રસોડાનું બજેટ ખોરવાયું: ઈંડાના ભાવ આસમાને પહોંચતા ગૃહિણીઓ ચિંતામાં!
જો તમે પણ રોજિંદા જીવનમાં અથવા અવારનવાર ઈંડા ખાવાના શોખીન છો, તો તેની સતત વધતી કિંમતો તમારા ઘરના બજેટને ખોરવી શકે છે. ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ઈંડાના ભાવમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આ ભાવવધારાની સીધી અસર હવે લોકોની ખરીદી કરવાની ક્ષમતા અને ટેવો પર પણ સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે.
‘લોકલસર્કલ’ (LocalCircles) દ્વારા કરવામાં આવેલા એક નવા વ્યાપક સર્વેક્ષણમાં ચોંકાવનારો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. સર્વેમાં ભાગ લેનારા આશરે અડધા ગ્રાહકોએ સ્વીકાર્યું છે કે મોંઘવારીની એવી અસર પડી છે કે તેમણે ઈંડા ખરીદવાનો જથ્થો અથવા તો ઈંડા ખરીદવાની આવર્તન (Frequency) ઘટાડી દીધી છે.
આ સર્વેમાં દેશના 287 જિલ્લાઓમાંથી 67,000થી વધુ લોકોની પ્રતિક્રિયાઓ મેળવવામાં આવી હતી. સર્વેના તારણો દર્શાવે છે કે એક વિશાળ વર્ગે છેલ્લા છ મહિના દરમિયાન ઈંડાના ભાવમાં અભૂતપૂર્વ વધારો અનુભવ્યો છે.
ઈંડા કેટલા મોંઘા થયા? (ભાવવધારાના આંકડાકીય તારણો)
કિંમતો સંબંધિત પ્રશ્નનો જવાબ આપનારા 21,469 ગ્રાહકોમાંથી આશરે 62% લોકોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે છેલ્લા છ મહિનામાં ઈંડાની કિંમતમાં 10% થી લઈને 50% સુધીનો તીવ્ર વધારો થયો છે:
31% લોકોના મતે: ઈંડાની કિંમતમાં 10% થી 25% સુધીનો વધારો થયો છે.
31% લોકોના મતે: કિંમતોમાં 25% થી 50% સુધીનો જંગી ઉછાળો આવ્યો છે.
22% લોકોના મતે: કિંમતમાં આશરે 10% સુધીનો વધારો થયો છે.
16% લોકો: કિંમતોમાં થયેલા આ ફેરફારનો ચોક્કસ અંદાજ લગાવી શક્યા નહોતા.
જો વાસ્તવિક ભાવની વાત કરીએ તો, આશરે એક વર્ષ પહેલા પોલ્ટ્રી ફાર્મમાંથી નીકળતા એક ઈંડાની કિંમત રૂ. 4.94 ની આસપાસ હતી, જે વધીને હવે રૂ. 7 સુધી પહોંચી ગઈ છે. જ્યારે છૂટક (રિટેલ) બજારમાં એક ઈંડું સામાન્ય રીતે રૂ. 8.50 થી રૂ. 9 ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. એટલું જ નહીં, કેટલાક ઓનલાઇન ગ્રોસરી પ્લેટફોર્મ્સ પર તો એક ઈંડાની કિંમત રૂ. 14 સુધી વસૂલવામાં આવી રહી છે.
મોંઘા ઈંડાએ બદલી નાખી લોકોની ખરીદીની પેટર્ન
ઈંડાના વધતા ભાવની સીધી અસર ગૃહિણીઓના અને સામાન્ય લોકોના માસિક રાશનના બજેટ પર પડી છે. સર્વેમાં ખરીદીની ટેવ અંગે જવાબ આપનારા 19,638 લોકોમાંથી 48% લોકોએ સ્વીકાર્યું કે વધતી કિંમતોના કારણે તેમણે ઈંડાની ખરીદી ઓછી કરી દીધી છે:
48% લોકોએ: ઈંડા ખરીદવાનું પ્રમાણ અથવા તેની ફ્રીક્વન્સી ઘટાડી દીધી છે.
10% લોકોએ: હવે મોંઘા બ્રાન્ડેડ ઈંડાને બદલે સસ્તા વિકલ્પો કે અન્ય લોકલ સપ્લાયર્સ તરફ વળવાનું પસંદ કર્યું છે.
37% લોકોએ: ભાવ વધવા છતાં પોતાના ખોરાક સાથે કોઈ સમજૂતી કરી નથી અને પહેલાં જેટલા જ ઈંડા ખરીદી રહ્યા છે.
5% લોકોને: કિંમતમાં કોઈ ખાસ તફાવત અનુભવાયો નથી.
જોકે, આ સર્વેનું એક આશ્વાસનદાયક પાસું એ રહ્યું કે કોઈપણ ઉત્તરદાતાએ ઈંડા ખાવાનું કે ખરીદવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું નથી, કારણ કે તે પ્રોટીનનો એક સસ્તો અને મુખ્ય સ્ત્રોત ગણાય છે.
ઈંડાના ભાવ આટલા ઝડપથી કેમ વધી રહ્યા છે?
અહેવાલ મુજબ, ઈંડાના ભાવમાં થયેલા આ અચાનક વધારા પાછળ પોલ્ટ્રી ફીડ (મરઘીઓના ચારા) ની વધતી લાગત અને સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલી અડચણો મુખ્ય જવાબદાર પરિબળો છે.
ઈંડાના ઉત્પાદનની કુલ લાગતમાં આશરે 65% થી 70% હિસ્સો માત્ર મરઘીઓના ખોરાક (ચોકર/ચારા) નો હોય છે. પોલ્ટ્રી ફીડમાં મુખ્યત્વે ‘મકાઈ’ (Maize) નો ઉપયોગ થાય છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી મકાઈના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે.
આશરે ત્રણ વર્ષ પહેલા પોલ્ટ્રી ફીડ માટે વપરાતી મકાઈની કિંમત રૂ. 14,000 પ્રતિ ટન હતી, જે આજે વધીને રૂ. 26,500 પ્રતિ ટનની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે. આ ઉપરાંત, ચારામાં વપરાતા સોયાબીન મીલ અને ડી-ઓઇલ્ડ રાઇસ બ્રાન (De-oiled Rice Bran) ના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેના કારણે પોલ્ટ્રી ફાર્મ માલિકો માટે ઉત્પાદન ખર્ચ વધી ગયો છે.
