તહેવારનો ઉત્સાહ અને પ્રદૂષણ વચ્ચે સંતુલન બનાવશે કોર્ટ, ફટાકડાના પૂર્ણ પ્રતિબંધની માંગ ફગાવી!
દિવાળીનું નામ પડતા જ મનમાં ઝગમગતા દીવાઓ, મીઠાઈઓ અને આકાશમાં વિખેરાતી આતિશબાજીની સુંદર તસવીરો ઉભરી આવે છે. પરંતુ દર વર્ષે તહેવારની મોસમ આવતા જ ફટાકડા પર પ્રતિબંધ (Firecracker Ban)ને લઈને ચર્ચાઓ અને કાનૂની લડાઈઓ પણ શરૂ થઈ જાય છે. આ દરમિયાન, દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટે ફટાકડાના ઉપયોગને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતભરી ટિપ્પણી કરી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેનો ઈરાદો આખા દેશમાં ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ (Total Ban) લગાવવાનો બિલકુલ નથી. કોર્ટે આની પાછળનું મોટું કારણ જણાવતા કહ્યું છે કે દિવાળીનો પર્વ કરોડો લોકોની ગહન આસ્થા અને ભાવનાઓ સાથે જોડાયેલો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન શું કહ્યું?
તાજેતરની સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે તહેવારના ઉત્સાહ અને પર્યાવરણીય સંતુલન વચ્ચેના તાલમેલ અંગે સંતુલિત અને વ્યવહારુ દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કર્યો. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે દિવાળી એ માત્ર પ્રકાશનો તહેવાર નથી, પરંતુ લોકોની લાગણીઓ અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓનો અભિન્ન અંગ છે—એવા પાસાં જેને સંપૂર્ણપણે અવગણી શકાય નહીં.
જો કે, અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભાવનાઓનું સન્માન કરવાનો આ અર્થ બિલકુલ નથી કે કોઈપણ વ્યક્તિને અનિયંત્રિત રીતે ફટાકડા ફોડવાની ખુલ્લી છૂટ આપી દેવામાં આવે.
24 કલાક ફટાકડા ફોડવાની પરવાનગી કેમ નહીં?
સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન એ પણ તર્ક આપ્યો કે સુરક્ષા અને જનસ્વાસ્થ્યને દાવ પર લગાવી શકાય નહીં. કોર્ટના મતે, ફટાકડા ફોડવા માટે 24 કલાકની પરવાનગી કોઈપણ સંજોગોમાં આપી શકાય નહીં.
સ્વાસ્થ્ય પર અસર: સતત અને બેફામ ફટાકડા ફૂટવાથી નીકળતો ધુમાડો અને મોટો અવાજ આપણા સમાજના સૌથી સંવેદનશીલ વર્ગ એટલે કે વડીલો, બીમાર વ્યક્તિઓ, નવજાત શિશુઓ અને નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર ખૂબ જ માઠી અસર કરે છે.
સંતુલનની જરૂરિયાત: અદાલતનો મુખ્ય ભાર આ જ વાત પર છે કે પરંપરાઓના નિર્વહન અને સામાન્ય જનતાના સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે એક એવું સંતુલન (Balance) બનાવવામાં આવે, જેથી કોઈનું પણ નુકસાન ન થાય.
ફટાકડાના પ્રકાર અને સમયમર્યાદા પર થશે વિચાર
સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાના બદલે સુપ્રીમ કોર્ટ હવે એ વાત પર ઊંડાણપૂર્વક વિચાર કરી રહી છે કે તહેવારની મોસમ દરમિયાન કયા પ્રકારના ફટાકડાની પરવાનગી આપવી જોઈએ અને તેને સળગાવવા માટે કઈ સમયમર્યાદા (Time Window) નક્કી થવી જોઈએ.
અદાલત ઈચ્છે છે કે બજારમાં એવા પર્યાવરણ-અનુકૂળ અથવા ઓછા પ્રદૂષણ ફેલાવતા વિકલ્પોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે, જેથી તહેવારનો આનંદ પણ ફીકો ન પડે અને પ્રદૂષણનું સ્તર પણ જોખમી હદ સુધી ન પહોંચે.
હવે આગળ શું? 15 ઓક્ટોબરે થશે આગામી સુનાવણી
આ સમગ્ર મામલાની ગંભીરતાને જોતા સુપ્રીમ કોર્ટે હાલમાં પોતાનો ફેંસલો સુરક્ષિત રાખ્યો નથી, પરંતુ તેના પર આગળની કાનૂની અને વ્યવહારુ ચર્ચા ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલા પર હવે 15 ઓક્ટોબરે આગામી સુનાવણી કરશે.
આગામી 15 ઓક્ટોબરે થનારી આ સુનાવણી પર સમગ્ર દેશની નજર ટકેલી છે, કારણ કે આ જ દિવસે તે નક્કી થવાની સંભાવના છે કે આ વખતે દિવાળી પર ફટાકડાના ઉપયોગને લઈને કોર્ટ તરફથી કયા દિશા-નિર્દેશો અને સમયાવધી નક્કી કરવામાં આવે છે. ત્યાં સુધી દેશવાસીઓને સુપ્રીમ કોર્ટના આગામી ફેંસલાની રાહ છે.
