હવે કાગળ પરના દાવા નહીં ચાલે, જમીન પર કડક કાર્યવાહી કરો! સુપ્રીમ કોર્ટની ૪ રાજ્યોને નોટિસ
દેશની રાજધાની દિલ્હી અને સમગ્ર એનસીઆર (NCR) વિસ્તારમાં શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ હવાની ગુણવત્તા બગડવી એ વાર્ષિક સંકટ બની ગયું છે. આ વખતે દિલ્હી-એનસીઆરમાં બગડતી હવાની ગુણવત્તા (Air Quality) ને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે સખત વલણ અપનાવ્યું છે. ખાસ કરીને રસ્તાઓ પર દોડતા વાહનોમાંથી નીકળતા ધુમાડા અને પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે સર્વોચ્ચ અદાલતે કડક પગલું ભર્યું છે. અદાલતે દિલ્હીની સાથે તેના પડોશી રાજ્યો હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને નોટિસ પાઠવીને વિગતવાર એક્શન પ્લાન માંગ્યો છે.
અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે પ્રદૂષણની સમસ્યાથી નિપટવા માટે હવે માત્ર કાગળ પરના દાવાઓને બદલે તાત્કાલિક અને જમીની સ્તર પર દેખાય તેવી અસરકારક કાર્યવાહીની જરૂર છે.
CJI સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી પીઠનું કડક વલણ
મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ સભ્યોની પીઠે આ મામલે કડક નોંધ લીધી છે. આ પીઠમાં ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી અને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહના પણ સામેલ છે. પીઠે દિલ્હી સરકાર, દિલ્હી નગર નિગમ (MCD), દિલ્હી ટ્રાફિક પોલીસ અને ત્રણેય પડોશી રાજ્યોની સરકારો પાસે જવાબ માંગ્યો છે. કોર્ટે અધિકારીઓને વાહનોના પ્રવેશ, શહેરની અંદર તેમની અવરજવર અને પ્રદૂષણના માપદંડોનું કડક પાલન કરાવવા સંબંધિત નિયમોની પૂરી વિગતો રજૂ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
PUC અને સમયમર્યાદા પૂરી કરી ચૂકેલા વાહનો પર માંગ્યો જવાબ
સુપ્રીમ કોર્ટે સંબંધિત ઓથોરિટીઝને પૂછ્યું છે કે રસ્તાઓ પર PUC (Pollution Under Control) નિયમોનું પાલન કઈ રીતે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ સિવાય, અદાલતે નીચેના મુદ્દાઓ પર વિગતવાર રિપોર્ટ માંગ્યો છે:
તપાસ અને ચલાન: અત્યાર સુધી કેટલા વાહનોનું ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું, કેટલા વાહનોના ચલાન કાપવામાં આવ્યા અને પ્રદૂષણ ફેલાવતા કેટલા વાહનોને દિલ્હીમાં પ્રવેશતા રોકવામાં આવ્યા?
જૂના વાહનો પર એક્શન: નક્કી કરેલી સમયમર્યાદા પૂરી કરી ચૂકેલા (૧૦ વર્ષ જૂના ડીઝલ અને ૧૫ વર્ષ જૂના પેટ્રોલ) વાહનોને રસ્તાઓ પરથી હટાવવા માટે શું પગલાં લેવામાં આવ્યા છે?
આંતરરાજ્ય સમન્વય: દિલ્હી અને પડોશી રાજ્યો વચ્ચે કોમર્શિયલ (Commercial) અને ખાનગી વાહનોની અવરજવરને નિયંત્રિત કરવા માટે આપસમાં કેવો તાલમેલ બેસાડવામાં આવી રહ્યો છે?
અદાલતે રાજ્યોને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે એક સમયબદ્ધ (Time-bound) ટૂંકા ગાળાનો અને લાંબા ગાળાનો એક્શન પ્લાન રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
વાહનોનું ઉત્સર્જન: દિલ્હી-NCRમાં પ્રદૂષણનું સૌથી મોટું કારણ
વાયુ ગુણવત્તા સંચાલન આયોગ (CAQM) દ્વારા કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવેલા તાજેતરના રિપોર્ટ અનુસાર, દિલ્હી-એનસીઆરમાં ઝેરી હવાનું સૌથી મોટું સ્રોત વાહનોમાંથી નીકળતું ઉત્સર્જન છે. રિપોર્ટ મુજબ, શિયાળા દરમિયાન કુલ વાયુ પ્રદૂષણમાં વાહનોનો હિસ્સો લગભગ ૨૩ ટકા અને ઉનાળામાં ૧૯ ટકા સુધી રહે છે.
અદાલતે ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે દિલ્હી-એનસીઆરનું આર્થિક અને ભૌગોલિક માળખું એવું છે કે અહીં માત્ર સ્થાનિક વાહનો જ નહીં, પરંતુ પડોશી રાજ્યોમાંથી રોજ આવવા-જવા વાળા લાખો વ્યાવસાયિક અને ખાનગી વાહનો પણ પ્રદૂષણનો બોજ વધારે છે.
રસ્તાઓ પર અનિયંત્રિત ધુમાડો ઓકતા વાહનો અને ઢીલી તપાસ પ્રક્રિયા દિલ્હી-એનસીઆરના નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર ખતરો બની ચૂકી છે. સુપ્રીમ કોર્ટની આ સખતાઈ અને સમયબદ્ધ એક્શન પ્લાનની માંગથી આશા જાગી છે કે આ વખતે વહીવટીતંત્ર માત્ર કાગળ પર કામ કરવાને બદલે જમીન પર કડક પગલાં ભરશે.
