પેટ્રોલમાં 20%થી વધુ ઇથેનોલ ભેળવવાના આરોપો પર કેન્દ્રીય મંત્રી સુરેશ ગોપીનો જવાબ, કહ્યું- ‘આવા લોકો વિજ્ઞાન સમજતા નથી’
દેશમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવવાના મુદ્દે ફરી એકવાર ચર્ચા તેજ બની છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતાં વધી રહ્યું હોવાના આક્ષેપો વચ્ચે કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રાજ્યમંત્રી સુરેશ ગોપીએ મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગની ટીકા કરનારાઓ પર નિશાન સાધતાં કહ્યું કે આવા લોકો આ પ્રક્રિયા પાછળનું વિજ્ઞાન સમજતા નથી.
મંગળવાર, 17 નવેમ્બર, 2026ના રોજ કેરળના ત્રિશૂરમાં પોતાના સંસદીય ક્ષેત્રમાં યુવાનો સાથેના સંવાદ કાર્યક્રમ દરમિયાન મંત્રીએ આ નિવેદન આપ્યું હતું. તેમના આ નિવેદન બાદ E20 પેટ્રોલ અને વાહનોના એન્જિન પર તેની સંભવિત અસર અંગેની ચર્ચાએ ફરી જોર પકડ્યું છે.
શું કહ્યું કેન્દ્રીય મંત્રી સુરેશ ગોપીએ?
સુરેશ ગોપીએ કહ્યું કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવવાની નીતિ પાછળ વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને પરીક્ષણોનો આધાર છે. E10માંથી E20 તરફના પરિવર્તન પહેલાં ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ARAI) દ્વારા સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું.

મંત્રીએ ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગની ટીકા કરનારાઓને આકરા શબ્દોમાં જવાબ આપતાં કહ્યું કે તેમને આ પ્રક્રિયા પાછળનું વિજ્ઞાન સમજાતું નથી. તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે કેટલાક લોકો રાજકીય હેતુથી આ મુદ્દે ગેરસમજ ફેલાવી રહ્યા છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે જો પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતાં વધારે હોવાના દાવા કરવામાં આવી રહ્યા હોય તો તેની યોગ્ય તપાસ થવી જોઈએ. આવા દાવાઓની તપાસ માટે CBIને બોલાવવાની જરૂર પડી શકે છે.
પેટ્રોલમાં E20 શું છે અને તેનો અર્થ શું થાય?
E20 એટલે એવું પેટ્રોલ જેમાં 20 ટકા ઇથેનોલ અને બાકીના 80 ટકા પેટ્રોલ હોય છે. ઇથેનોલ મુખ્યત્વે શેરડી, મકાઈ અને અન્ય કૃષિ પેદાશોમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
સરકારનો ઉદ્દેશ પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવીને ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો, ખેડૂતોને વધારાનું બજાર પૂરું પાડવાનો અને વાહનોમાંથી થતા પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવાનો છે.
કર્ણાટકમાં 31.2 ટકા ઇથેનોલ મળ્યાનો દાવો
આ સમગ્ર વિવાદ ત્યારે વધુ વકર્યો જ્યારે કર્ણાટક સરકારે પેટ્રોલના કેટલાક નમૂનાઓની તપાસ બાદ તેમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ નિર્ધારિત 20 ટકાથી વધારે હોવાનો દાવો કર્યો હતો. કેટલાક નમૂનાઓમાં આ પ્રમાણ 31.2 ટકા સુધી હોવાનું જણાવાયું હતું.
આ મુદ્દે કેરળ સરકારે પણ પેટ્રોલના નમૂનાઓની તપાસ શરૂ કરી છે. બીજી તરફ, સરકારી તેલ કંપનીઓ IOC, BPCL અને HPCLએ સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને કર્ણાટકમાં કરવામાં આવેલા પરીક્ષણોના પરિણામો સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
સુરેશ ગોપીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ રાજ્ય સરકાર પેટ્રોલના નમૂનાઓની તપાસ કરાવવા માટે સ્વતંત્ર છે. જોકે, તપાસ વૈજ્ઞાનિક અને યોગ્ય પદ્ધતિથી થવી જોઈએ.
પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પર ભાર
મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, વાહનોમાંથી નીકળતા ધુમાડા અને તેમાં રહેલા હાનિકારક રસાયણો પર નિયંત્રણ રાખવું આજના સમયમાં જરૂરી છે. વિશ્વભરમાં પર્યાવરણને અનુકૂળ ઇંધણના વિકલ્પો શોધવામાં આવી રહ્યા છે અને ભારતે પણ આ દિશામાં આગળ વધવું જોઈએ.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગથી પેટ્રોલની ઓક્ટેન ક્ષમતા વધે છે અને અશ્મિભૂત ઇંધણના વપરાશમાં ઘટાડો કરવામાં મદદ મળે છે. જોકે, વાહનની માઇલેજ અને કામગીરી પર તેની અસર વાહનના મોડલ, એન્જિનની રચના અને ઇંધણની ગુણવત્તા પર આધારિત હોઈ શકે છે.

હવે તપાસના પરિણામો પર સૌની નજર
પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ નક્કી કરેલી મર્યાદામાં જળવાઈ રહે છે કે નહીં તે અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે હવે કર્ણાટક અને કેરળની તપાસના પરિણામો મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે. એક તરફ સરકાર E20ને વૈજ્ઞાનિક રીતે માન્ય ઇંધણ ગણાવી રહી છે, તો બીજી તરફ કેટલાક રાજ્યો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલોના જવાબ પણ તપાસના પરિણામોથી જ સ્પષ્ટ થશે.
આમ, ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગનો મુદ્દો હવે માત્ર ઇંધણ પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી. તે વાહનચાલકોની ચિંતા, પર્યાવરણ, ખેડૂતોની આવક અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષા સાથે પણ જોડાઈ ગયો છે.
