IDBI બેંકના કર્મચારીઓ માટે મોટા સમાચાર! ખાનગીકરણ બાદ નોકરી અને પગાર અંગે જાણો
ભારતના બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં તાજેતરમાં જ એક અત્યંત મહત્વનો અને મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા મંજૂરી મળ્યા બાદ કેનેડાની જાણીતી કંપની ‘ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સ’ (Fairfax Financial Holdings) આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહેલી IDBI બેંકમાં મોટી ભાગીદારી ખરીદવા જઈ રહી છે. આ સમગ્ર સોદો ₹52,878 કરોડમાં નક્કી થયો છે. બેંકિંગ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે, આ કોઈ રાતોરાત લેવાયેલો નિર્ણય નથી, પરંતુ વર્ષ 2022થી આ દિશામાં ગંભીરતાપૂર્વક કામગીરી અને ઔપચારિક પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી.
આ પ્રક્રિયા હેઠળ ભારત સરકાર અને ભારતીય જીવન વિમા નિગમ (LIC) સંયુક્ત રીતે બેંકમાં પોતાની કુલ 60.72% ભાગીદારી વેચી રહ્યા છે. આ સાથે જ બેંકનું મેનેજમેન્ટ કંટ્રોલ (સંચાલન અધિકાર) પણ ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલને સોંપવામાં આવશે. આ ઐતિહાસિક સોદા બાદ IDBI બેંકમાં કેન્દ્ર સરકારની હિસ્સેદારી 45.5% થી ઘટીને માત્ર 15% રહી જશે, જ્યારે LICની હિસ્સેદારી પણ 49.2% થી ઘટીને 19% થઈ જશે.
આવડી મોટી માલિકી બદલાયા બાદ હવે સામાન્ય લોકો અને ખાસ કરીને બેંકમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ વચ્ચે એક જ મુખ્ય પ્રશ્ન ચર્ચાઈ રહ્યો છે: “બેંકના ખાનગીકરણ પછી તેમાં કામ કરતા કર્મચારીઓનું ભવિષ્ય શું થશે?”
બેંક યુનિયનોનો વિરોધ અને દેશવ્યાપી હડતાળનું એલાન
જ્યારે આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિ (CCEA) દ્વારા IDBI બેંકમાં ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સને 60.72% બહુમતી હિસ્સેદારી વેચવાના પ્રસ્તાવને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી, ત્યારથી જ કર્મચારીઓમાં ભારે અસુરક્ષા અને ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો. નોકરી ગુમાવવાનો ડર, પગાર-ભથ્થામાં કાપ અને કામના વાતાવરણમાં ફેરફારની ચિંતાને કારણે બેંક યુનિયનોએ તાત્કાલિક આ નિર્ણયનો વિરોધ કરવાનું શરૂ કર્યું.
ખાનગીકરણના આ પગલા સામે વિરોધ નોંધાવવા માટે વિવિધ બેંક કર્મચારી યુનિયનોએ નવેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં જ દેશવ્યાપી હડતાળ પાડવાની જાહેરાત કરી દીધી છે. યુનિયનોનું માનવું છે કે સરકારી સંસ્થાઓનું આ રીતે ખાનગીકરણ કરવાથી કર્મચારીઓના અધિકારો પર સીધી અસર પડે છે. આ હડતાળના એલાન બાદ દેશભરમાં બેંકિંગ સેવાઓ પર અસર પડવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે, જેના કારણે સરકાર પર પણ કર્મચારીઓની ચિંતા દૂર કરવાનું દબાણ વધ્યું છે.
કર્મચારીઓની સુરક્ષા માટે સરકારનું મોટું એલાન
બેંક કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના મનમાં રહેલા ડર અને અસુરક્ષાની લાગણીને દૂર કરવા માટે સરકારે આગળ આવીને પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. રોકાણ અને જાહેર અસ્કયામત સંચાલન વિભાગ (DIPAM)ના સચિવ અરૂણીશ ચાવલાએ આ અંગે મહત્વની જાહેરાત કરી છે.
તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે કેનેડાની ફેરફેક્સ કંપનીને બહુમતી ભાગીદારી વેચાયા પછી પણ IDBI બેંકના કર્મચારીઓની સેવા શરતોમાં (Terms of Service) કોઈ જ નકારાત્મક ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં. એટલે કે:
પગારધોરણ અને ભથ્થાં: કર્મચારીઓનું વર્તમાન પગારધોરણ (Pay Scale) અને મળવાપાત્ર ભથ્થાં પહેલાંની જેમ જ સુરક્ષિત રહેશે.
તબીબી અને અન્ય સવલતો: મેડિકલ સુવિધાઓ અને અન્ય કર્મચારી કલ્યાણકારી યોજનાઓ યથાવત ચાલુ રહેશે.
ગ્રેચ્યુટી અને નિવૃત્તિના નિયમો: ગ્રેચ્યુટી, પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) અને નિવૃત્તિ (Retirement) સંબંધિત નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં.
સચિવે બેંકના તમામ વર્તમાન કર્મચારીઓ અને નિવૃત્ત પેન્શનરોને આશ્વાસન આપતા કહ્યું કે આ વિનિવેશ (Disinvestment) પ્રક્રિયાથી તેમને સહેજ પણ ગભરાવાની જરૂર નથી.
‘લોક-ઇન પિરિયડ’ અને શેર ખરીદી કરારની શરતો
સરકારે વિગતવાર સમજાવ્યું કે કર્મચારીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે શેર ખરીદી કરાર (Share Purchase Agreement)માં ચોક્કસ કાનૂની જોગવાઈઓ સામેલ કરવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે, જ્યારે પણ સરકાર કોઈ જાહેર ક્ષેત્રની કંપની કે બેંકનું વ્યૂહાત્મક વેચાણ કરે છે, ત્યારે ખરીદનાર કંપની સાથેની ગોઠવણમાં ‘લોક-ઇન પિરિયડ’ (Lock-in Period)ની કડક શરતો રાખવામાં આવે છે.
આ કરાર મુજબ, નવી માલિક કંપની એટલે કે ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ ચોક્કસ સમયગાળા સુધી (જે સામાન્ય રીતે 1 થી 3 વર્ષનો હોય છે) કોઈ પણ કર્મચારીને મનસ્વી રીતે નોકરીમાંથી છૂટા કરી શકશે નહીં. આ જોગવાઈનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે માલિકી બદલાવના સંક્રમણ કાળ દરમિયાન કર્મચારીઓની નોકરી સુરક્ષિત રહે અને નવી કંપની એકાએક કોઈ કડક પગલાં ન લઈ શકે.
