આદિવાસી ખેડૂતોની આવક વધારવા સરકારનો મોટો નિર્ણય, 14 જિલ્લાઓમાં મફત કિટનું વિતરણ શરૂ
ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં વસતા અને ખેતી પર નિર્ભર ખેડૂતોના ઉત્થાન માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા વધુ એક મહત્વપૂર્ણ અને પ્રેરણાદાયી પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના મક્કમ અને દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્યના આદિજાતિ ખેડૂતોના આર્થિક વિકાસ માટે એક મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી રાજ્યમાં ‘કૃષિ વૈવિધ્યકરણ યોજના’ (Agricultural Diversification Scheme) નો લાભ માત્ર ચોમાસાની એટલે કે ખરીફ ઋતુ દરમિયાન જ આપવામાં આવતો હતો. પરંતુ હવે ચાલુ વર્ષથી આ યોજનાનો વ્યાપ વધારીને તેને શિયાળુ એટલે કે રવિ પાક માટે પણ લાગુ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે.
આ નવા નિર્ણયથી ગુજરાતના આદિજાતિ ખેડૂતોને હવે આખા વર્ષ દરમિયાન સરકારી સહાયનો લાભ મળી રહેશે, જેનાથી તેમની આવકમાં મોટો વધારો થવાની પૂરી સંભાવના છે.
વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી રવિ ઋતુ માટે યોજનાનો પ્રારંભ: ૪૮,૧૯૦ ખેડૂતોને મળશે કિટ્સ
જનજાતિય કલ્યાણ યોજના અંતર્ગત ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં ‘કૃષિ વૈવિધ્યકરણ યોજના (રવિ ઋતુ)’ નો સત્તાવાર અમલ પણ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો છે. ચાલુ વર્ષે રવિ પાક માટે આદિજાતિ ખેડૂતો પાસેથી ઓનલાઈન અરજીઓ મંગાવવામાં આવી હતી, જેને ખેડૂતો તરફથી જબરદસ્ત પ્રતિસાદ સાંપડ્યો છે.
આ યોજના હેઠળ રાજ્યના કુલ ૪૮,૧૯૦ આદિજાતિ ખેડૂતો ને વિનામૂલ્યે ગુણવત્તાસભર બિયારણ અને ખાતરની કિટ્સનું વિતરણ કરવામાં આવશે. રાજ્યના આદિજાતિ વસ્તી ધરાવતા તમામ ૧૪ જિલ્લાઓમાં આ કિટ્સના વિતરણની સત્તાવાર શરૂઆત પણ થઈ ચૂકી છે, જેથી સમયસર ખેડૂતોને શિયાળુ વાવેતર માટે જરૂરી સામગ્રી મળી રહે.
વર્ષ ૨૦૧૨ થી શરૂ થયેલી આ યોજનાનો લાખો ખેડૂતોએ લીધો છે લાભ
ગુજરાત સરકાર દ્વારા આદિજાતિ ખેડૂતોને આત્મનિર્ભર અને સમૃદ્ધ બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી ‘કૃષિ વૈવિધ્યકરણ યોજના’ ની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૧૨ માં કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતથી આ લોને અત્યાર સુધીમાં આ યોજના હેઠળ રાજ્યના આશરે ૧૫.૭૦ લાખ જેટલા આદિજાતિ ખેડૂતો ને સીધો લાભ મળી ચૂક્યો છે.
આ યોજના અંતર્ગત ખેડૂતોને ઉત્તમ ગુણવત્તાનું બિયારણ અને રાસાયણિક મુક્ત ખાતરની કિટ પૂરી પાડવામાં આવે છે, જેના પરિણામે આદિવાસી અંચલોમાં કૃષિ ઉત્પાદકતામાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે અને પરંપરાગત ખેતીની સાથે-સાથે પાક વૈવિધ્યકરણને પણ વ્યાપક પ્રોત્સાહન મળ્યું છે.
ખરીફથી લઈને રવિ પાક સુધીની વ્યાપક સહાય
ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં વસતા નાગરિકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી જ છે. ખેતી દ્વારા આદિવાસી ખેડૂતોની આવક બમણી થાય અને તેમનું જીવનધોરણ ઊંચું આવે તે માટે આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ સતત પ્રયાસરત છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩ થી કૃષિ વૈવિધ્યકરણ યોજના અંતર્ગત ખરીફ ઋતુમાં મગફળી, સોયાબીન, જુવાર, ડાંગર, રીંગણ, અડદ, તુવેર, રાગી (નાગલી), ભીંડા અને બાજરી જેવા પાકોમાંથી કોઈપણ એક પાક માટે બિયારણની સહાય આપવામાં આવે છે. આ સહાય હેઠળ ખેડૂતોને એક એકર જમીનમાં વાવેતર માટે પૂરતું બિયારણ અને ખાતર આપવામાં આવે છે, જેથી ખેડૂતો પર ખેતી ખર્ચનો બોજ ન પડે. હવે રવિ પાક માટે પણ આવી જ વિશેષ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે.
જિલ્લાવાર રવિ પાક અને ખાતરનું વિશેષ આયોજન
આ યોજના હેઠળ જુદા-જુદા જિલ્લાઓની આબોહવા અને જમીનની ફળદ્રુપતાને ધ્યાનમાં રાખીને બિયારણનું વિતરણ કરવામાં આવે છે:
બનાસકાંઠા, સાબરકાંઠા, અરવલ્લી, મહિસાગર, પંચમહાલ, દાહોદ અને છોટાઉદેપુર જિલ્લાઓ માટે: આ વિસ્તારોમાં મુખ્ય પાક તરીકે ઘઉં, ચણા અને મકાઈ પૈકી કોઈપણ એક બિયારણ આપવામાં આવશે. તેની સાથે જ શાકભાજીના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટામેટા, ભીંડા અને રીંગણ નું બિયારણ અપાશે. ખાતરમાં પ્રોમ (PROM) ૫૦ કિલોની ૧ બેગ, એમોનિયમ સલ્ફેટ ૫૦ કિલોની ૧ બેગ તથા એન.પી.કે. કોન્સોર્ટિયાની બોટલ આપવામાં આવશે.
નર્મદા, ભરૂચ, સુરત, નવસારી, તાપી, વલસાડ અને ડાંગ જિલ્લાઓ માટે: આ દક્ષિણ ગુજરાતના જિલ્લાઓમાં મુખ્ય પાક તરીકે ભીંડા, ટામેટા, દૂધી, કુકંબર અને તેની સાથે રીંગણ તેમજ બ્રોકલી નું બિયારણ પૂરું પાડવામાં આવશે. અહીં પણ ખાતરમાં પ્રોમ ૫૦ કિલોની ૧ બેગ, એમોનિયમ સલ્ફેટ ૫૦ કિલોની ૧ બેગ તથા એન.પી.કે. કોન્સોર્ટિયા બોટલ આપવામાં આવશે.
માત્ર સાધન-સામગ્રી આપવા પૂરતી આ યોજના મર્યાદિત નથી, પરંતુ લાભાર્થી ખેડૂતોને અમલીકરણ સંસ્થા દ્વારા ખેતી અંગેની આધુનિક તાલીમ, માર્કેટ લિંકેજની સેવાઓ તેમજ ફોન અને મેસેજ દ્વારા જરૂરી માર્ગદર્શન પણ પૂરું પાડવામાં આવે છે, જેથી ખેડૂતો વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ઉત્તમ પાક મેળવી શકે.
ઓનલાઈન પોર્ટલથી પ્રક્રિયા બની પારદર્શક અને સરળ
અગાઉ સરકારી યોજનાઓનો લાભ મેળવવા માટે ખેડૂતોએ સરકારી કચેરીઓના લાંબા ચક્કર કાપવા પડતા હતા અને અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. પરંતુ હવે આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ દ્વારા આ યોજના માટે સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન પોર્ટલ વિકસાવવામાં આવ્યું છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩ થી રાજ્યના તમામ આદિજાતિ જિલ્લાઓમાં સફળતાપૂર્વક કાર્યરત છે.
આ ઓનલાઈન સિસ્ટમ શરૂ થવાથી લાભાર્થીઓની પસંદગીની પ્રક્રિયા અત્યંત ઝડપી અને પારદર્શક બની ગઈ છે. અરજી કરવાની શરૂઆતથી લઈને મંજૂરી સુધીની તમામ પ્રક્રિયા હવે ડિજિટલ માધ્યમથી ઘરબેઠા થઈ જાય છે, જેના કારણે છેવાડાના આદિવાસી ખેડૂતો માટે યોજનાનો લાભ મેળવવો અત્યંત સરળ અને સુવિધાજનક બન્યો છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના આ જનહિતકારી નિર્ણયોથી આદિજાતિ ખેડૂતો આત્મનિર્ભર બનીને રાજ્યના વિકાસમાં સહયાત્રી બની રહ્યા છે.
