IRCTC Alert: ટ્રેન રદ થાય ત્યારે ઓટોમેટિક રિફંડ કેવી રીતે મળશે? સાયબર ફ્રોડથી આમ બચો
ભારતીય રેલવેમાં દરરોજ કરોડો મુસાફરો મુસાફરી કરે છે. પરંતુ કેટલીકવાર સુરક્ષા, ટેકનિકલ ખામી કે કોઈ મોટા વિરોધ પ્રદર્શનના કારણે ટ્રેનો અચાનક રદ કરવી પડે છે. તાજેતરમાં જ દિલ્હીમાં કૂકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) ના વિરોધ પ્રદર્શનને ધ્યાનમાં રાખીને નવી દિલ્હી અને હઝરત નિઝામુદ્દીન રેલવે સ્ટેશન આસપાસ ટ્રાફિક જામની ભયાનક સ્થિતિ ન સર્જાય તે માટે ભારતીય રેલવે દ્વારા ૨૪૦ થી વધુ ટ્રેનો રદ કરવામાં આવી છે. રદ કરવામાં આવેલી આ ટ્રેનોમાં મેલ, એક્સપ્રેસ અને પેસેન્જર ટ્રેનોનો સમાવેશ થાય છે.
જ્યારે પણ કોઈ ટ્રેન રદ થાય છે, ત્યારે મુસાફરોના મનમાં સૌથી પહેલો સવાલ એ જ ઊભો થાય છે કે તેમની ટિકિટના નાણાં પાછા કેવી રીતે મળશે? રિફંડ મેળવવાની આખી પ્રક્રિયા તમે ટિકિટ કેવી રીતે બુક કરી છે — એટલે કે IRCTC ની વેબસાઈટ/એપ પરથી ઈ-ટિકિટ બુક કરી છે કે રેલવે સ્ટેશનના કાઉન્ટર પરથી પેપર ટિકિટ લીધી છે — તેના પર આધાર રાખે છે.
ઈ-ટિકિટ (e-Ticket) બુક કરનારાઓ માટે રિફંડના નિયમો
જો તમે IRCTC ની વેબસાઈટ કે મોબાઈલ એપ દ્વારા ઓનલાઈન ઈ-ટિકિટ બુક કરી છે અને રેલવે દ્વારા જ ટ્રેન રદ કરવામાં આવી છે, તો તમારા માટે આ પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ છે.
IRCTC ના નિયમો અનુસાર:
ઓટોમેટિક રિફંડ: રેલવે દ્વારા ટ્રેન રદ થાય ત્યારે ટિકિટ ભાડાનું પૂરું રિફંડ આપવામાં આવે છે. આ માટે કોઈ પણ પ્રકારનો કેન્સલેશન ચાર્જ (Cancellation Charge) કાપવામાં આવતો નથી.
TDR કે કેન્સલ કરવાની જરૂર નથી: જે મુસાફરો પાસે કન્ફર્મ (Confirmed) કે RAC ઈ-ટિકિટ છે, તેમણે ઓનલાઈન ટિકિટ કેન્સલ કરવાની કે TDR (Ticket Deposit Receipt) ફાઈલ કરવાની કોઈ જ જરૂર નથી.
બુકિંગ એકાઉન્ટમાં નાણાં જમા થશે: ટિકિટ રદ થયા બાદ રિફંડની રકમ સીધી જ એ જ એકાઉન્ટ, ક્રેડિટ કાઈડ, ડેબિટ કાર્ડ કે યુપીઆઈ (UPI) માં જમા કરી દેવામાં આવે છે જેનો ઉપયોગ ટિકિટ બુક કરતી વખતે કરવામાં આવ્યો હતો.
સામાન્ય રીતે ટ્રેનના નિર્ધારિત સમય પછી ૩ થી ૭ કામકાજના દિવસો (Working Days) માં રિફંડ એકાઉન્ટમાં આવી જાય છે.
સાયબર ફ્રોડ અને ઓનલાઈન ઠગાઈથી સાવધાન!
IRCTC એ ટ્રેન રદ થયા બાદ થતા સાયબર ફ્રોડ અંગે મુસાફરોને ખાસ ચેતવણી આપી છે. IRCTC નું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે ટ્રેન રદ થવાના કિસ્સામાં મુસાફરે કોઈ જ એક્શન લેવાની જરૂર નથી હોતી.
જો તમને કોઈ એવો ફોન આવે કે “તમારું રિફંડ ઝડપથી અપાવી દઈશું” અને તે માટે તમારા એકાઉન્ટની વિગતો, OTP કે પાસવર્ડ માગવામાં આવે, તો ભૂલથી પણ આવી માહિતી આપવી નહીં. IRCTC ક્યારેય પણ રિફંડ આપવા માટે મુસાફરો પાસે પર્સનલ ક્રેડેન્શિયલ્સ કે બેંક વિગતો માગતું નથી. આ પ્રકારના ફેક કોલથી સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.
IRCTC પર ટિકિટનું કેન્સલેશન અને રિફંડ સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?
જો તમે તમારી રદ થયેલી ટિકિટ અને તેના રિફંડની સ્થિતિ ચકાસવા માગતા હોવ તો નીચે મુજબના પગલાં અનુસરો:
૧. કેન્સલેશન સ્ટેટસ જાણવા માટે:
સૌથી પહેલાં IRCTC વેબસાઈટ અથવા એપ પર તમારા એકાઉન્ટમાં લોગઈન કરો.
‘My Account’ પર જાઓ -> ‘My Transactions’ પસંદ કરો -> ‘Ticket Cancellation History’ પર ક્લિક કરો. અહીં તમારી ટિકિટ રદ થઈ છે કે નહીં તે દેખાશે.
૨. રિફંડ સ્ટેટસ જાણવા માટે:
લોગઈન કર્યા બાદ ‘My Account’ પર જાઓ -> ‘My Transactions’ પસંદ કરો -> ‘Ticket Refund History’ પર ક્લિક કરો. અહીં તમારું રિફંડ ક્યાં પહોંચ્યું છે તેની પૂરતી વિગત મળી જશે.
રેલવે કાઉન્ટર (PRS) ટિકિટ માટે રિફંડ પ્રક્રિયા
જો તમે ઓનલાઈન ટિકિટ બુક કરવાના બદલે રેલવે સ્ટેશનના પેસેન્જર રિઝર્વેશન સિસ્ટમ (PRS) કાઉન્ટર પરથી રોકડ કે કાર્ડ દ્વારા ટિકિટ ખરીદી હોય, તો તેની રિફંડ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન ટિકિટ કરતા અલગ હોય છે.
કાઉન્ટર પર જવું ફરજિયાત: કાઉન્ટર ટિકિટનું રિફંડ મેળવવા માટે મુસાફરે કમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ PRS કાઉન્ટર પર જવું પડશે.
મૂળ ટિકિટ જમા કરાવવી: સ્ટેશન કાઉન્ટર પર તમારી ઓરિજિનલ ટિકિટ સરન્ડર કરીને જ રિફંડ મેળવી શકાશે.
ચુકવણી પદ્ધતિ મુજબ રિફંડ: તમે ટિકિટ ખરીદતી વખતે રોકડા ચૂકવ્યા હતા કે ડિજિટલ પેમેન્ટ કર્યું હતું, તે મુજબ કાઉન્ટર પરથી રિફંડની રકમ અને પ્રક્રિયા વિશેની માહિતી આપવામાં આવશે.
તમારી ટ્રેન રદ થઈ છે કે નહીં તે કેવી રીતે ચેક કરવું?
ઘણીવાર સ્ટેશન પહોંચ્યા પછી ટ્રેન રદ થયાની ખબર પડે ત્યારે ભારે હાલાકી ભોગવવી પડે છે. આથી ઘરેથી નીકળતા પહેલા જ તમારી ટ્રેનનું સ્ટેટસ ચેક કરી લેવું ડહાપણભર્યું છે.
મુસાફરો નીચે આપેલી બે રીતે ટ્રેનની સ્થિતિ જાણી શકે છે:
૧. NTES વેબસાઈટ/એપ: નેશનલ ટ્રેન ઈન્ક્વાયરી સિસ્ટમ (National Train Enquiry System – NTES) ની વેબસાઈટ કે એપ પર જઈને તમારો ટ્રેન નંબર નાખીને ‘Cancelled Trains’ અથવા ‘Live Station’ સ્ટેટસ ચેક કરી શકો છો.
૨. હેલ્પલાઈન નંબર 139: ભારતીય રેલવેના સત્તાવાર હેલ્પલાઈન નંબર 139 પર કોલ કરીને પણ ટ્રેનના રનિંગ સ્ટેટસ અને કેન્સલેશન અંગેની તાજી માહિતી મેળવી શકાય છે.
