સરકારી તિજોરી પર વધશે બોજ: લેવલ ૫ ના વહીવટી સ્ટાફને મળશે મોટો પગાર વધારો
કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે ૮મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ની ભલામણો અને ભવિષ્યના પગાર વધારાને લઈને ચર્ચાઓએ ભારે જોર પકડ્યું છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ નવા પગાર પંચની વાત આવે ત્યારે સૌથી વધુ ચર્ચા લેવલ ૧ એટલે કે ન્યૂનતમ વેતન ધરાવતા કર્મચારીઓની થતી હોય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે સરકારી વહીવટી તંત્રનો મુખ્ય આધાર પે મેટ્રિક્સનું લેવલ ૫ (ગ્રેડ પે ૨૮૦૦) છે.
આ કેટેગરીમાં કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને વિભાગોમાં કાર્યરત ઓડિટર, સિનિયર ક્લાર્ક, આસિસ્ટંત અને એકાઉન્ટન્ટ જેવા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પદો પર કાર્યરત કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ કર્મચારીઓના વેતન માળખામાં ૮મા પગાર પંચ બાદ કેટલો સુધારો થશે અને તેમના હાથમાં દર મહિને કેટલો ચોખ્ખો (ઇન-હેન્ડ) પગાર આવશે, તેની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગણતરી અહીં આપવામાં આવી છે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: નવા પગારની ચાવી
કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનો નવો બેઝિક પગાર નક્કી કરવા માટે ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) એ સૌથી મોટો અને નિર્ણાયક આધાર માનવામાં આવે છે. આ એક એવો ગુણક છે જેના વડે વર્તમાન બેઝિક પગારને ગુણીને નવો પગાર નક્કી કરવામાં આવે છે. ૭મા પગાર પંચમાં આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૨.૫૭ રાખવામાં આવ્યો હતો.
૮મા પગાર પંચ માટે સરકારે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર આંકડો જાહેર કર્યો નથી, પરંતુ નાણાકીય નિષ્ણાતો અને વિવિધ કર્મચારી મંડળો વચ્ચે ૧.૯૨, ૨.૦૮ અને ૨.૮૬ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના વિકલ્પો ચર્ચાઈ રહ્યા છે. જો સરકાર ૧.૯૨ નો સામાન્ય અને ન્યૂનતમ અંદાજ પણ લાગુ કરે, તો પણ કર્મચારીઓના પગારમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળશે.
લેવલ ૫ (ગ્રેડ પે ૨૮૦૦) ના નવા પગારની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગણતરી
૭મા પગાર પંચ મુજબ લેવલ ૫ માં શરૂઆતી વર્તમાન બેઝિક પગાર ₹૨૯,૨૦૦ પ્રતિ માસ છે. ૧.૯૨ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના આધારે નવા પગારનું ગણિત નીચે મુજબ રહેશે:
પ્રથમ, નવો બેઝિક પગાર (Basic Pay): વર્તમાન બેઝિક પગાર ₹૨૯,૨૦૦ ને ૧.૯૨ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વડે ગુણતા નવો સંભવિત બેઝિક પગાર ₹૫૬,૦૬૪ થશે.
બીજું, મોંઘવારી ભથ્થું (Dearness Allowance – DA): નવા પગાર પંચના અમલની સાથે જ જૂના ફુગાવાને નવા બેઝિક પગારમાં ભેળવી દેવામાં આવે છે. આ કારણે ૮મા પગાર પંચના પહેલા દિવસે મોંઘવારી ભથ્થું ફરીથી શૂન્ય (₹૦) થઈ જશે.
ત્રીજું, મકાન ભાડા ભથ્થું (House Rent Allowance – HRA): ૭મા પગાર પંચના નિયમો મુજબ જ્યારે DA ૫૦ ટકાનો આંકડો વટાવે છે, ત્યારે શહેરોના વર્ગીકરણ (X, Y, Z કેટેગરી) મુજબ HRA નો દર અનુક્રમે ૩૦ ટકા, ૨૦ ટકા અને ૧૦ ટકા થઈ જાય છે. જો કોઈ કર્મચારી ‘X’ કેટેગરીના મહાનગરમાં ફરજ, તો નવા બેઝિક પગાર ₹૫૬,૦૬૪ ના ૩૦ ટકા લેખે તેનું HRA ₹૧૬,૮૧૯ થશે.
ચોથું, મુસાફરી ભથ્થું (Transport Allowance – TA): લેવલ ૩ અને તેથી ઉપરના કર્મચારીઓ માટે ઉચ્ચ TPTA શહેરોમાં સામાન્ય મુસાફરી ભથ્થું ₹૩,૬૦૦ + DA હોય છે. નવી પ્રણાલીમાં શરૂઆતમાં DA શૂન્ય હોવાથી મુસાફરી ભથ્થું ₹૩,૬૦૦ રહેશે.
આમ, તમામ ભથ્થાઓ ઉમેરતા લેવલ ૫ ના કર્મચારીનો કુલ ગ્રોસ પગાર: ₹૫૬,૦૬૪ (બેઝિક) + ₹૧૬,૮૧૯ (HRA) + ₹૩,૬૦૦ (TA) = ₹૭૬,૪૮૩ પ્રતિ માસ બનશે.
ઇન-હેન્ડ (ચોખ્ખો) પગાર અને ફરજિયાત કપાત
ગ્રોસ પગારમાંથી દર મહિને થતી નિયમિત અને ફરજિયાત કપાતનું ગણિત પણ સમજવું જરૂરી છે:
૧. નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) યોગદાન: કર્મચારીના બેઝિક પગારના ૧૦ ટકા લેખે ₹૫,૬૦૬ ની કપાત થશે.
૨. સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ હેલ્થ સ્કીમ (CGHS) યોગદાન: મેડિકલ સુવિધાઓ માટે અંદાજિત ₹૨૫૦ ની કપાત થશે.
આમ, કુલ માસિક કપાત ₹૫,૬૦૬ + ₹૨૫૦ = ₹૫,૮૫૬ થશે.
ગ્રોસ પગાર ₹૭૬,૪૮૩ માંથી કુલ કપાત ₹૫,૮૫૬ બાદ કરતાં, ૨૮૦૦ ગ્રેડ પે ધરાવતા કર્મચારીના બેંક એકાઉન્ટમાં દર મહિને જમા થતો ઇન-હેન્ડ (ચોખ્ખો) પગાર અંદાજે ₹૭૦,૬૨૭ થશે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધશે તો પગારમાં થશે વધુ ધમાકો
ઉપરોક્ત ગણતરી ૧.૯૨ ના ન્યૂનતમ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર આધારિત છે. જો કર્મચારી મંડળોની માંગણી મુજબ સરકાર ૨.૦૮ કે ૨.૮૬ નું ઊંચું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સ્વીકારે છે, તો લેવલ ૫ ના કર્મચારીઓનો બેઝિક પગાર ₹૮૩,૦૦૦ ને પણ પાર કરી શકે છે, જેનાથી ઇન-હેન્ડ સેલરી ₹૯૦,૦૦૦ ની નજીક પહોંચી જશે. આ પગાર વધારાથી દેશના લાખો મધ્યમ વર્ગીય સરકારી કર્મચારીઓની આર્થિક સ્થિતિમાં મોટો સુધારો આવશે.
