ટ્રેનમાં મુસાફરી કરનારાઓ માટે ખુશખબર! 656 કિમી નવો ટ્રેક બનશે, જાણો કયા 5 રાજ્યોને મળશે મોટો ફાયદો?
દેશના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રેલ્વે નેટવર્કને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં કેન્દ્ર સરકારે એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેબિનેટ કમિટી ઓન ઈકોનોમિક અફેર્સ (CCEA) એ બુધવારે ₹૧૦,૭૮૩ કરોડના ખર્ચે ત્રણ મોટા રેલ્વે મલ્ટીટ્રેકિંગ (નવા રેલવે ટ્રેક) પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી છે.
આ નવા પ્રોજેક્ટ્સ હેઠળ પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ, ઓડિશા, મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢ એમ કુલ પાંચ રાજ્યોમાં ભારતીય રેલ્વે નેટવર્કમાં આશરે ૬૫૬ કિલોમીટર નવી લાઇન ઉમેરાશે. સરકારના આયોજન મુજબ, આ તમામ પ્રોજેક્ટ્સ વર્ષ ૨૦૨૯-૩૦ સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યું છે.
આ વિસ્તરણથી મુખ્ય રેલ્વે રૂટ પર ટ્રેનોની ક્ષમતા વધશે, ટ્રાફિકનું ભીડભાડ (કોન્જેશ્ચન) ઘટશે અને ટ્રેનોના સમયસર સંચાલનમાં ભારે સુધારો થશે. આ ઉપરાંત, આ પાંચેય રાજ્યોમાં મુસાફરોની અવરજવર અને માલસામાનના પરિવહન માટે રેલ કનેક્ટિવિટી વધુ સુદ્રઢ બનશે.
મંજૂર કરાયેલા ત્રણ મુખ્ય રેલ્વે પ્રોજેક્ટ્સ
કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવેલા આ મલ્ટીટ્રેકિંગ પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્વ અને મધ્ય ભારતના અત્યંત વ્યસ્ત રેલ રૂટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે:
૧. ખડગપુર – ઝારસુગુડા (બાગડેહી) ચોથી લાઇન: આ લાઈન પૂર્વ અને મધ્ય ભારતીય નેટવર્ક વચ્ચેની ક્ષમતામાં મોટો વધારો કરશે.
૨. કટની – પેન્ડ્રા રોડ ચોથી લાઇન: આ પ્રોજેક્ટ મધ્ય ભારતની મહત્વની રેલ લાઇન પર ટ્રેનોનું દબાણ ઓછું કરશે.
૩. બિલાસપુર (ઉસ્લાપુર) – પેન્ડ્રા રોડ ત્રીજી લાઇન: આ રૂટથી પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી મજબૂત થશે અને મુસાફરીનો સમય ઘટશે.
આ ત્રણેય પ્રોજેક્ટ્સ મળીને કુલ ૧૪ જિલ્લાઓને આવરી લેશે. સરકારના અંદાજ મુજબ, આ સુધારેલી કનેક્ટિવિટીનો સીધો લાભ આશરે ૪,૭૯૦ ગામડાઓને અને ત્યાં વસતા લગભગ ૫૬ લાખ લોકોને મળશે. આ સમગ્ર યોજના ‘પીએમ ગતિ શક્તિ નેશનલ માસ્ટર પ્લાન’ હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મલ્ટીમોડલ કનેક્ટિવિટી અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતામાં સુધારો કરવાનો છે.
પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિગતો અને પર્યાવરણીય ફાયદા
| વિગત | મુખ્ય આંકડા અને માહિતી |
| કુલ ટ્રેક વિસ્તરણ | ~૬૫૬ કિલોમીટર (૫ રાજ્યોના ૧૪ જિલ્લાઓ) |
| કુલ રોકાણ | ₹૧૦,૭૮૩ કરોડ |
| પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થવાની મુદત | ૨૦૨૯-૩૦ સુધીમાં |
| લાભાર્થી વસ્તી અને ગામડાં | ૪,૭૯૦ ગામડાં અને ~૫૬ લાખ વસ્તી |
| વધારાની ફ્રેટ (માલસામાન) ક્ષમતા | ૨૭ મિલિયન મેટ્રિક ટન વાર્ષિક (MTPA) |
| તેલ આયાતમાં અંદાજિત ઘટાડો | ~૧૨ કરોડ લિટર (દર વર્ષે) |
| CO₂ ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો | ~૬૨ કરોડ કિલો (૨.૪૮ કરોડ વૃક્ષો વાવવા સમાન) |
માલસામાનના પરિવહનને મળશે મોટો બૂસ્ટર ડોઝ
રેલ્વે લાઇનના આ વિસ્તારથી માત્ર પેસેન્જર ટ્રેનોને જ નહીં, પરંતુ ફ્રેટ (માલગાડી) પરિવહનને પણ બહુ મોટો ફાયદો થશે. પૂર્વ અને મધ્ય ભારત એ ખનિજો અને ઔદ્યોગિક કાચા માલથી સમૃદ્ધ વિસ્તાર છે. આ નવી લાઇનો શરૂ થવાથી કોલસો, સિમેન્ટ, લોખંડ અને સ્ટીલ જેવી આવશ્યક સામગ્રીનું પરિવહન ખૂબ જ ઝડપી બનશે.
સરકારી અહેવાલ મુજબ, આ નવી ક્ષમતાથી દર વર્ષે વધારાના ૨૭ મિલિયન ટન (MTPA) માલસામાનનું વહન શક્ય બનશે. વધુમાં, માલગાડીઓ માટે અલગ અને વધારાના ટ્રેક મળવાથી મુસાફર ટ્રેનોના સમયપત્રક પર માલગાડીઓની કોઈ નકારાત્મક અસર નહીં પડે અને બંને પ્રકારના વાહનવ્યવહારને ઝડપી બનાવી શકાશે.
પ્રવાસન અને પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટીમાં સુધારો
આ રેલ્વે પ્રોજેક્ટ્સથી માત્ર વેપાર જ નહીં, પરંતુ ધાર્મિક અને પ્રવાસી સ્થળો સુધી પહોંચવું પણ ખૂબ સરળ બની જશે. આ વિસ્તરણથી પૂર્વ અને મધ્ય ભારતના ઘણા પ્રખ્યાત મંદિરો અને નેશનલ પાર્ક સુધીની રેલ પહોંચ સુધરશે.
જે પ્રખ્યાત સ્થળોને આનો સીધો લાભ મળશે તેમાં તારાતારિણી મંદિર, ઝારસુગુડા નજીક આવેલું ક્ષેત્ર જગન્નાથ મંદિર, બાંધવગઢ ટાઇગર રિઝર્વ, પવિત્ર અમરકંટક મંદિર, અચાનકમાર ટાઇગર રિઝર્વ, ખુટાઘાટ ડેમ, મલ્હાર પુરાતત્વીય સ્થળ અને રતનપુર મહામાયા મંદિર નો સમાવેશ થાય છે. આનાથી સ્થાનિક પ્રવાસન ઉદ્યોગને વેગ મળશે અને સ્થાનિક સ્તરે રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે.
