હોમ લોન લેતા પહેલાં ચોક્કસ સમજો ‘માર્જિન મની’ નું ગણિત: ઘર ખરીદતી વખતે ખિસ્સામાંથી કેટલા રૂપિયા ચૂકવવા પડશે?
પોતાનું ઘર હોવું એ દરેક મધ્યમવર્ગીય પરિવારનું સૌથી મોટું અને પવિત્ર સ્વપ્ન હોય છે. આ સ્વપ્નને સાકાર કરવા માટે મોટાભાગના લોકો બેંક કે નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી હોમ લોનનો સહારો લે છે. સામાન્ય રીતે લોકોમાં એવી ખોટી ધારણા પ્રચલિત હોય છે કે બેંક મિલકતની કુલ કિંમત જેટલી પૂરેપૂરી લોન મંજૂર કરી દે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા આનાથી તદન અલગ છે.
કોઈપણ પ્રોપર્ટી ખરીદતી વખતે ખરીદદારે ઘરની કુલ કિંમતનો એક નિશ્ચિત હિસ્સો પોતાના ખિસ્સામાંથી રોકડ અથવા બચતમાંથી ચૂકવવો પડે છે, જેને આર્થિક અને બેન્કિંગ ભાષામાં ‘માર્જિન મની’ (Margin Money) અથવા ડાઉન પેમેન્ટ કહેવામાં આવે છે. લોન માટે અરજી કરતા પહેલા આ નિયમોને ઊંડાણપૂર્વક સમજવા અત્યંત આવશ્યક છે.
માર્જિન મની એટલે શું અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
સરળ શબ્દોમાં સમજીએ તો, હોમ લોન માટે માર્જિન મની એટલે એ નાણાકીય રકમ જે ઘર ખરીદનાર વ્યક્તિએ પ્રોપર્ટીના સોદામાં પોતાના હિસ્સામાંથી ફાળવવાની હોય છે. બેંક અથવા નાણાકીય સંસ્થા મિલકતના મૂલ્યના એક નિશ્ચિત હિસ્સા જેટલી જ લોન મંજૂર કરે છે, જ્યારે બાકીની બચેલી રકમ ખરીદદારે પોતાની જાતે એકત્ર કરીને બિલ્ડર કે વેચાણકર્તાને ચૂકવવાની રહે છે.
માર્જિન મનીની આ ચોક્કસ રકમ પ્રોપર્ટીની કુલ બજાર કિંમત, લોનની મંજૂર થતી રકમ અને સંબંધિત બેંકની આંતરિક નીતિઓ પર આધાર રાખે છે. જો તમારી પાસે અગાઉથી પર્યાપ્ત બચત ન હોય, તો આ માર્જિન મનીની વ્યવસ્થા કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
મિલકતના મૂલ્યના આધારે કેટલું ડાઉન પેમેન્ટ ચૂકવવું પડે?
બેન્કિંગ નિયમો અનુસાર, તમારે કેટલા માર્જિન મની ચૂકવવા પડશે તેનો આધાર ‘લોન-ટુ-વેલ્યુ’ (LTV – Loan to Value) રેશિયો પર રહેલો છે. સામાન્ય રીતે ખરીદદારે પ્રોપર્ટીના મૂલ્યના ૧૦ થી ૨૫ ટકા કે તેથી વધુ રકમ પોતાના ખિસ્સામાંથી આપવી પડે છે.
રૂપિયા ૩૦ લાખ સુધીની મિલકત: આ શ્રેણીમાં બેંકો સામાન્ય રીતે ૯૦% સુધીનો LTV રેશિયો પૂરો પાડે છે, એટલે કે તમારે માત્ર ૧૦% રકમ માર્જિન મની તરીકે ચૂકવવી પડે છે.
રૂપિયા ૩૦ લાખથી ૭૫ લાખ સુધીની મિલકત: આ મધ્યમ કિંમતની પ્રોપર્ટી માટે મહત્તમ ૮૦% LTV મળે છે, જેના કારણે ખરીદદારે ૨૦% રકમ પોતાના ખિસ્સામાંથી ડાઉન પેમેન્ટ તરીકે આપવી પડે છે.
રૂપિયા ૭૫ લાખથી વધુ મૂલ્યની મિલકત: મોંઘી પ્રોપર્ટીના કિસ્સામાં બેંકો ૭૫% સુધી જ લોન આપે છે, જેથી ખરીદદારે ઓછામાં ઓછા ૨૫% માર્જિન મની જાતે જ વ્યવસ્થા કરવા પડે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે ₹૫૦ લાખનું ઘર ખરીદવાનું આયોજન કરો છો અને બેંક મિલકતના ૮૦ ટકા એટલે કે ₹૪૦ લાખની હોમ લોન મંજૂર કરવા તૈયાર થાય છે, તો બાકીના ₹૧૦ લાખ તમારે માર્જિન મની તરીકે રોકડા અથવા બચતમાંથી ચૂકવવા પડશે. આ ઉપરાંત સ્ટેમ્પ ડ્યુટી, પ્રોપર્ટી રજૂસ્ટ્રેશન અને લીગલ ફી માટે પણ અલગથી નાણાં રાખવા પડે છે.
વધુ માર્જિન મની ચૂકવવાના ફાયદા અને આયોજન
જો તમે ઘર ખરીદતી વખતે નિયત મર્યાદા કરતા વધુ માર્જિન મની (વધુ ડાઉન પેમેન્ટ) ચૂકવો છો, તો તેનાથી લોનની કુલ રકમ ઘટી જાય છે. લોનની રકમ ઓછી થવાથી માસિક EMI નો બોજ ઘટે છે અને લોનની આખી મુદત દરમિયાન બેંકને ચૂકવવું પડતું કુલ વ્યાજ પણ ઘણું ઓછું થઈ જાય છે.
જોકે, નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ડાઉન પેમેન્ટ ચૂકવવા માટે ક્યારેય તમારી કટોકટીની બચત (Emergency Fund) નો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરી લેવો નહીં. માર્જિન મની એકત્ર કરવા માટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ, સેવિંગ્સ અકાઉન્ટ કે અન્ય યોગ્ય રોકાણ વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરી શકાય. ક્યારેય પણ માર્જિન મની ભરવા માટે પર્સનલ લોન લેવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ, કારણ કે પર્સનલ લોનનું વ્યાજ ઘણું ઊંચું હોય છે જે તમારા નાણાકીય બજેટને ખોરવી નાખી શકે છે
