અમેરિકાના તાજેતરના હુમલા વચ્ચે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો સનસનાટીપૂર્ણ દાવો: ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અમારો પૂર્ણ કાબુ, ઈરાન આર્થિક રીતે તબાહ’
મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો લશ્કરી સંઘર્ષ હવે અત્યંત ખતરનાક અને ભયાનક મોડ પર પહોંચી ગયો છે. બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ ઘટવાના કોઈ સંકેતો દેખાતા નથી, પરંતુ દરરોજ બંને દેશો એકબીજા પર લશ્કરી હુમલાઓ કરીને યુદ્ધની જ્વાળાઓને વધુ ભડકાવી રહ્યા છે. મંગળવારે અમેરિકાએ ઈરાનના ક્ષેત્રો પર ફરી એકવાર મોટા હવાઈ હુમલાઓ કર્યા હતા. આ લશ્કરી કાર્યવાહી બાદ યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર એક અત્યંત આક્રમક પોસ્ટ શેર કરીને વિશ્વ રાજકારણમાં હલચલ મચાવી દીધી છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) પર હવે લગભગ સંપૂર્ણપણે અમેરિકાનું લશ્કરી નિયંત્રણ સ્થપાઈ ચૂક્યું છે. આ સાથે જ તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કડક આર્થિક પ્રતિબંધો અને સતત થઈ રહેલા લશ્કરી હુમલાઓના કારણે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે તૂટી પડી છે અને બરબાદીના આરે પહોંચી ગઈ છે.
વાટાઘાટોના અહેવાલો ફગાવ્યા: ટ્રમ્પનું આક્રમક વલણ
પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકી મીડિયા હાઉસ ‘એબીસી ન્યૂઝ’ (ABC News) ના એ અહેવાલને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધો હતો જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે વોશિંગ્ટન તેહરાનને ફરીથી કૂટનીતિક વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પે આ અહેવાલને ‘ફેક ન્યૂઝ’ ગણાવતા કહ્યું હતું કે, “હું ઈરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા કે કોઈ કરાર કરવા માટે દબાણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો નથી, જેમ કે એબીસીના નકલી સમાચાર સૂચવે છે. જો ઈરાન એવો કોઈ સોદો કરવા માંગતું હોય જે તેમના માટે નકામો કે નુકસાનકારક હોય, તો મને તેનાથી કોઈ વાંધો નથી.”
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ વર્તમાન યુદ્ધની પરિસ્થિતિથી સંપૂર્ણપણે સંતોષ્ટ છે. ટ્રમ્પના શબ્દોમાં કહીએ તો, હાલમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અમેરિકાનો પૂર્ણ દબદબો છે અને ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા કંગાળ થઈ ચૂકી છે. ઈરાનની વર્તમાન સ્થિતિ પર કટાક્ષ કરતા ટ્રમ્પે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે, “તેઓ ફક્ત તે જ કરી રહ્યા છે જે થવાનું નિર્ધારિત છે. ઈરાનની જનતા આખરે ક્યારે પોતાની સરકાર સામે ઊભી થશે અને પોતાના હક માટે લડશે?”
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: સત્તાના સંગ્રામનું મુખ્ય કેન્દ્ર
ચાલુ વર્ષના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જ્યારે આ સંઘર્ષની શરૂઆત થઈ ત્યારથી જ ટ્રમ્પ વારંવાર દાવો કરી રહ્યા છે કે અમેરિકી નૌકાદળે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કાબુ મેળવી લીધો છે. જોકે, ઈરાનની રાજધાની તેહરાને વોશિંગ્ટનના આ તમામ દાવાઓને સતત ફગાવ્યા છે. ઈરાની સૈન્યનું કહેવું છે કે આ સાંકડો જળમાર્ગ ઈરાનની ભૌગોલિક સીમાની નજીક છે અને તેના પર આજે પણ ઈરાનની નૌકાદળનું જ સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ તેલ માર્ગ છે. વિશ્વના કુલ દરિયાઈ ક્રૂડ ઓઈલ ટ્રાન્સપોર્ટનો મોટો હિસ્સો આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ પર અમેરિકાનો કાબુ સ્થપાય છે અથવા ઈરાન તેને બ્લોક કરે છે, તો સમગ્ર વિશ્વમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવમાં ભયાનક ઉછાળો આવી શકે છે.
ઈરાનનો પ્રચંડ પલટવાર: યુએસ મરીન કેમ્પ પર બેલિસ્ટિક મિસાઈલ હુમલો
મંગળવારે અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાના કલાકોમાં જ ઈરાને તેનો અત્યંત ઘાતક અને ભયાનક બદલો લીધો હતો. ઈરાનની ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ સત્તાવાર રીતે દાવો કર્યો હતો કે તેણે જોર્ડનના અકાબા નજીક આવેલા એક લશ્કરી બેઝ પર યુએસ મરીન કેમ્પને નિશાન બનાવીને શ્રેણીબદ્ધ બેલિસ્ટિક મિસાઈલો છોડી હતી.
ઈરાની સૈન્યના દાવો અનુસાર, આ મિસાઈલ હુમલો અત્યંત ચોક્કસ અને વિધ્વંસક હતો, જેમાં મોટા પ્રમાણમાં યુએસ સૈનિકો માર્યા ગયા છે અને અમેરિકી લશ્કરી માળખાને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે.
જોકે, અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય (પેન્ટાગોન) દ્વારા જાનહાનીના આંકડા અંગે સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવાની બાકી છે, પરંતુ આ હુમલાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ઈરાન શરણાગતિ સ્વીકારવાના મૂડમાં સહેજ પણ નથી. બંને દેશો વચ્ચે વધતા જતા આ સૈન્ય સંઘર્ષને કારણે મધ્ય પૂર્વમાં પૂર્ણકક્ષાના યુદ્ધનો ભય વ્યાપી ગયો છે, જેનાથી વૈશ્વિક શેરબજાર અને તેલ બજારમાં પણ ભારે અનિશ્ચિતતાનો માહોલ સર્જાયો છે.
