નેપાળમાં જળપ્રલય બાદ માનવતાની કસોટી: ૬૭૫ મૃતદેહો મળ્યા, અજ્ઞાત શવો માટે બાલેન સરકારે ઘડ્યો વિશેષ DNA પ્લાન
કુદરતના કોપ સામે માનવીનું જોર ચાલતું નથી, અને જ્યારે હિમાલયની ગોદમાં વસેલું નેપાળ ભયાનક કુદરતી હોનારતનો સામનો કરી રહ્યું હોય ત્યારે દ્રશ્યો વધુ હૃદયદ્રાવક બની જાય છે. તાજેતરમાં નેપાળમાં આવેલી વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનની આપત્તિ બાદ ચારેય તરફ તારાજીના દ્રશ્યો સર્જાયા છે. આ ભીષણ જળપ્રલયમાં અત્યાર સુધીમાં ૬૭૫ જેટલા મૃતદેહો મળી આવ્યા છે, જેના કારણે સમગ્ર દેશમાં શોકનું મોજું ફરી વળ્યું છે.
આટલી મોટી સંખ્યામાં મળેલા મૃતદેહોમાંથી અનેક શવો એવા છે જે સંપૂર્ણપણે છીન્ન-ભિન્ન થઈ ગયા છે અને તેમની ઓળખ કરવી અત્યંત મુશ્કેલ બની ગઈ છે. આ માનવીય સંકટ વચ્ચે નેપાળના પ્રધાનમંત્રી બાલેન્દ્ર શાહે શનિવારે દેશજોગ એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતાં સરકારની આગામી યોજના વિશે માહિતી આપી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, જે મૃતદેહોની ઓળખ થઈ શકી નથી, તેમના DNA સેમ્પલ અને ઓળખ સંબંધિત તમામ પુરાવાઓ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી સુરક્ષિત રાખવામાં આવશે, જેથી ભવિષ્યમાં તેમના સ્વજનો તેમને શોધી શકે.
અજ્ઞાત શવોનું વ્યવસ્થાપન: ડીએનએ પ્રોટોકોલ અને નવી માર્ગદર્શિકા
પ્રધાનમંત્રી બાલેન્દ્ર શાહે સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરેલા પોતાના સંદેશમાં જણાવ્યું હતું કે સરકાર તમામ અજ્ઞાત મૃતદેહોનું સન્માનપૂર્વક અને કાનૂની પ્રક્રિયા અનુસાર વ્યવસ્થાપન કરી રહી છે. તેમણે નાગરિકોને અપીલ કરી હતી કે મૃતદેહોના નિકાલ અને ઓળખ અંગે ફેલાઈ રહેલી અફવાઓથી ગેરમાર્ગે ન દોરાય.
સરકાર દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
ઓળખ થયેલા મૃતદેહો: જે શવોની તેમના પરિવારજનો દ્વારા ઓળખ કરી લેવામાં આવી છે, તેમને તમામ કાનૂની વિધી પૂરી કરીને તુરંત જ તેમના સંબંધીઓને સોંપવામાં આવી રહ્યા છે.
અજ્ઞાત મૃતદેહો માટે DNA સાંકળ: જે મૃતદેહોના દાવેદારો મળ્યા નથી, તેમના દંત ચિકિત્સા પ્રોફાઈલ, ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અને ખાસ કરીને DNA સેમ્પલ લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ પુરાવાઓને સરકારી સાયન્ટિફિક ડેટાબેઝમાં સાચવવામાં આવશે.
એરટાઈટ બેગ્સનો ઉપયોગ: રોગચાળો ન ફેલાય અને સડનની પ્રક્રિયા ધીમી પડે તે માટે તમામ શવોને ખાસ પ્રકારની ‘એરટાઈટ બેગ્સ’ માં રાખવામાં આવી રહ્યા છે.
નવા નિયમોનું પાલન: આ સમગ્ર કામગીરી ‘અનઆઈડેન્ટિફાઈડ એન્ડ અનક્લેમ્ડ બોડીઝ મેનેજમેન્ટ (ફર્સ્ટ અમેન્ડમેન્ટ) ડિરેક્ટિવ, ૨૦૨૬’ ના કડક નિયમો હેઠળ કરવામાં આવી રહી છે.
આપત્તિથી પ્રભાવિત મુખ્ય વિસ્તારો અને તારાજીનો ચિતાર
નેપાળના ગૃહ મંત્રાલય અને રાહત ટીમો દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલી માહિતી અનુસાર, ૨૬ ઓગસ્ટે રસુવા જિલ્લામાં આવેલી ભોટેકોશી નદીમાં અચાનક આવેલા ભયાનક પૂરે આસપાસના તમામ વિસ્તારોને બાનમાં લીધા હતા. નદીના પાણી સાથે આવેલા ભેખડો અને કાંપના કારણે માર્ગો, પુલો અને ઘરો તણાઈ ગયા હતા.
અત્યાર સુધીમાં મુખ્યત્વે આ જિલ્લાઓમાંથી મૃતદેહો શોધી કાઢવામાં આવ્યા છે:
૧. રસુવા (Rasuwa) – જ્યાંથી પૂરની શરૂઆત થઈ હતી અને સૌથી વધુ નુકસાન થયું છે.
૨. ધાડિંગ (Dhading) અને નુવાકોટ (Nuwakot) – જ્યાં પૂરના પાણીએ ગ્રામીણ વિસ્તારોને જમીનદોસ્ત કર્યા.
૩. ચિતવન (Chitwan), તનાહુન (Tanahun), અને ગોરખા (Gorkha).
૪. નવલપરાસી ઈસ્ટ અને નવલપરાસી વેસ્ટ.
આ વિસ્તારોમાં પૂરના પાણી ઓસર્યા બાદ હવે મકાનોના કાટમાળ અને કાદવમાંથી મૃતદેહો બહાર નીકળી રહ્યા છે, જેના કારણે મૃત્યુઆંક હજુ પણ વધવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે.
ત્રિશૂલી ૩ ‘A’ હાઈડ્રોપાવર ટનલમાં યુદ્ધના ધોરણે રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન
આ કુદરતી આપત્તિ વચ્ચે સૌથી પડકારજનક કામગીરી રસુવા સ્થિત ત્રિશૂલી ૩ ‘A’ હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ ખાતે ચાલી રહી છે. આ પાવર પ્રોજેક્ટની વિશાળ ટનલમાં પૂરના પાણી સાથે જંગી પ્રમાણમાં માટી અને પથ્થરો ધસી આવ્યા હતા, જેના કારણે ટનલની અંદર અનેક કામદારો અને સ્થાનિક લોકો ફસાયા હોવાની ભીતિ છે.
છેલ્લા બે દિવસથી સરકાર આ ટનલનો પ્રવેશદ્વાર ખોલવા માટે સતત પ્રયાસ કરી રહી છે:
સંયુક્ત રેસ્ક્યૂ ટીમ: ટનલમાંથી મલબો હટાવવા માટે ૮૨ જવાનોની વિશેષ સંયુક્ત ટીમ તૈનાત કરવામાં આવી છે. જેમાં નેપાળી આર્મીના ૬૨ જવાનો અને આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સ (APF) તથા નેપાળ પોલીસના ૨૦ અનુભવી જવાનો સામેલ છે.
હવામાનનો પડકાર: ટનલના મોં પરથી જંગી કાટમાળ ખસેડવાનું કામ ચાલુ છે, પરંતુ સતત થઈ રહેલા વરસાદ અને ખરાબ હવામાનના કારણે જેસીબી અને ભારે મશીનરી ચલાવવામાં ભારે અવરોધ આવી રહ્યો છે.
જીવ બચાવવાની આશા: સરકારે આ ટનલના ઓપરેશનને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી છે જેથી જો અંદર કોઈ જીવંત બચ્યું હોય તો તેને સમયસર બહાર કાઢી શકાય.
મિત્ર દેશ ભારતની ત્વરિત સહાય: ભારતીય રેસ્ક્યૂ ટીમ ત્રિશૂલી પહોંચી
નેપાળમાં સર્જાયેલી આ મહાવિનાશક સ્થિતિમાં ભારતે પણ એક સચ્ચા પાડોશી તરીકે તાત્કાલિક મદદનો હાથ લંબાવ્યો છે. ભારતીય રાહત અને બચાવ દળની એક વિશેષ ટુકડી તમામ જરૂરી સાધનસામગ્રી સાથે નેપાળના ત્રિશૂલી વિસ્તારમાં પહોંચી ગઈ છે.
ભારતીય ટીમની કામગીરી અને યોજના:
હવાઈ નિરીક્ષણ (Reconnaissance): ભારતીય ટીમે હેલિકોપ્ટરની મદદથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત એવા ચિલિમે (Chilime) અને લાંગટાંગ (Langtang) ના દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારોનું હવાઈ સર્વેક્ષણ કર્યું છે.
દુર્ગમ વિસ્તારોમાં એરલિફ્ટિંગ: ખરાબ રસ્તાઓના કારણે જે વિસ્તારોનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે, ત્યાં ભારતીય વાયુસેના અને રેસ્ક્યૂ હેલિકોપ્ટર્સ દ્વારા ખાદ્ય સામગ્રી, દવાઓ પહોંચાડવા અને ફસાયેલા લોકોને એરલિફ્ટ કરવાની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે.
નેપાળી સેના સાથે તાલમેલ: ભારતીય બચાવ ટુકડી નેપાળની આર્મી અને સ્થાનિક પ્રશાસન સાથે સંકલન સાધીને જોઈન્ટ ઓપરેશન ચલાવી રહી છે.
रसुवास्थित त्रिशूली ३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको टनेलभित्र फसेका मानिसहरूको उद्धारका लागि सरकारले विगत दुई दिनदेखि प्रयास जारी राखेको छ। सोही क्रममा शनिबार बिहानैदेखि सुरुङको मुख खोल्ने कार्यलाई थप तीव्र पारिएको छ।
टनेलभित्र मानिसहरू फसेको गुनासो आएपछि सरकारले प्राथमिकताका साथ… pic.twitter.com/TAzKf6vPyI
— PMO (@PM_nepal_) August 29, 2026
બાલેન સરકારનો સંકલ્પ: “દરેક નાગરિકનો જીવ બચાવવો એ જ અમારી પ્રથમ અગ્રતા”
નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહે દેશવાસીઓને આશ્વાસન આપતાં કહ્યું હતું કે, આ મુશ્કેલ ઘડીમાં સરકાર દરેક પીડિત પરિવારની સાથે મક્કમતાથી ઊભી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, “જ્યાં સુધી છેલ્લી વ્યક્તિ સુધી રાહત પહોંચી ન જાય અને આપત્તિગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સામાન્ય ન થાય, ત્યાં સુધી શોધ, બચાવ અને પુનર્વસનનું અભિયાન અટકશે નહીં.”
હાલમાં સંચાર વ્યવસ્થા (Communication Networks) અને માર્ગ વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે કેન્દ્રીય, પ્રાંતીય અને સ્થાનિક સત્તામંડળો રાત-દિવસ એક કરી રહ્યા છે. હિમાલયના આ પહાડી વિસ્તારમાં કુદરતના કોપ સામે માનવીય સંવેદના, વિજ્ઞાન (DNA ટેકનોલોજી) અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના બળે નેપાળ ફરી એકવાર બેઠું થવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે.
