વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્રનો દબદબો: પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં GDP ૭.૮% નોંધાયો, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આપ્યો આર્થિક રોડમેપ
વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક મનોમંથન અને વિવિધ પડકારોની વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્રે ફરી એકવાર પોતાની મજબૂતી સાબિત કરી દેખાડી છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા (Q1) માં દેશનો જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિ દર ૭.૮ ટકા નોંધાયો છે, જેને કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે અત્યંત પ્રોત્સાહક અને દેશવાસીઓની મહેનતનું પરિણામ ગણાવ્યું છે. નાણામંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે વિશ્વભરમાં આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ હોવા છતાં ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ સતત ગતિ પકડી રહી છે, જે ભારતીય નાગરિકોના પરિશ્રમ અને સરકારના નીતિગત નિર્ણયોનું પ્રતિક છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સર્વિસ સેક્ટરમાં ઉછાળો
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રોના આંકડા રજૂ કરતા જણાવ્યું કે આ વૃદ્ધિ માત્ર કોઈ એક ક્ષેત્ર પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તમામ અગ્રણી ક્ષેત્રોમાં સકારાત્મક ગતિવિધિ જોવા મળી છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રે (Manufacturing Sector) ૯.૨ ટકાનો ભવ્ય વધારો નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત, નાણાકીય અને વ્યાવસાયિક સેવાઓ (Financial & Professional Services) માં ૧૨.૧ ટકાનો જોરદાર વૃદ્ધિ દર દર્જ થયો છે.
દેશની આર્થિક સ્થિરતાનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતનું વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત (Foreign Exchange Reserves) આશરે ૭૦૦ અબજ ડોલરની ઐતિહાસિક સપાટી નજીક પહોંચી ગયું છે. FCNR થાપણો અને વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) માં થયેલો સતત વધારો દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારોનો ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમ અને દેશના આર્થિક ભવિષ્યમાં અવિરત વિશ્વાસ છે.
નિયમોનું સરળીકરણ અને રોકાણકારો માટે સુગમતા
સરકારની નીતિઓની ચર્ચા કરતા નાણામંત્રીએ જણાવ્યું કે રાજ્યોના સહયોગથી દેશમાં ‘ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ’ (Ease of Doing Business) ની સ્થિતિમાં અભૂતપૂર્વ સુધારો થયો છે. વ્યવસાયો પરથી નિયમનકારી બોજ ઘટાડવા માટે સરકારે ૧,૦૦૦ થી વધુ જૂના અને બિનઉપયોગી કાયદાઓને સંપૂર્ણપણે રદ કર્યા છે, જ્યારે લગભગ ૪૦,૦૦૦ જેટલા જટિલ નિયમોને સરળ બનાવ્યા છે.
આ ઉપરાંત, કસ્ટમ્સ અને બેંકિંગ ક્ષેત્રે સતત કરવામાં આવી રહેલા સુધારાઓને કારણે આયાત-નિકાસ પ્રક્રિયાઓ ઝડપી અને સરળ બની છે. ડિજિટાઇઝેશન, UPI, NPCI અને QR કોડ આધારિત ચૂકવણી પ્રણાલીઓએ નાના અને મધ્યમ વ્યવસાયો (MSMEs) ને વૈશ્વિક બજાર સુધી પહોંચવામાં મહત્ત્વની મદદ કરી છે. આ તમામ પહેલો ૨૦૪૭ સુધીમાં ‘વિકસિત ભારત’ બનાવવાના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને પૂર્ણ કરવામાં પાયાનો પથ્થર સાબિત થશે.
વિપક્ષી અર્થશાસ્ત્રીઓ પર પ્રહાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય દ્વિપક્ષીય બેઠકો
રાજકીય ચર્ચાઓનો જવાબ આપતા નાણામંત્રીએ કહ્યું કે કોંગ્રેસ પક્ષ પાસે ઘણા અનુભવી અર્થશાસ્ત્રીઓ છે, તેથી તેઓ પણ આ સારા અને પ્રામાણિક આર્થિક ડેટાને નકારી શકે નહીં. માત્ર રાજકીય લાભ ખાતર દેશના અર્થતંત્રનું નકારાત્મક ચિત્ર રજૂ કરવું યોગ્ય નથી. સતત આવી રહેલા મજબૂત આંકડાઓ એ વાતનો પુરાવો છે કે ભારતનું આર્થિક તંત્ર સાચી દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સગવડો અંગે વાત કરતા તેમણે ઉમેર્યું કે પોલેન્ડ, કતાર, દક્ષિણ કોરિયા અને રશિયા જેવા દેશો સાથેની તેમની તાજેતરની દ્વિપક્ષીય બેઠકો ખૂબ જ સકારાત્મક રહી છે. આ તમામ દેશો ભારત સાથે વેપારી અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો વધુ ગાઢ બનાવવા આતુર છે. આ સિવાય, કેનેડા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની મુલાકાત દરમિયાન વૈશ્વિક પેન્શન ફંડ્સ અને મોટી રોકાણ એજન્સીઓએ ભારતમાં મૂડીરોકાણ કરવા માટે ભારે ઉત્સાહ દર્શાવ્યો છે.
વૈશ્વિક પડકારો અને ભવિષ્યની યોજનાઓ
પોતાના સંબોધનના અંતે નાણામંત્રીએ સ્વીકાર્યું હતું કે ભારત સામે પણ કેટલાક વૈશ્વિક પડકારો છે, ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને ખાતરની આયાત તેમજ તેના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં થતી વધઘટ. પરંતુ ભારતીય અર્થતંત્ર વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ અનુસાર પોતાની જાતને ઝડપથી ઢાળી રહ્યું છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના સકારાત્મક આર્થિક મૂલ્યાંકનનો આધાર લઈને તેમણે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો કે સરકાર દરેક આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી કે પડકાર વચ્ચે પણ ભારતને આર્થિક રીતે નફાકારક અને સુરક્ષિત સ્થિતિમાં રાખવા માટે કટિબદ્ધ છે.
