અગ્નિપથ યોજનાના પહેલા ચરણનો અંતિમ તબક્કો શરૂ, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોની ભરતીઓમાં મળશે વિશેષ છૂટ
કેન્દ્ર સરકારની ચર્ચિત ‘અગ્નિપથ યોજના’ (Agnipath Scheme) અંતર્ગત ભારતીય સૈન્યમાં ભરતી થયેલા પહેલા બેચના જવાનો માટે આ સમય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે. આગામી થોડા મહિનાઓમાં આ સ્પષ્ટ થઈ જશે કે પહેલા બેચના કયા અગ્નિવીરો સેનામાં પોતાની સેવા ચાલુ રાખશે અને કોનો ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂરો થઈને રિટાયરમેન્ટ થશે. આવો જાણીએ કે આ યોજનાના નિયમો શું કહે છે અને સેવા પૂરી થયા બાદ યુવાનો પાસે આગળ કયા મોટા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
ક્યારે પૂરો થઈ રહ્યો છે પહેલા બેચનો કાર્યકાળ?
રિપોર્ટ્સ મુજબ, અગ્નિપથ યોજના હેઠળ ત્રણેય સેનાઓમાં ભરતી થયેલા પહેલા બેચના જવાનોનો કાર્યકાળ હવે તેના અંતિમ ચરણમાં છે:
નૌકાદળ અને વાયુસેના (Navy & Air Force): નૌકાદળ અને વાયુસેનાના પહેલા બેચના અગ્નિવીરોનો ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ નવેમ્બર 2026 ની આસપાસ પૂરો થવાની માહિતી છે.
ભારતીય થલ સેના (Indian Army): જ્યારે થલ સેનાના પહેલા મોટા બેચના જવાનોનો કાર્યકાળ ડિસેમ્બર 2026 અને જાન્યુઆરી 2027 દરમિયાન પૂરો થવાની પૂરી આશા છે.
ચાર વર્ષની આ સેવા પૂરી થયા બાદ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જે 75% જવાનોને સેનામાંથી મુક્ત કરવામાં આવશે, તેમના ભવિષ્ય અને રોજગાર માટે આગળ કયા રસ્તા ખુલ્લા છે.
25% રેટન્શન પર હાલની સ્થિતિ શું છે?
વર્તમાન નિયમો મુજબ, અગ્નિપથ યોજનાની જોગવાઈઓમાં દરેક બેચના મહત્તમ 25% અગ્નિવીરો ને તેમની યોગ્યતા, શારીરિક દક્ષતા અને પરફોર્મન્સના આધારે રેગ્યુલર (નિયમિત) કેડરમાં પાછા પસંદ કરવાનો નિયમ છે.
જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ ટકાવારી વધારવાને લઈને સેનાની અંદર ચર્ચાઓ થતી રહી છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, નૌકાદળ લગભગ 75% સુધી રેટન્શન ઈચ્છે છે, જ્યારે થલ સેના અને વાયુસેનામાં તેને વધારીને આશરે 50% સુધી કરવાના સૂચનો સામે આવ્યા છે. પરંતુ સત્તાવાર રીતે હજુ પણ 25% નિયમિતકરણનો મૂળ નિયમ જ પ્રભાવી છે, અને બાકીના 75% જવાનોએ ચાર વર્ષ પછી સેવામુક્ત થવું પડશે.
75% પૂર્વ અગ્નિવીરો માટે રોજગાર અને નોકરીના વિકલ્પો
કેન્દ્ર સરકાર અને વિવિધ રાજ્ય સરકારોએ ચાર વર્ષની સેવા પૂરી કરનાર પૂર્વ અગ્નિવીરો (Ex-Agniveers) ના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે ઘણા મોટા નિર્ણયો લીધા છે:
CAPF અને અસમ રાઇફલ્સમાં 50% અનામત: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે પૂર્વ અગ્નિવીરો માટે કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) અને અસમ રાઇફલ્સમાં કન્સ્ટેબલ (GD) અને રાઇફલમેનના પદો પર 50% જગ્યાઓ અનામત રાખવાની ઐતિહાસિક જોગવાઈ કરી છે. સાથે જ, પહેલા બેચના પૂર્વ અગ્નિવીરોને ઉપલી વય મર્યાદામાં 5 વર્ષની વધારાની છૂટ અને શારીરિક પરીક્ષા (PST, PET) તથા લેખિત પરીક્ષામાંથી પણ વિશેષ છૂટ આપવામાં આવી છે.
વિવિધ રાજ્યોમાં સરકારી નોકરીઓમાં પ્રાથમિકતા: કેન્દ્ર ઉપરાંત અનેક રાજ્ય સરકારોએ પણ પોલીસ અને અન્ય વર્દીધારી સેવાઓમાં પૂર્વ અગ્નિવીરો માટે શાનદાર અનામતની જાહેરાત કરી છે:
ઉત્તર પ્રદેશ: પોલીસ અને પીએસીની ભરતીમાં પૂર્વ અગ્નિવીરો માટે 20% અનામત નક્કી કરવામાં આવી છે.
ગુજરાત: પોલીસ, જેલ અને વન વિભાગની વિવિધ શ્રેણીઓની ભરતીમાં 20% અનામતની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
મધ્ય પ્રદેશ: વર્દીધારી સેવાઓમાં પૂર્વ અગ્નિવીરો માટે 20% અનામતના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
અગ્નિપથ યોજનાના પહેલા બેચના કાર્યકાળનું પૂરું થવું દેશના રક્ષા ઇતિહાસ અને યુવાનોના કરિયરના દૃષ્ટિકોણથી એક મોટું વળાંક છે. ભલે 75% જવાનો ચાર વર્ષ પછી નિયમિત સેવાથી બહાર થઈ જશે, પરંતુ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા આપવામાં આવી રહેલી અનામત અને છૂટના કારણે તેમની પાસે પોલીસ, પેરામિલિટરી ફોર્સ અને અન્ય સરકારી ક્ષેત્રોમાં રોજગારની ઉત્તમ તકો ઉપલબ્ધ રહેશે.
