનિધિ નથી!’ – ન્યૂ યોર્કના મેયર અને ૬૧ સંગઠનોએ કેમ બગાવત કરી?
અમેરિકાના ન્યૂ યોર્ક શહેરમાં સ્થિત વિશ્વપ્રસિદ્ધ મેડિસન સ્ક્વેર ગાર્ડન ખાતે આયોજિત ‘યુનિવર્સલ વનનેસ સેલિબ્રેશન’ (સાર્વભૌમિક એકતા મહોત્સવ) સામે મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના વડા મોહન ભાગવતના આ મુખ્ય કાર્યક્રમ સામે અમેરિકા સ્થિત અનેક ભારતીય અને હિન્દુ સંગઠનોએ ભારે વિરોધ નોંધાવ્યો છે.
આ કાર્યક્રમનું આયોજન ‘અમેરિકન હિન્દુઝ ફોર એંગેજમેન્ટ એન્ડ ડાયલોગ’ (AHEAD) નામના મંચ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ આયોજન સામે અમેરિકાના સામાજિક, નાગરિક અને ધાર્મિક સંગઠનોએ એક થઈને પોતાનો અવાજ બુલંદ કર્યો છે.
૬૧ સંગઠનોનો વિરોધ અને ખુલ્લો પત્ર
આ વિવાદમાં સૌથી મહત્વનો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે ‘હિન્દુઝ ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ’ નામના સંગઠનના નિયામક સુનિતા વિશ્વનાથે જાહેરાત કરી કે કુલ ૬૧ જેટલા આંતર-ધાર્મિક (ઇન્ટરફેથ) અને બિન-સાંપ્રદાયિક સંગઠનોએ આ કાર્યક્રમના વિરોધમાં એક ખુલ્લા પત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, સંઘ અને તેની ‘હિન્દુત્વ’ની વિચારધારા તમામ હિન્દુઓ કે ભારતીયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી નથી. આ સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ અને સમર્થકો કાર્યક્રમના સ્થળે વિરોધ પ્રદર્શન કરીને આ સંદેશ આપવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
આ અગાઉ, ‘હિન્દુઝ ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ’, ‘ઇન્ડિયન અમેરિકન મુસ્લિમ કાઉન્સિલ’ અને ‘ઇન્ટરફેથ સેન્ટર ઓફ ન્યૂ યોર્ક’ જેવા અગ્રણી સંગઠનોએ ન્યૂ યોર્ક સિટી હોલની બહાર એક સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી. આ પરિષદમાં તેમણે સ્થાનિક પ્રશાસન અને આયોજકોને આ કાર્યક્રમ તાત્કાલિક રદ કરવાની માંગ કરી હતી.
ન્યૂ યોર્કના મેયર ઝોહરાન મમદાનીનું વલણ
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે ન્યૂ યોર્ક સિટીના પ્રથમ ભારતીય મૂળના મેયર ઝોહરાન મમદાનીના નિવેદને ચર્ચાને વધુ વેગ આપ્યો છે. પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં બોલતા તેમણે ભારતમાં વધી રહેલી એકપક્ષીય કે બહિષ્કારવાદી વિચારધારા પ્રત્યે પોતાની ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
મેયર મમદાનીએ પોતાના કૌટુંબિક મૂળિયાં યાદ કરતા કહ્યું:
“હું ન્યૂ યોર્ક સિટીના ઇતિહાસમાં પ્રથમ ભારતીય-અમેરિકન મેયર તરીકે અહીં ઊભો છું. મારા માતાનું સમગ્ર કુટુંબ હજુ પણ ભારતમાં જ રહે છે. હું જે ભારતને જાણીને મોટો થયો છું અને જે મારી પરિવારે મને શીખવ્યું છે, તે એક વિવિધતાસભર, બિન-સાંપ્રદાયિક અને દરેક નાગરિકને સમાન અધિકાર આપતું ગણતંત્ર છે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે આવી સમાવેશક પરંપરા સામે જ્યારે કોઈ દેશમાં કોઈ ચોક્કસ જૂથને બાકાત રાખતી વિચારધારાનો ઉદય થાય છે, ત્યારે તે અત્યંત ચિંતાજનક બાબત છે. તેઓ વ્યક્તિગત રીતે આ વિચારધારાના સખત વિરોધમાં છે. જોકે, તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ એક ખાનગી સ્તરનું આયોજન હોવાથી ન્યૂ યોર્ક સિટી પ્રશાસન પાસે તેને કાનૂની રીતે રદ કરવાની સત્તા નથી.
હિન્દુ અમેરિકન ફાઉન્ડેશન (HAF)ની સુરક્ષા સલાહ અને માંગણી
બીજી તરફ, કાર્યક્રમના સમર્થનમાં અને ઉપસ્થિત રહેનારા લોકોની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ‘હિન્દુ અમેરિકન ફાઉન્ડેશન’ (HAF) આગળ આવ્યું છે. તેમણે આયોજન પહેલા એક વિશેષ સુરક્ષા એડવાઇઝરી (ચેતવણી) જારી કરી છે.
HAF એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉનું ટ્વિટર) પર લખ્યું કે, મેડિસન સ્ક્વેર ગાર્ડન ખાતે યોજાનારા આ કાર્યક્રમ પર કેટલાક વિરોધી જૂથો નજર રાખી રહ્યા છે અને તેને ખોરવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેથી તમામ શ્રદ્ધાળુઓએ સતર્ક રહેવું, શાંતિ જાળવવી અને કોઈ પણ ઉશ્કેરણીજનક સ્થિતિથી બચવું.
આ સાથે જ HAF એ મેયર ઝોહરાન મમદાનીને અપીલ કરી છે કે તેઓ પોતાના પદના શપથ અને નૈતિક ન્યાયનું પાલન કરે. તેમણે ન્યૂ યોર્કના દરેક નાગરિક અને કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા આવતા શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષા તેમજ તેમના નાગરિક અધિકારોની રક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ.
ભારતીય ડાયસ્પોરામાં આંતરિક મતભેદો
આ ઘટના એ વાતની સ્પષ્ટ સાબિતી છે કે અમેરિકામાં વસતા ભારતીય સમુદાય (ડાયસ્પોરા) વચ્ચે વૈચારિક સ્તરે મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. એક તરફ RSS અને તેની વિચારધારાને સમર્થન આપતો વર્ગ આ મહોત્સવને એકતાના પ્રતિક તરીકે જોઈ રહ્યો છે, તો બીજી તરફ મોટી સંખ્યામાં ભારતીય-અમેરિકન સંગઠનો તેને ભારતીય બંધારણ અને બિન-સાંપ્રદાયિક મૂલ્યોની વિરુદ્ધ માને છે.
વિરોધ કરનારાઓનું કહેવું છે કે વિદેશી ધરતી પર ભારતની સાચી ઓળખ એક સહિષ્ણુ અને વિવિધતાસભર દેશ તરીકે રહેવી જોઈએ, નહીં કે કોઈ એક ચોક્કસ ધાર્મિક કે સામાજિક સંગઠનના એજન્ડા તરીકે.
