આગામી દિવસોમાં શાકભાજી અને પરિવહન મોંઘું થશે? ક્રૂડના વધતા ભાવથી વધશે ફુગાવો
વૈશ્વિક સ્તરે વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવની સીધી અસર હવે ભારતીય અર્થતંત્ર અને સામાન્ય નાગરિકોના બજેટ પર પડવાની શક્યતા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પેટ્રોલ માટેનો ભારતીય બેન્ચમાર્ક દર વધીને પ્રતિ બેરલ ૧૩૩.૦૫ ડોલરની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે, જે છેલ્લા ૫૦ મહિનાનો સૌથી ઊંચો સ્તર છે. આ અચાનક થયેલો વધારો ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધવા માટેનો એક મોટો પ્રારંભિક સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૫ ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરે છે. આથી, વૈશ્વિક બજારમાં થતી કોઈ પણ નાની-મોટી ઉથલપાથલની અસર દેશના ઇંધણના ભાવ પર સીધી પડે છે. હાલમાં મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં વધી રહેલો સંઘર્ષ, સાઉદી અરેબિયાની મહત્વપૂર્ણ તેલ પાઇપલાઇન અચાનક બંધ થવી અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા દરિયાઈ માર્ગે તેલ પુરવઠામાં સર્જાયેલો વિક્ષેપ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભડકો થવા માટેના મુખ્ય કારણો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવનો ઉછાળો
સપ્ટેમ્બર મહિનાના આંકડાઓ અનુસાર, ૧ થી ૧૮ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં પેટ્રોલનો સરેરાશ દૈનિક ભાવ ઓગસ્ટ મહિનાના સરેરાશ ૧૧૦.૮૭ ડોલર પ્રતિ બેરલ કરતા ૨૦ ટકા જેટલો વધુ નોંધાયો છે. આ આંકડો ચાલુ વર્ષના મે મહિનામાં નોંધાયેલા ૧૨૯.૬૩ ડોલરના ઉચ્ચતમ સ્તર કરતા પણ વધી ગયો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે મે મહિના દરમિયાન સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ એક જ મહિનામાં ચાર વખત છૂટક દરોમાં વધારો કરવો પડ્યો હતો.
અન્ય તરફ, ડીઝલનો આંતરરાષ્ટ્રીય સરેરાશ બેન્ચમાર્ક ભાવ પણ ચાર મહિનાની સર્વોચ્ચ સપાટી એટલે કે ૧૬૭.૦૮ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયો છે. જોકે, આ દર એપ્રિલ ૨૦૨૬માં નોંધાયેલા ૧૮૭.૯૨ ડોલરના ઓલ-ટાઇમ હાઇ સ્તરથી હજુ પણ નીચે છે.
ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ભારે ખોટમાં
વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા કાચા તેલના દરોના કારણે ભારતની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની આર્થિક સ્થિતિ પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. હાલમાં સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો સ્થિર રાખવામાં આવ્યા હોવાથી કંપનીઓને છૂટક વેચાણ પર ભારે નુકસાન સહન કરવું પડી રહ્યું છે.
આર્થિક ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, તેલ કંપનીઓ હાલમાં પેટ્રોલના વેચાણ પર પ્રતિ લિટર આશરે ૫ રૂપિયા અને ડીઝલના વેચાણ પર પ્રતિ લિટર લગભગ ૨૦ રૂપિયાનું મોટું નુકસાન ભોગવી રહી છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડના ભાવ ૧૦૦ ડોલરની ઉપર સ્થિર રહેશે, તો તેલ કંપનીઓ માટે લાંબા સમય સુધી આ ખોટ સહન કરવી શક્ય નહીં બને અને તેઓ ગ્રાહકો પર આ બોજ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે.
ફુગાવા અને સામાન્ય જનતા પર અસર
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના સંશોધન અહેવાલ મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ ૧૦ ડોલરનો વધારો દેશના મુખ્ય ફુગાવામાં (Core Inflation) આશરે ૪૯ બેસિસ પોઈન્ટનો ઉમેરો કરી શકે છે.
ઇંધણના ભાવ વધવાથી દેશભરમાં માલસામાનના પરિવહન ખર્ચમાં સીધો વધારો થશે. પરિણામે શાકભાજી, ફળો, દૂધ અને અન્ય તમામ દૈનિક વપરાશની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે છે, જે ગ્રાહકોના માસિક બજેટને ખોરવી નાખશે.
