ભારત-રશિયા વચ્ચે 2030 સુધીમાં 100 અબજ ડોલરના વેપારનો લક્ષ્યાંક, 50 અબજ ડોલરના રોકાણ પર પણ ભાર
ભારત અને રશિયા વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવા માટે બંને દેશોએ વેપાર અને રોકાણ વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે. વર્ષ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને 100 અબજ ડોલર સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ સાથે બંને દેશો વચ્ચે કુલ 50 અબજ ડોલરનું પરસ્પર રોકાણ આકર્ષવાની પણ યોજના છે. આ લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરવા માટે ઉદ્યોગ, ટેક્નોલોજી, દવા, કૃષિ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધારવાની દિશામાં પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.
ભારત અને રશિયા વચ્ચે લાંબા સમયથી રાજકીય, સંરક્ષણ અને આર્થિક સંબંધો રહ્યા છે. હવે બંને દેશો પરંપરાગત ક્ષેત્રોની સાથે વેપારના નવા રસ્તા ખોલવા માગે છે. ખાસ કરીને ભારતીય કંપનીઓને રશિયન બજારમાં વધુ તક મળે અને રશિયન કંપનીઓ ભારતમાં ઉત્પાદન એકમો સ્થાપે તે દિશામાં ચર્ચા ચાલી રહી છે.
વેપાર વધારવા માટે નવા ક્ષેત્રો પર નજર
ભારતના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે બંને દેશોના ઉદ્યોગજગતને વેપાર વધારવા માટે સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાની અપીલ કરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત અને રશિયા વચ્ચે વેપાર વધારવાની ઘણી સંભાવનાઓ છે, પરંતુ તેનો પૂરતો ઉપયોગ હજુ થયો નથી.
ભારત રશિયામાં દવાઓ, ઓટોમોબાઇલના સ્પેરપાર્ટ્સ, ટ્રેક્ટર, એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનો, રસાયણો, કાપડ, ખાદ્યપદાર્થો અને દરિયાઈ ઉત્પાદનોની નિકાસ વધારી શકે છે. આ ક્ષેત્રોમાં ભારતીય ઉત્પાદકોને રશિયન બજારમાં વધુ સ્થાન મળે તો વેપારને નવી ગતિ મળી શકે છે.
ખાસ કરીને દવા ઉદ્યોગ ભારતની મહત્ત્વપૂર્ણ તાકાત છે. સસ્તી અને ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓના ઉત્પાદન માટે ભારતની ઓળખ વિશ્વભરમાં છે. આ ઉપરાંત કૃષિ અને ખાદ્યપ્રક્રિયા ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે પણ રશિયામાં નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.
માત્ર ઊર્જા નહીં, અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ સહકાર
ભારત અને રશિયા વચ્ચેના વેપારમાં ઊર્જા ક્ષેત્રનું મહત્ત્વનું સ્થાન છે. જોકે, વેપારને 100 અબજ ડોલર સુધી લઈ જવા માટે માત્ર તેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનો પર આધાર રાખવો પૂરતો નહીં બને. બંને દેશો હવે બિન-ઊર્જા ક્ષેત્રોમાં વેપાર વધારવા પર પણ ધ્યાન આપી રહ્યા છે.
આ માટે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન, ટેક્નોલોજી, કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને પરિવહન ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ભારતની ઉત્પાદન ક્ષમતા અને રશિયાની બજારની જરૂરિયાતો વચ્ચે વધુ સુમેળ સાધવામાં આવે તો બંને દેશોને લાભ થઈ શકે છે.
50 અબજ ડોલરના રોકાણનું લક્ષ્ય
વેપારની સાથે બંને દેશોએ 2030 સુધીમાં 50 અબજ ડોલરના પરસ્પર રોકાણનું લક્ષ્ય પણ રાખ્યું છે. આ રોકાણ ઉત્પાદન, ઊર્જા, ખનન, રેલવે, આધુનિક ટેક્નોલોજી અને અન્ય ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં થઈ શકે છે.
ભારત સરકાર રશિયન કંપનીઓને ભારતમાં ઉત્પાદન એકમો સ્થાપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. ઔદ્યોગિક કોરિડોર, માળખાકીય સુવિધાઓ અને કુશળ માનવબળ ભારતને રોકાણ માટે આકર્ષક સ્થળ બનાવી શકે છે. બીજી તરફ ભારતીય કંપનીઓને પણ રશિયામાં રોકાણ અને વ્યવસાય વિસ્તારવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહી છે.
વેપારમાં અડચણો દૂર કરવા પ્રયાસ
બંને દેશો વચ્ચે વેપાર વધારવા માટે ચુકવણી વ્યવસ્થા, પ્રમાણપત્રો, ગુણવત્તાના ધોરણો, પરિવહન અને મંજૂરી સંબંધિત અડચણો દૂર કરવી જરૂરી છે. આ માટે સ્થાનિક ચલણમાં વ્યવહારોને સરળ બનાવવા અને પરિવહન માર્ગો સુધારવા પર પણ કામ થઈ રહ્યું છે.
ભારત અને યુરેશિયન ઇકોનોમિક યુનિયન વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર અંગેની વાટાઘાટો પણ વેપારની નવી તકો ઊભી કરી શકે છે. આ કરારથી ભારતીય નિકાસકારોને રશિયા સહિતના સભ્ય દેશોના બજારો સુધી પહોંચવામાં મદદ મળવાની સંભાવના છે.
ઉદ્યોગો માટે નવી તકો
ભારત-રશિયા વેપાર અને રોકાણના લક્ષ્યાંકો બંને દેશોના ઉદ્યોગો માટે નવી સંભાવનાઓ ઊભી કરી શકે છે. જોકે, 2030 સુધીમાં નક્કી કરાયેલા લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરવા માટે સતત વેપાર વૃદ્ધિ, સરળ ચુકવણી વ્યવસ્થા અને અસરકારક અમલીકરણ જરૂરી રહેશે. જો બંને દેશો આ દિશામાં આગળ વધે તો આગામી વર્ષોમાં તેમના આર્થિક સંબંધો વધુ મજબૂત બની શકે છે.
