શેરબજારના જોખમોથી દૂર સુરક્ષિત અને ગેરંટીડ રિટર્ન આપતી પોસ્ટ ઓફિસની ૫ લોકપ્રિય બચત યોજનાઓનું સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ
જો તમે શેરબજારની ભારે અસ્થિરતા અને જોખમથી બચીને પોતાની મહેનતની કમાણી પર સુરક્ષિત તથા ગેરંટીડ રિટર્ન મેળવવા માંગતા હોવ, તો ભારતીય ડાક વિભાગ (પોસ્ટ ઓફિસ) ની બચત યોજનાઓ તમારા માટે સૌથી ઉત્તમ અને વિશ્વસનીય વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. તાજેતરમાં જ ભારત સરકારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ના ત્રિમાસિક ગાળા માટે નાની બચત યોજનાઓ પરના વ્યાજ દરો યથાવત રાખવાની મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી છે. વ્યાજ દરોમાં કોઈ ઘટાડો ન થવાને કારણે સુરક્ષિત રોકાણકારોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. ૧૦૦ ટકા સરકારી સાર્વભૌમ ગેરંટી, ઉત્કૃષ્ટ વ્યાજ દરો અને આયકર કાયદા હેઠળ કર મુક્તિના લાભો સાથે આ યોજનાઓ રોકાણકારોને ૮.૨ ટકા સુધીનું વાર્ષિક રિટર્ન પૂરું પાડે છે.
૧. સીનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS): ૮.૨% નું સર્વોચ્ચ વ્યાજ
૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આ પોસ્ટ ઓફિસની સૌથી વધુ લોકપ્રિય અને સૌથી વધુ વ્યાજ આપતી યોજના છે. આ યોજનામાં વાર્ષિક ૮.૨૦ ટકા વ્યાજ આપવામાં આવે છે, જેની ચૂકવણી દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક) કરવામાં આવે છે. રોકાણનો સમયગાળો ૫ વર્ષનો છે, જેમાં ન્યૂનતમ ₹૧,૦૦૦ થી લઈને મહત્તમ ₹૩૦ લાખ સુધીનું રોકાણ કરી શકાય છે.
કમાણીના ગણિત મુજબ, જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિક ₹૩૦ લાખનું મહત્તમ રોકાણ કરે છે, તો તેમને દર ૩ મહિને ₹૬૧,૫૦૦ નું વ્યાજ મળે છે, જે સરેરાશ દર મહિને આશરે ₹૨૦,૫૦૦ ની નિયમિત આવક સમાન છે. આ ઉપરાંત, આવકવેરા કાયદાની કલમ ૮૦સી હેઠળ વાર્ષિક ₹૧.૫ લાખ સુધીની કર કપાતનો લાભ પણ મળે છે.
૨. પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (POMIS): માસિક પેન્શન જેવી ગેરંટીડ આવક
એકસાથે રકમ જમા કરાવીને દર મહિને નિશ્ચિત આવક મેળવવા માંગતા લોકો માટે આ સ્કીમ આદર્શ છે. તેમાં વાર્ષિક ૭.૪૦ ટકા વ્યાજ દર મળે છે અને વ્યાજની ચૂકવણી દર મહિને થાય છે. આ યોજનાનો સમયગાળો પણ ૫ વર્ષનો છે. જેમાં એકલ (સિંગલ) ખાતામાં મહત્તમ ₹૯ લાખ અને સંયુક્ત (જોઇન્ટ) ખાતામાં મહત્તમ ₹૧૫ લાખ જમા કરાવી શકાય છે.
સિંગલ એકાઉન્ટમાં ₹૯ લાખ જમા કરાવવા પર દર મહિને ₹૫,૫૫૦ ની ગેરંટીડ માસિક આવક થાય છે, જ્યારે જોઈન્ટ એકાઉન્ટમાં ₹૧૫ લાખની ડિપોઝિટ પર દર મહિને ₹૯,૨૫૦ નું માસિક વ્યાજ પ્રાપ્ત થાય છે.
૩. પોસ્ટ ઓફિસ ટાઇમ ડિપોઝિટ (5-Year FD): બેંકો કરતાં ચડિયાતું રિટર્ન
પોસ્ટ ઓફિસની ૫ વર્ષની ટાઇમ ડિપોઝિટ (એફડી) સુરક્ષિત રોકાણની સાથે કર બચતનો બેવડો લાભ આપે છે. આ સ્કીમમાં વાર્ષિક ૭.૫૦ ટકા વ્યાજ દર મળે છે, જેની ગણતરી ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ મુજબ થાય છે. તેમાં ૧ થી ૫ વર્ષ સુધીના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ ૫ વર્ષની એફડી પર સૌથી વધુ વ્યાજ મળે છે.
રોકાણની શરૂઆત માત્ર ₹૧,૦૦૦ થી કરી શકાય છે અને રોકાણની કોઈ મહત્તમ મર્યાદા નથી. ૫ વર્ષની એફડીમાં કરવામાં આવેલી ડિપોઝિટ કલમ ૮૦સી હેઠળ ₹૧.૫ લાખ સુધીની ટેક્સ બચત માટે પાત્ર છે.
૪. પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (5-Year RD): દર મહિને નાની બચતમાંથી મોટું ફંડ
જે લોકો એકસાથે મોટી રકમનું રોકાણ કરી શકતા નથી, તેમના માટે દર મહિને નાની બચત કરીને ભવિષ્ય માટે મોટું ભંડોળ ઊભું કરવાનો આ સૌથી સરળ માર્ગ છે. આ આરડી યોજનામાં વાર્ષિક ૬.૭૦ ટકા વ્યાજ દર (ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિ) મળે છે. જેમાં દર મહિને માત્ર ₹૧૦૦ થી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે દર મહિને ₹૫,૦૦૦ નું રોકાણ કરો છો, તો ૫ વર્ષમાં તમારી કુલ જમા રકમ ₹૩,૦૦,૦૦૦ થશે. ૬.૭૦ ટકા વ્યાજ દર મુજબ આશરે ₹૫૬,૮૩૦ વ્યાજ ઉમેરાઈને પાકતી મુદતે કુલ ₹૩,૫૬,૮૩૦ મળશે. ખાતું ૧૨ મહિના ચાલુ રાખ્યા બાદ જમા રકમના ૫૦ ટકા સુધી લોન લેવાની ખાસ સુવિધા પણ મળે છે.
૫. પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ: ઈમરજન્સી ફંડ માટે ઉત્તમ વિકલ્પ
પોતાના નાણાં ગમે ત્યારે ઉપાડી શકાય તે રીતે સુરક્ષિત રાખવા માટે પોસ્ટ ઓફિસનું સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. આ ખાતા પર વાર્ષિક ૪.૦ ટકા વ્યાજ આપવામાં આવે છે અને ખાતું માત્ર ₹૫૦૦ ની ન્યૂનતમ રકમથી ખોલી શકાય છે. કર લાભોની વાત કરીએ તો સામાન્ય નાગરિકો માટે કલમ ૮૦TTA હેઠળ ₹૧૦,૦૦૦ સુધીનું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે, જ્યારે વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે કલમ ૮૦TTB હેઠળ ₹૫૦,૦૦૦ સુધીનું વ્યાજ આવકવેરા મુક્ત છે.
