અમેરિકામાં ભારતીય IT પ્રોફેશનલ્સ માટે વધ્યું સંકટ: ટ્રમ્પ સરકારના નિર્ણયથી ગ્રીન કાર્ડની રાહ વધુ મુશ્કેલ બનશે?
અમેરિકાની આઠ મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓની PERM પ્રક્રિયા પર રોકથી ભારતીય કર્મચારીઓની કાયમી વસવાટની યોજનાઓ સામે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે. H-1B વિઝા, નોકરીની સુરક્ષા અને પરિવારના ભવિષ્યને લઈને અનેક સવાલો ઊભા થયા છે.
અમેરિકામાં નોકરી મેળવવી અને ત્યાં કાયમી વસવાટ કરવો એ ભારતના હજારો યુવાનોનું સ્વપ્ન છે. ખાસ કરીને IT ક્ષેત્રમાં કામ કરતા ભારતીયો માટે અમેરિકા લાંબા સમયથી કારકિર્દી બનાવવા, નવી ટેકનોલોજી શીખવા અને આર્થિક રીતે આગળ વધવાની મોટી તક રહ્યું છે. પરંતુ હવે અમેરિકાની સરકારના એક નિર્ણયને કારણે આ સપનું સાકાર કરવાની પ્રક્રિયા વધુ જટિલ બની શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે 8 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ આઠ મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓને ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી PERM પ્રક્રિયામાંથી સસ્પેન્ડ કરવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. આ યાદીમાં માઇક્રોસોફ્ટ, એડોબ, ઇન્ફોસિસ, ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ (TCS), વિપ્રો, HCLTech, કોગ્નિઝન્ટ અને કેપજેમિની જેવી કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ નિર્ણયની અસર ખાસ કરીને એવા ભારતીય કર્મચારીઓ પર પડી શકે છે, જેઓ H-1B વિઝા પર અમેરિકામાં કામ કરી રહ્યા છે અને તેમની કંપની દ્વારા ગ્રીન કાર્ડ મેળવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. જોકે, આ નિર્ણયનો અર્થ એવો નથી કે આ કંપનીઓમાં કામ કરતા તમામ ભારતીયોની નોકરી કે વિઝા તરત જ રદ થઈ જશે. તેની વાસ્તવિક અસર કર્મચારીની હાલની ઇમિગ્રેશન સ્થિતિ અને ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા કયા તબક્કે છે તેના પર આધારિત રહેશે.
શું છે PERM પ્રક્રિયા અને શા માટે તે મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
અમેરિકામાં નોકરીના આધારે ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા માટે અનેક કાનૂની તબક્કાઓમાંથી પસાર થવું પડે છે. તેમાં PERM એટલે કે Permanent Labor Certification એક મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે. સામાન્ય રીતે, અમેરિકામાં કોઈ કંપની વિદેશી કર્મચારીને લાંબા ગાળે નોકરી પર રાખવા માગતી હોય, ત્યારે તેને પહેલાં અમેરિકાના શ્રમ વિભાગ સમક્ષ કેટલીક શરતો પૂર્ણ કરવી પડે છે.
કંપનીએ દર્શાવવું પડે છે કે સંબંધિત નોકરી માટે લાયક અને ઉપલબ્ધ અમેરિકન કર્મચારીઓની ભરતી કરવાની યોગ્ય પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે. સાથે જ વિદેશી કર્મચારીની ભરતીથી અમેરિકાના કર્મચારીઓના વેતન, નોકરીની તકો અથવા કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓને નુકસાન ન થવું જોઈએ.
શ્રમ વિભાગની મંજૂરી મળ્યા પછી સામાન્ય રીતે કંપની ગ્રીન કાર્ડની આગળની પ્રક્રિયા માટે અરજી કરી શકે છે. ત્યારબાદ અન્ય જરૂરી મંજૂરીઓ અને વિઝા ઉપલબ્ધતા જેવી બાબતો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે.
આથી PERM માત્ર એક ફોર્મ ભરવાની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ કાયમી નિવાસ મેળવવાના લાંબા માર્ગનો પાયો છે. જો આ તબક્કો જ અટકી જાય, તો આગળની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં વિલંબ થઈ શકે છે.
અમેરિકાની સરકારે આઠ કંપનીઓ સામે પગલું કેમ ભર્યું?
અમેરિકન વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે કેટલીક કંપનીઓએ વિદેશી કર્મચારીઓની ભરતી માટેની વ્યવસ્થાનો કથિત દુરુપયોગ કર્યો છે. સરકારના આરોપ મુજબ, કેટલીક જગ્યાએ અમેરિકન કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી દૂર કર્યા બાદ સમાન પ્રકારની ભૂમિકાઓમાં વિદેશી કર્મચારીઓ રાખવામાં આવ્યા હોવાની શંકા છે.
આ ઉપરાંત, વિદેશી કર્મચારીઓને ઓછું વેતન આપીને અમેરિકાના કામદારોની તકો અને વેતન પર અસર થતી હોવાનો પણ વહીવટીતંત્રે દાવો કર્યો છે. આ આરોપોના આધારે સરકારે સંબંધિત કંપનીઓની PERM અરજીઓ પર કાર્યવાહી રોકવાનો નિર્ણય લીધો છે.
જોકે, અહીં એક મહત્ત્વની બાબત સમજવી જરૂરી છે. સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપો અને કાયદાકીય રીતે સાબિત થયેલા ભંગ વચ્ચે તફાવત છે. આ પગલાથી સંબંધિત તમામ કંપનીઓએ દરેક કિસ્સામાં નિયમોનો ભંગ કર્યો છે એવું આપમેળે સાબિત થતું નથી. તપાસ અને સંબંધિત કાનૂની પ્રક્રિયાઓ આગળ વધે તેમ વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે.
અમેરિકાની આ નીતિનો વ્યાપ માત્ર ભારતીય IT કંપનીઓ સુધી મર્યાદિત નથી. માઇક્રોસોફ્ટ અને એડોબ જેવી કંપનીઓનો સમાવેશ દર્શાવે છે કે વિદેશી કર્મચારીઓની ભરતી અને કાયમી નિવાસ માટેની પ્રક્રિયાઓ પર સરકાર વધુ કડક નજર રાખવા માગે છે.
કઈ કંપનીઓ પર અસર થઈ શકે છે?
સરકારના જાહેર કરાયેલા નિર્ણય અનુસાર, નીચેની આઠ કંપનીઓને PERM કાર્યક્રમમાંથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે:
- માઇક્રોસોફ્ટ
- એડોબ
- ઇન્ફોસિસ
- ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ (TCS)
- વિપ્રો
- HCLTech
- કોગ્નિઝન્ટ
- કેપજેમિની
આ કંપનીઓમાં કામ કરતા વિદેશી કર્મચારીઓની ગ્રીન કાર્ડ પ્રક્રિયા પર અસર પડી શકે છે. જોકે, દરેક કર્મચારીની સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે. કેટલાક કર્મચારીઓએ હજુ પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની બાકી હોય શકે, કેટલાકની અરજી પેન્ડિંગ હોય શકે અને કેટલાક અન્ય તબક્કા સુધી પહોંચી ચૂક્યા હોય શકે.
એટલે આ નિર્ણયની અસર તમામ કર્મચારીઓ માટે એકસરખી હશે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
H-1B વિઝા ધરાવતા ભારતીયો માટે શું બદલાશે?
H-1B વિઝા અમેરિકામાં ચોક્કસ પ્રકારની કુશળ નોકરીઓમાં કામ કરવા માટે આપવામાં આવતો અસ્થાયી વર્ક વિઝા છે. બીજી તરફ, ગ્રીન કાર્ડ વ્યક્તિને અમેરિકામાં કાયમી નિવાસી બનવાનો માર્ગ આપે છે. બંનેની કાનૂની સ્થિતિ અલગ છે.
PERM પ્રક્રિયા અટકવાથી કર્મચારીનો હાલનો H-1B વિઝા આપમેળે રદ થતો નથી. એટલે જે વ્યક્તિ કાયદેસર રીતે માન્ય વિઝા હેઠળ કામ કરી રહી છે, તેને માત્ર આ જાહેરાતના કારણે તરત જ અમેરિકા છોડવું પડે એવું નથી.
પરંતુ મુશ્કેલી એવા કર્મચારીઓ માટે વધી શકે છે, જેમના H-1B વિઝાની સામાન્ય છ વર્ષની મર્યાદા નજીક આવી રહી છે અને જેઓએ હજુ ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા સમયસર શરૂ કરી નથી.
અમેરિકાના નિયમો હેઠળ ચોક્કસ શરતો પૂર્ણ કરતા કેટલાક કર્મચારીઓને છ વર્ષ પછી પણ H-1B સમયગાળો વધારવાની તક મળી શકે છે. પરંતુ આવી છૂટ દરેક વ્યક્તિને મળતી નથી. તે અરજીની તારીખ, ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયાના તબક્કા અને લાગુ પડતા નિયમો પર આધારિત હોય છે.
આથી, સંબંધિત કર્મચારીઓએ પોતાની વિઝાની સમાપ્તિ તારીખ, અગાઉની અરજીઓ અને કંપની દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી કાર્યવાહી વિશે ચોક્કસ માહિતી મેળવવી જરૂરી છે.
ગ્રીન કાર્ડની રાહ પહેલેથી જ લાંબી છે
ભારતીય નાગરિકો માટે અમેરિકાનું રોજગાર આધારિત ગ્રીન કાર્ડ મેળવવું પહેલેથી જ મુશ્કેલ રહ્યું છે. તેનું એક મોટું કારણ એ છે કે ગ્રીન કાર્ડની સંખ્યા મર્યાદિત છે, જ્યારે અરજી કરનારા લોકોની સંખ્યા ઘણી વધારે છે.
દરેક દેશ માટે લાગુ પડતી સંખ્યાત્મક મર્યાદાઓ અને વિવિધ કેટેગરીમાં અરજીઓની ભીડને કારણે ભારતીય અરજદારોને લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી પડી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, EB-2 અને EB-3 જેવી કેટેગરીઓમાં અરજી કરનારાઓની પ્રગતિ તેમની Priority Date અને સંબંધિત સમયના Visa Bulletin પર આધારિત હોય છે. Priority Date એટલે અરજદારનો કતારમાંનો ક્રમ નક્કી કરવામાં ઉપયોગી થતી તારીખ. આ તારીખ જેટલી જૂની હોય અને સંબંધિત કેટેગરીમાં જેટલી પ્રગતિ થાય, તેના આધારે અરજદાર આગળ વધી શકે છે.
જ્યારે PERMની નવી અરજી જ દાખલ ન થઈ શકે, ત્યારે કેટલાક કર્મચારીઓ માટે આ કતારમાં પ્રવેશ મેળવવાનો તબક્કો જ મોડો પડી શકે છે. પહેલેથી લાંબી રાહ જોઈ રહેલા ભારતીયો માટે આ વધારાની અનિશ્ચિતતા બની શકે છે.
જોકે, દરેક અરજદારને ગ્રીન કાર્ડ મળવામાં કેટલાં વર્ષ લાગશે તેની ચોક્કસ આગાહી કરી શકાતી નથી. કેટેગરી, Priority Date, કાયદાકીય ફેરફારો અને ભવિષ્યમાં ઉપલબ્ધ વિઝાની સંખ્યા જેવા પરિબળો સમયગાળાને અસર કરે છે.
ભારતીય કર્મચારીઓના પરિવાર પર પણ પડી શકે છે અસર
આ નિર્ણયની અસર માત્ર ઓફિસમાં કામ કરતા કર્મચારી સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી. ઘણા ભારતીય પરિવારો વર્ષો સુધી અમેરિકામાં રહેવાની યોજના બનાવીને ઘર, બાળકોનું શિક્ષણ, બચત અને ભવિષ્યની કારકિર્દી અંગે નિર્ણયો લેતા હોય છે.
ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા લાંબી ચાલે અથવા અટકી જાય તો પરિવારને પોતાના લાંબા ગાળાના આયોજનમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બાળકો કયા દેશમાં આગળ અભ્યાસ કરશે, ઘર ખરીદવું કે નહીં, ભારત પાછા ફરવાની તૈયારી રાખવી કે નહીં અને પરિવારના સભ્યોના વિઝા સંબંધિત નિયમો કેવી રીતે લાગુ પડશે જેવા પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
આવી પરિસ્થિતિમાં માનસિક દબાણ પણ વધી શકે છે. ખાસ કરીને એવા કર્મચારીઓ માટે મુશ્કેલી વધુ હોય શકે છે, જેમણે અમેરિકામાં લાંબા સમયથી કામ કર્યું હોય અને પોતાના પરિવારનું ભવિષ્ય ત્યાં જ વસાવવાનું નક્કી કર્યું હોય.
તેમ છતાં, માત્ર PERM પ્રક્રિયા અટકવાથી દરેક પરિવારની યોજનાઓ નિષ્ફળ જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. દરેક કેસની પરિસ્થિતિ અલગ હોય છે અને કાનૂની વિકલ્પો પણ વ્યક્તિગત સંજોગો પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
શું કર્મચારીઓએ નોકરી બદલવી પડશે અથવા ભારત પરત આવવું પડશે?
આ પ્રશ્નનો જવાબ દરેક કર્મચારી માટે એકસરખો નથી. કેટલાક કર્મચારીઓ નવી કંપનીમાં નોકરી શોધવાનું વિચારી શકે છે, જ્યારે કેટલાક હાલની કંપનીમાં રહીને સરકારના આગળના નિર્ણયની રાહ જોઈ શકે છે.
પરંતુ નોકરી બદલવાથી ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા આપમેળે આગળ વધશે એવી ખાતરી નથી. નવી કંપનીને લાગુ પડતા નિયમો અનુસાર સ્પોન્સરશિપ આપવી પડશે અને કર્મચારીની અગાઉની ઇમિગ્રેશન સ્થિતિ પણ ધ્યાનમાં લેવી પડશે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં પ્રક્રિયા ફરી શરૂ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
બીજો વિકલ્પ એ છે કે કર્મચારીઓ પોતાની કુશળતા અને કારકિર્દીને અનુરૂપ અન્ય દેશોમાં નોકરીની તકો તપાસે. કેનેડા, યુરોપ અથવા અન્ય દેશોમાં કામ કરવાની શક્યતાઓ વ્યક્તિગત લાયકાત અને ત્યાંના ઇમિગ્રેશન નિયમો પર આધારિત રહેશે.
કેટલાક લોકો માટે ભારત પરત ફરવું પણ વ્યવહારુ વિકલ્પ બની શકે છે. ભારતનું IT ક્ષેત્ર સતત વિવિધ ટેકનોલોજી અને સેવાઓમાં કામ કરે છે, તેથી વિદેશમાં મેળવેલો અનુભવ દેશમાં કારકિર્દી માટે ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે, કોઈ પણ નિર્ણય ઉતાવળમાં લેવાને બદલે નોકરી, વિઝા અને પરિવારની પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરીને લેવો જોઈએ.
કર્મચારીઓએ અત્યારે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
હાલની અનિશ્ચિતતામાં અસરગ્રસ્ત કર્મચારીઓ માટે સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત પોતાની કાનૂની સ્થિતિ સ્પષ્ટ રાખવાની છે.
સૌપ્રથમ, કર્મચારીઓએ કંપનીના HR વિભાગ અથવા ઇમિગ્રેશન ટીમ પાસેથી પોતાની PERM અરજીની હાલની સ્થિતિ વિશે લેખિત માહિતી મેળવવી જોઈએ. નવી અરજી દાખલ થઈ છે કે નહીં, અરજી પેન્ડિંગ છે કે નહીં અને અગાઉ કોઈ મંજૂરી મળી છે કે નહીં તે જાણવું જરૂરી છે.
બીજું, H-1B વિઝાની સમાપ્તિ તારીખ અને સમયમર્યાદા વિશે સાવચેત રહેવું જોઈએ. વિઝા વધારવાની જરૂર હોય તો છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ જોવી જોખમી બની શકે છે.
ત્રીજું, ઇમિગ્રેશન કાયદાના અનુભવી વકીલ પાસેથી વ્યક્તિગત સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે. કારણ કે ગ્રીન કાર્ડ, H-1B અને અન્ય ઇમિગ્રેશન વિકલ્પો માટેના નિયમો અલગ હોય છે, તેથી સોશિયલ મીડિયા પર મળતી સામાન્ય માહિતીના આધારે મોટો નિર્ણય ન લેવો જોઈએ.
છેલ્લે, કંપની તરફથી મળતી સત્તાવાર માહિતી અને અમેરિકાના શ્રમ વિભાગના નવા આદેશો પર નજર રાખવી જરૂરી છે. સસ્પેન્શન કેટલા સમય સુધી રહેશે અને પેન્ડિંગ અરજીઓ અંગે આગળ શું નિર્ણય લેવાશે તે બાબતો ભવિષ્યની સ્થિતિ નક્કી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
IT કંપનીઓ અને ઉદ્યોગ પર શું અસર થઈ શકે?
આ નિર્ણયથી કર્મચારીઓ ઉપરાંત ટેકનોલોજી કંપનીઓની ભરતી અને માનવ સંસાધન વ્યવસ્થાપન પર પણ અસર પડી શકે છે. અમેરિકામાં કાર્યરત કંપનીઓએ કયા કર્મચારીઓને ક્યાંથી ભરતી કરવા, કઈ જગ્યાઓ માટે સ્થાનિક પ્રતિભાને પ્રાથમિકતા આપવી અને વિદેશી કર્મચારીઓની કાનૂની પ્રક્રિયા કેવી રીતે સંભાળવી તે અંગે વધુ કાળજી રાખવી પડશે.
જોકે, ઉદ્યોગ પર તેની તાત્કાલિક અસર કેટલી થશે તે અંગે અલગ-અલગ અભિપ્રાયો છે. 9 ઑક્ટોબર, 2026ના અહેવાલ મુજબ, TCSએ જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણયથી તેની એકંદર કર્મચારી નીતિ અથવા ગ્રાહકો માટેની કામગીરી પર નોંધપાત્ર અસર થવાની અપેક્ષા નથી. કંપનીએ અમેરિકામાં સ્થાનિક ભરતી અને કેમ્પસ ભરતી પર પણ ભાર મૂક્યો છે.
આથી એક તરફ વ્યક્તિગત કર્મચારીઓ માટે અનિશ્ચિતતા વધી શકે છે, તો બીજી તરફ કંપનીઓ પોતાની ભરતી અને કર્મચારી વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરીને પરિસ્થિતિને સંભાળવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. વાસ્તવિક અસર સમય જતાં વધુ સ્પષ્ટ થશે.
