2030 સુધીનો મોટો ગેમપ્લાન! અદાણી ગ્રુપે પારાદીપ બંદર પર કેમ લગાવ્યો સૌથી મોટો દાવ?
ભારતની સૌથી મોટી અને વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી ઝડપથી વિકસતી સંકલિત લોજિસ્ટિક્સ સર્વિસ પ્રોવાઇડર ‘અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન લિમિટેડ’ (APSEZ) દ્વારા ભારતના પૂર્વ કિનારે પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાસલ કરવામાં આવી છે. ઓડિશા સ્થિત પારાદીપ બંદર પર બે મહત્વના ડ્રાય બલ્ક બર્થના વિકાસ અને સંચાલન માટે અદાણી પોર્ટ્સ સૌથી ઊંચી બોલી લગાવનાર કંપની તરીકે ઉભરી આવી છે, જેના પરિણામે કંપનીને સત્તાવાર રીતે ‘લેટર ઓફ એવોર્ડ’ (LoA) પ્રાપ્ત થયો છે.
આ નવા પ્રકલ્પના ઉમેરા સાથે અદાણી ગ્રુપના પોર્ટફોલિયોમાં નવી ૧૮ મિલિયન મેટ્રિક ટન (MMT) વાર્ષિક કાર્ગો હેન્ડલિંગ ક્ષમતા ઉમેરાશે. આ સાથે જ કંપનીની કુલ સંચાલકીય ક્ષમતા વધીને વાર્ષિક ૬૭૧ MMT થઈ જશે. અદાણી પોર્ટ્સે વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં વાર્ષિક ૧ અબજ ટન (૧ બિલિયન ટન) કાર્ગો થ્રુપુટ હાંસલ કરવાનું લક્ષ્યાંક રાખ્યું છે અને પારાદીપનો આ નવો પ્રોજેક્ટ આ વિઝનને પૂર્ણ કરવાની દિશામાં એક ખૂબ જ અગત્યનું પગલું સાબિત થશે.
૩૦ વર્ષની કન્સેશન લીઝ અને જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (PPP Model)
આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (Public-Private Partnership – PPP) મોડલ હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે અંતર્ગત અદાણી પોર્ટ્સને ૩૦ વર્ષના સમયગાળા માટે કન્સેશન રાઇટ્સ (સંચાલન અને વિકાસના અધિકારો) આપવામાં આવ્યા છે.
આ કરાર હેઠળ અદાણી પોર્ટ્સ પારાદીપ બંદર ખાતે આવેલ CQ-I અને CQ-II નામના બે ડ્રાય બલ્ક બર્થનો તબક્કાવાર વિકાસ કરશે. કંપની અહીં:
અત્યાધુનિક મિકેનાઇઝ્ડ કાર્ગો હેન્ડલિંગ સિસ્ટમ્સ (Mechanized Cargo Handling Systems) સ્થાપિત કરશે.
ઊંડા ડ્રાફ્ટ ધરાવતા બર્થ (Deep-draft Berths) તૈયાર કરશે જેથી મોટા માલવાહક જહાજો પણ સરળતાથી આવી શકે.
પ્રકલ્પ સ્થળે જ વિશાળ અને સુરક્ષિત સ્ટોરેજ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ કરશે, જેથી માલસામાનનો ઝડપી અને સુરક્ષિત નિકાલ થઈ શકે.
પૂર્વ કિનારે વ્યૂહાત્મક મજબૂતી: CEO અશ્વની ગુપ્તાનું નિવેદન
અદાણી પોર્ટ્સના હોલ-ટાઇમ ડિરેક્ટર અને સી.ઇ.ઓ. શ્રી અશ્વની ગુપ્તાએ આ ક્ષેત્રમાં કંપનીના પ્રવેશ અંગે ઉત્સાહ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, “પારાદીપ બંદર ખાતે મંજૂર થયેલો આ પ્રકલ્પ ભારતના પૂર્વ કિનારા વિસ્તારમાં APSEZ ની હાજરીને અભૂતપૂર્વ મજબૂતી આપશે. પૂર્વ અને મધ્ય ભારતનો આ વિસ્તાર ખનિજ સંપત્તિથી અત્યંત સમૃદ્ધ છે અને દેશના મુખ્ય ઔદ્યોગિક હબ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે. પારાદીપ ટર્મિનલ મળવાથી આ મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારો સુધી અમારી સીધી અને ઝડપી પહોંચ શક્ય બનશે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “પારાદીપના ઉમેરા સાથે અદાણી પોર્ટ્સનું વિશાળ નેટવર્ક હવે ભારતના ૧૧,૦૦૦ કિલોમીટર લાંબા દરિયાકાંઠા પર આવેલા ૧૬ જેટલા અત્યાધુનિક બંદરો અને ટર્મિનલ્સ સુધી વિસ્તરી ચૂક્યું છે. આ દેશનું સૌથી વ્યાપક અને મજબૂત પરિવહન માળખું છે. આ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા અમે અમારા ગ્રાહકોને એક જ છત નીચે બંદર, લોજિસ્ટિક્સ અને દરિયાઈ પરિવહનના સંકલિત (Integrated) ઉકેલો પૂરા પાડવા માટે સક્ષમ બન્યા છીએ.”
પારાદીપ બંદરનું ભૌગોલિક અને ઔદ્યોગિક મહત્વ
પારાદીપ બંદર એ કાર્ગો વોલ્યુમની દ્રષ્ટિએ ભારતનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું મુખ્ય (Major) સરકારી બંદર છે. તે મુખ્યત્વે સૂકા જથ્થાબંધ માલસામાન (Dry Bulk Cargo) ના પરિવહન માટે દેશનું મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર ગણાય છે. આ બંદર દેશના મોટા સ્ટીલ પ્લાન્ટ્સ, થર્મલ પાવર સ્ટેશનો અને ખનિજ ક્ષેત્રોની એકદમ નજીક સ્થિત છે.
પારાદીપ ટર્મિનલ પર અદાણી પોર્ટ્સનું વ્યાપારી સંચાલન શરૂ થવાથી પૂર્વ અને મધ્ય ભારતના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં નીચે મુજબની કોમોડિટીઝના ટ્રાન્સપોર્ટેશનમાં ભારે સરળતા અને ઝડપ આવશે:
૧. ઓડિશા અને ઝારખંડમાંથી નીકળતો કોલસો
૨. સ્ટીલ ઉદ્યોગ માટે જરૂરી ચૂનાના પત્થર (Limestone)
૩. લોખંડની અયસ્ક (Iron Ore)
૪. અન્ય સૂકા જથ્થાબંધ ખનિજો અને ઔદ્યોગિક કાચો માલ
ભારતીય અર્થતંત્ર અને પ્રાદેશિક વિકાસ પર સકારાત્મક અસર
હાલના સમયમાં ભારતના પૂર્વ કિનારા પર આવેલા બંદરો પર કાર્ગો પરિવહનની માંગ સતત વધી રહી છે. સ્થાનિક સ્તરે સ્ટીલ ઉત્પાદનના વિસ્તાર અને સ્થાનિક કોલસાના મહત્તમ ઉપયોગ માટે ભારત સરકાર દ્વારા લેવામાં આવી રહેલા નિર્ણયોને કારણે આ ક્ષેત્રમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂરિયાત ઝડપથી વધી રહી હતી.
અદાણી પોર્ટ્સનું આ નવું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂર્વ ભારતમાં ઉદ્યોગો સામે રહેલી પરિવહન ક્ષમતાની મર્યાદાઓ અને અવરોધોને દૂર કરશે. અત્યાધુનિક મશીનરીના ઉપયોગથી જહાજોના લોડિંગ અને અનલોડિંગનો સમય (Turnaround Time) ઘટી જશે, જેનાથી ઉત્પાદકોનો લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઓછો થશે.
