કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO)ના સભ્યો માટે નવેમ્બર 2026માં મહત્વના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. 19 નવેમ્બરે યોજાયેલી સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT)ની બેઠકમાં PF ઉપાડના નિયમોમાં રાહત, નોકરી છૂટ્યા બાદ અંતિમ ઉપાડ માટેની રાહ જોવાનો સમય ઘટાડવો અને નિવૃત્તિ પછી હપ્તામાં નાણાં મેળવવાની સુવિધા જેવા પ્રસ્તાવોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ ફેરફારોનો હેતુ સભ્યોને જરૂરિયાતના સમયે PFની રકમ સુધી સરળ પહોંચ આપવાનો અને નિવૃત્તિ પછી આવકનું આયોજન વધુ સુગમ બનાવવાનો છે.
જોકે, PF સંબંધિત કેટલીક માહિતી અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. 90 ટકા સુધી ઉપાડની સુવિધા દરેક વ્યક્તિ માટે કોઈપણ સમયે સંપૂર્ણપણે લાગુ પડતી નથી. તે પાત્રતા અને ખાતામાં જાળવવાની લઘુત્તમ રકમને આધીન છે. એ જ રીતે, EPS-95 હેઠળ લઘુત્તમ પેન્શન વધારવાની જાહેરાત પણ 19 નવેમ્બરની બેઠકમાં કરવામાં આવી નથી. તેથી PF ખાતાધારકોએ નવા નિર્ણયો અને અમલ માટેની સત્તાવાર સૂચનાઓ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
EPFOના 8 મહત્વના ફેરફાર અને અપડેટ્સ
1. PF બેલેન્સના 90 ટકા સુધી ઉપાડવાનો રસ્તો ખુલ્યો
EPFOના નવા નિર્ણયમાં સૌથી મહત્વની રાહત લઘુત્તમ બેલેન્સ જાળવવાના નિયમમાં આપવામાં આવી છે. અગાઉ સભ્યના PF ખાતામાં 25 ટકા રકમ લઘુત્તમ બેલેન્સ તરીકે રાખવાની જોગવાઈ હતી. હવે CBTએ આ મર્યાદા ઘટાડીને 10 ટકા કરવાની મંજૂરી આપી છે.
આ ફેરફારને કારણે પાત્ર સભ્યોને તેમના PF બેલેન્સના 90 ટકા સુધી ઉપાડવાની તક મળી શકે છે. જોકે, તેનો અર્થ એવો નથી કે દરેક સભ્ય કોઈપણ સમયે આખી રકમનો 90 ટકા હિસ્સો ઉપાડી શકશે. ઉપાડ માટે લાગુ પડતી પાત્રતા અને નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
2. નોકરી છૂટ્યા બાદ PF ઉપાડ માટે રાહનો સમય 2 મહિના
અગાઉ નોકરી છોડ્યા બાદ PFની અંતિમ પતાવટ માટે 12 મહિનાની રાહ જોવાની જોગવાઈ હતી. હવે CBTએ આ સમયગાળો ઘટાડીને માત્ર બે મહિના કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણય ખાસ કરીને નોકરી ગુમાવનાર અથવા નવી નોકરી શોધી રહેલા કર્મચારીઓ માટે રાહતરૂપ બની શકે છે.
આ ફેરફારથી પાત્ર સભ્યોને નોકરી છૂટ્યા બાદ લાંબો સમય રાહ જોયા વિના PFની અંતિમ પતાવટ માટે અરજી કરવાની તક મળશે. અહીં ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે કે આ નિયમ અંતિમ PF ઉપાડ માટેની રાહ સાથે સંબંધિત છે; તેને દરેક પ્રકારના આંશિક ઉપાડ માટેની બે મહિનાની સભ્યપદ મર્યાદા સમજવી યોગ્ય નથી.
3. આંશિક ઉપાડ માટેની સુવિધા યથાવત્
EPFOએ અગાઉ આંશિક ઉપાડના 13 અલગ-અલગ નિયમોને ત્રણ મુખ્ય કેટેગરીમાં ગોઠવ્યા હતા. તેમાં આવશ્યક જરૂરિયાતો, ઘર સંબંધિત જરૂરિયાતો અને વિશેષ પરિસ્થિતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આવશ્યક જરૂરિયાતોમાં બીમારીની સારવાર, બાળકોનું શિક્ષણ અને લગ્ન જેવી બાબતો સામેલ છે. ઘર સંબંધિત જરૂરિયાતોમાં ઘર ખરીદવું, બાંધકામ કરાવવું અથવા અન્ય મંજૂર હાઉસિંગ ખર્ચનો સમાવેશ થઈ શકે છે. આંશિક ઉપાડની મર્યાદા અને શરતો સંબંધિત નિયમો પ્રમાણે નક્કી થાય છે.
4. નિવૃત્તિ પછી SWP દ્વારા હપ્તામાં PFની રકમ મળશે
નિવૃત્તિ બાદ PFની સંપૂર્ણ રકમ એકસાથે ઉપાડવાને બદલે હવે સભ્યો માટે સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન (SWP)નો વિકલ્પ લાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આ સુવિધા હેઠળ નિવૃત્ત સભ્યો પોતાની પસંદગી પ્રમાણે માસિક, ત્રિમાસિક અથવા છમાસિક હપ્તામાં PFની રકમ મેળવી શકશે. બાકીની રકમ EPFOમાં રોકાયેલી રહેશે અને તેના પર નિયમો મુજબ વળતર મળતું રહી શકે છે.
આ વિકલ્પ સ્વૈચ્છિક રહેશે. એટલે કે, સભ્યોને હપ્તામાં રકમ મેળવવા માટે ફરજ પાડવામાં આવશે નહીં. સભ્યનું હપ્તા મળવાના સમયગાળા દરમિયાન અવસાન થાય તો પાત્ર નોમિની અથવા આશ્રિતને બાકી રકમ ઉપાડવાની કે હપ્તા ચાલુ રાખવાની સુવિધા આપવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે.
5. ₹1,800ના ફરજિયાત યોગદાન અંગે દાવો સાચો નથી
આપવામાં આવેલી માહિતીમાં કર્મચારી અને નોકરીદાતા બંને તરફથી ફરજિયાત PF યોગદાન ₹1,800 નક્કી કરવામાં આવ્યું હોવાનો ઉલ્લેખ છે. જોકે, 19 નવેમ્બરની CBT બેઠક અંગેની સત્તાવાર જાહેરાતમાં આવો કોઈ નિર્ણય દર્શાવવામાં આવ્યો નથી.
એટલે કર્મચારી અને નોકરીદાતાના યોગદાનનો દર ₹1,800 નક્કી થયો છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. PFમાં યોગદાનની ગણતરી લાગુ પડતા EPF નિયમો અને કર્મચારીના પાત્ર વેતનના આધારે થાય છે. આ મુદ્દે કોઈ નવી સત્તાવાર સૂચના જાહેર થાય તો જ તેને નવો નિયમ ગણવો જોઈએ.
6. PF ક્લેમની પતાવટનો સરેરાશ સમય ઘટ્યો
EPFOની CITES 2.0 ડિજિટલ સિસ્ટમથી દાવાઓની પ્રક્રિયામાં ઝડપ આવી હોવાનું શ્રમ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે. સત્તાવાર માહિતી પ્રમાણે, સિસ્ટમ લાગુ થયા બાદ ઓટો-પ્રોસેસ થતા દાવાઓનું પ્રમાણ 39 ટકાથી વધીને 71 ટકા થયું છે.
આ ઉપરાંત, દાવા નકારવાનું પ્રમાણ 23 ટકાથી ઘટીને 7.82 ટકા થયું છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે દાવાની પતાવટનો સરેરાશ સમય 11.15 દિવસથી ઘટીને 2.57 દિવસ થયો છે.
જોકે, દરેક સભ્યનો ક્લેમ ત્રણ કાર્યકારી દિવસમાં જ મંજૂર થશે તેવી ગેરંટી નથી. KYC, બેંક વિગતો, નોકરીનો રેકોર્ડ અથવા અન્ય દસ્તાવેજોમાં ખામી હોય તો પ્રક્રિયામાં વધુ સમય લાગી શકે છે.
7. EPS-95 હેઠળ લઘુત્તમ પેન્શન ₹1,000 જ રહેશે
EPS-95 હેઠળ લઘુત્તમ માસિક પેન્શન વધારીને ₹3,000 કરવાની ચર્ચા અગાઉથી ચાલી રહી હતી. 19 નવેમ્બરની CBT બેઠક પહેલાં પણ આ મુદ્દે પેન્શનરોમાં આશા હતી. જોકે, બેઠક બાદ જાહેર થયેલા નિર્ણયોમાં લઘુત્તમ પેન્શન વધારવાની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
હાલ ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે EPS-95 હેઠળ લઘુત્તમ માસિક પેન્શન ₹1,000 જ છે. તેથી પેન્શન વધીને ₹3,000 થઈ ગયું છે એવા અહેવાલોને સત્તાવાર નિર્ણય તરીકે ગણવા નહીં.
8. દાવામાં વિલંબ ટાળવા KYC અને વિગતો અપડેટ રાખો
PF ઉપાડની પ્રક્રિયા સરળ બને તે માટે સભ્યોએ પોતાના ખાતાની વિગતો યોગ્ય રાખવી જરૂરી છે. UAN સાથે જોડાયેલી KYC વિગતો, આધાર, બેંક ખાતાની માહિતી અને નોકરીનો રેકોર્ડ તપાસતા રહેવું જોઈએ.
નામ, જન્મતારીખ અથવા બેંક ખાતાની વિગતોમાં તફાવત હોય તો ક્લેમની પ્રક્રિયામાં વિલંબ થઈ શકે છે. તેથી કોઈપણ ઉપાડની અરજી કરતાં પહેલાં જરૂરી વિગતો ચકાસી લેવી હિતાવહ છે.
PF ખાતાધારકોએ હવે શું ધ્યાનમાં રાખવું?
EPFOના તાજેતરના નિર્ણયો PF સભ્યોને નાણાં ઉપાડવામાં વધુ સુગમતા આપવા અને નિવૃત્તિ પછી નિયમિત આવકનો વિકલ્પ ઊભો કરવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યા છે. 90 ટકા સુધી ઉપાડની શક્યતા, નોકરી છૂટ્યા બાદ બે મહિનાની રાહ અને નિવૃત્તિ પછી SWP જેવા નિર્ણયો મહત્વપૂર્ણ છે.
પરંતુ CBTની મંજૂરી અને નિયમોનો વાસ્તવિક અમલ એક જ બાબત નથી. સત્તાવાર જાહેરાતમાં જરૂરી સુધારા અને સૂચનાઓ પછીથી જાહેર કરવાની વાત કરવામાં આવી છે. તેથી સભ્યોએ નવા નિયમોનો લાભ લેવા માટે EPFOની સત્તાવાર સૂચનાઓ પર નજર રાખવી જોઈએ. ખાસ કરીને પેન્શન વધારા અને ₹1,800ના યોગદાન અંગેની અપ્રમાણિત માહિતીના આધારે નાણાકીય આયોજન કરવું નહીં
