વેટીંગ લિસ્ટ જોઈને ન થાઓ નિરાશ, ટ્રેન ઉપડવાના થોડા સમય પહેલાં જ આ રીતે મેળવો પાક્કી સીટ!
ઘણીવાર, જ્યારે આપણે ટ્રેનની મુસાફરીનું આયોજન કરીએ છીએ અને ટિકિટ બુક કરાવવા જઈએ છીએ, ત્યારે લાંબી ‘વેઇટિંગ લિસ્ટ’ જોઈને નિરાશા થાય છે. એવા પણ પ્રસંગો આવે છે જ્યારે તમામ પ્રયાસો છતાં ટિકિટ ‘વેઇટિંગ’ અથવા ‘RAC’ લિસ્ટમાં જ રહી જાય છે, જેના કારણે આપણે સમગ્ર મુસાફરી રદ કરવી પડે છે. જો તમે ક્યારેય આવી પરિસ્થિતિનો સામનો કર્યો હોય, તો હવે ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. આજે અમે તમને ભારતીય રેલવેના એક એવા ખાસ નિયમ અને સુવિધા વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ જેના વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે.
હા, ટ્રેનનું રિઝર્વેશન ચાર્ટ (Reservation Chart) તૈયાર થયા પછી પણ તમને કન્ફર્મ સીટ મળી શકે છે. રેલવેની આ ખાસ સુવિધાને ‘કરન્ટ બુકિંગ’ (Current Booking) કહેવામાં આવે છે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે આ નિયમ કેવી રીતે કામ કરે છે અને ચાર્ટ બન્યા પછી પણ ખાલી સીટ કેવી રીતે બુક કરી શકાય છે.
ચાર્ટ બન્યા પછી પણ કેવી રીતે મળી જાય છે ટિકિટ?
સામાન્ય રીતે લોકોના મનમાં એવી ધારણા હોય છે કે એકવાર ટ્રેનનું ચાર્ટ બની ગયું, એટલે મતલબ હવે ટિકિટ બુકિંગનો ખેલ પૂરો. પરંતુ એવું બિલકુલ નથી. રેલવેના નિયમો મુજબ, ચાર્ટ તૈયાર થયા પછી પણ જો ટ્રેનના કોઈ ડબ્બામાં કોઈ સીટ કે બર્થ ખાલી રહી જાય છે, તો તેને ઓનલાઈન અથવા કાઉન્ટર દ્વારા ફરીથી બુક કરી શકાય છે.
હવે સવાલ એ ઉઠે છે કે ચાર્ટ બન્યા પછી સીટ ખાલી કેવી રીતે થઈ શકે છે? વાસ્તવમાં, રિઝર્વેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન ઘણીવાર લોકો અંતિમ સમયમાં પોતાની ટિકિટ કેન્સલ કરાવી લે છે અથવા તો ચાર્ટ બનાવતી વખતે કેટલીક સીટો ટેકનિકલ કારણોસર કે વેટીંગ લિસ્ટ ક્લિયર થયા પછી બચી જાય છે. રેલવે સિસ્ટમ આ ખાલી બચેલી સીટોને ‘કરન્ટ બુકિંગ’ના દાયકામાં લઈ આવે છે, જેથી કોઈ પણ જરૂરિયાતમંદ મુસાફર મુસાફરી કરી શકે અને ટ્રેનની સીટ ખાલી ન જાય.
કરન્ટ બુકિંગની સૌથી મોટી ખાસિયત
રેલવેની આ સુવિધાની સૌથી સારી વાત એ છે કે તેમાં તમને ક્યારેય વેટીંગ કે આરએસી (RAC) ટિકિટ મળતી નથી. કરન્ટ બુકિંગ વિન્ડો હેઠળ જ્યારે પણ કોઈ ટિકિટ બુક કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે સીધી રીતે કન્ફર્મ ટિકિટ (Confirmed Ticket) જ જારી થાય છે. એટલે કે જો તમને સીટ મળી ગઈ, તો સમજી લો કે તમારી મુસાફરી પાક્કી છે.
જોકે, અહીં એક વાત સ્પષ્ટ કરી દેવી જરૂરી છે કે કરન્ટ બુકિંગનો મતલબ એ બિલકુલ નથી કે રેલવે ટ્રેનમાં કોઈ વધારાની કે નવી સીટ વધારી દે છે. ટ્રેનની ક્ષમતા એટલી જ રહે છે. જો ટ્રેન પૂરેપૂરી ફૂલ છે અને કોઈ પણ સીટ ખાલી નથી, તો તમને કરન્ટ બુકિંગમાં પણ ટિકિટ નહીં મળે. આ સુવિધા માત્ર તે જ સીટો પર લાગુ થાય છે જે કોઈ કારણસર છેલ્લા સમયે પર ખાલી રહી જાય છે.
રેલવેના નિયમોમાં થયો છે મોટો ફેરફાર
છેલ્લા કેટલાક સમયમાં રેલવેએ રિઝર્વેશન ચાર્ટ તૈયાર કરવાના સમયમાં પણ મહત્વના ફેરફારો કર્યા છે. પહેલાના નિયમો મુજબ, ટ્રેનનું પહેલું ચાર્ટ સામાન્ય રીતે ટ્રેન ઉપડવાથી લગભગ 4 કલાક પહેલા બનતું હતું. પરંતુ નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ઘણી ટ્રેનોમાં આ ચાર્ટ મુસાફરીના સમયના હિસાબે ઘણો વહેલો એટલે કે લગભગ 9 થી 18 કલાક પહેલા પણ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
આ જ કારણ છે કે મુસાફરોને લાગે છે કે હવે ટિકિટ મળવાની કોઈ તક નથી. પરંતુ તમને જણાવી દઈએ કે રેલવેની બીજી અને આખરી રિઝર્વેશન ચાર્ટ લિસ્ટ ટ્રેનના નિર્ધારિત સમયથી બરાબર 30 મિનિટ પહેલા તૈયાર થાય છે. એટલા માટે, પહેલી ચાર્ટિંગ જોઈને હિંમત ન હારો. જો ટ્રેન છૂટવામાં થોડા જ કલાક બાકી છે અને તમે મુસાફરી કરવા માંગો છો, તો એકવાર કરન્ટ સ્ટેટસ જરૂર ચેક કરો.
કરન્ટ બુકિંગના કેટલાક જરૂરી નિયમો (IRCTC Rules)
જો તમે પણ આ સુવિધાનો લાભ લેવા માંગો છો, તો રેલવેના કેટલાક નિયમો જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે:
ફક્ત ઇ-ટિકિટ અને કન્ફર્મ સીટ: આ સુવિધા હેઠળ માત્ર કન્ફર્મ ઇ-ટિકિટ જ બુક કરવામાં આવે છે.
બોર્ડિંગ પોઈન્ટ બદલવાની મંજૂરી નથી: કરન્ટ બુકિંગ વાળા પીએનઆર (PNR) માં પાછળથી બોર્ડિંગ પોઈન્ટ બદલવાની સુવિધા મળતી નથી.
નામ કે ઉંમરમાં ફેરફાર સંભવ નથી: ટિકિટ બુક થઈ ગયા પછી મુસાફરના નામ, ઉંમર કે જેન્ડરમાં કોઈપણ પ્રકારનો ફેરફાર કરી શકાતો નથી. તેથી બુકિંગ કરતી વખતે પૂરી સાવધાની રાખો.
સમય મર્યાદા: આ બુકિંગ રેલવેની નક્કી કરેલી બુકિંગ વિન્ડો અને સમય મર્યાદાની અંદર જ કરી શકાય છે.
આગલી વખતે જ્યારે તમારી ટ્રેનનું ટિકિટ વેટીંગમાં રહી જાય અથવા ચાર્ટ બન્યા પછી પણ તમારે મુસાફરી કરવી પડે, તો નિરાશ થવાને બદલે રેલવેની ‘કરન્ટ બુકિંગ’ સુવિધાનો સહારો જરૂર લો. થોડી સૂઝબૂઝ અને સમયસર સાચા પગલાં લેવાથી તમને છેલ્લી ઘડીએ પણ કન્ફર્મ સીટ મળી શકે છે અને તમારી મુસાફરી સરળ બની શકે છે.
