‘હું રાજીવ સાથે આઈસ્ક્રીમ ખાવા ઈન્ડિયા ગેટ જતી હતી…’ સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તક વિમોચન પ્રસંગે વાગોળી જૂની યાદો, પરિવાર વિશે પણ કર્યા અનેક ખુલાસા
કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભા સાંસદ સોનિયા ગાંધીએ પોતાના જીવનની અનેક અંગત અને રાજકીય યાદોને શબ્દોમાં ઉતારી છે. તેમના પ્રથમ સંસ્મરણ ગ્રંથ ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’ (Belonging: A Journey of Love)ના વિમોચન પ્રસંગે તેમણે પતિ અને પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધી સાથે જોડાયેલી કેટલીક જૂની યાદો તાજી કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે એક સમય એવો હતો જ્યારે તેઓ રાજીવ ગાંધી સાથે આઈસ્ક્રીમ ખાવા માટે ઈન્ડિયા ગેટ જતાં હતાં. આ નાનકડું સંસ્મરણ તેમના જીવનના એ સમયની ઝલક આપે છે, જ્યારે રાજકારણ અને સત્તાની દુનિયાથી દૂર તેમનું જીવન પરિવાર અને સંબંધોની આસપાસ કેન્દ્રિત હતું.
સોનિયા ગાંધીનું આ પુસ્તક તેમના અંગત જીવન, પરિવાર, પ્રેમ, સંઘર્ષ અને રાજકીય સફરની વાત કરે છે. ૫૪૪ પાનાંના આ સંસ્મરણમાં તેમણે ગાંધી પરિવાર સાથેના પોતાના સંબંધો ઉપરાંત જીવનમાં બનેલી અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમાં રાજીવ ગાંધીની હત્યા, કેન્સર સામેનો તેમનો સંઘર્ષ અને વર્ષ ૨૦૦૪માં વડાપ્રધાન પદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવાનો નિર્ણય પણ સામેલ છે.

પુસ્તકના વિમોચન પ્રસંગે સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું કે તેમને વાચકો તરફથી મળેલો પ્રતિસાદ તેમની અપેક્ષા કરતાં ઘણો સારો રહ્યો છે. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પુસ્તક લખવાનો એક મુખ્ય હેતુ તેમના પરિવાર વિશે ફેલાયેલી કેટલીક ખોટી વાતોનો જવાબ આપવાનો હતો.
રાહુલ અને પ્રિયંકાએ પુસ્તક લખવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા
સોનિયા ગાંધીના પ્રથમ પુસ્તક ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’નું પ્રકાશન હાર્પરકોલિન્સ ઇન્ડિયા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. પુસ્તકના સત્તાવાર વિમોચન પ્રસંગે રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી સહિત અનેક રાજકીય નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા. આ કાર્યક્રમમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે, સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા અખિલેશ યાદવ, ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેન અને કર્ણાટકના નાયબ મુખ્યમંત્રી ડી.કે. શિવકુમાર પણ ઉપસ્થિત હતા.
પુસ્તકને મળેલા પ્રતિસાદ અંગે ખુશી વ્યક્ત કરતાં સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું, “લોકો તરફથી મને જે પ્રેમ મળ્યો છે તેનાથી હું ખૂબ ખુશ છું. મને થોડા રસની અપેક્ષા હતી, પરંતુ પ્રતિસાદ મારી અપેક્ષાઓ કરતાં પણ વધુ સારો રહ્યો છે. હું ખરેખર આનંદિત છું.”
તેમણે જણાવ્યું કે રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધીએ તેમને આ પુસ્તક લખવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. શરૂઆતમાં પુસ્તક લખવાનું કામ થોડું મુશ્કેલ લાગ્યું હતું, પરંતુ એકવાર તેમણે લખવાનું શરૂ કર્યું ત્યારથી કામ આગળ વધતું ગયું.
સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તક લખવા પાછળનું એક મહત્ત્વપૂર્ણ કારણ પણ સમજાવ્યું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના સાસુ ઈન્દિરા ગાંધી, પતિ રાજીવ ગાંધી, બાળકો અને તેમના પોતાના જીવન વિશે ઘણી એવી વાતો કહેવામાં આવી છે, જે હકીકતમાં સાચી નથી. આથી તેમણે પોતાના અનુભવો અને દૃષ્ટિકોણને લોકો સમક્ષ રજૂ કરવાનો નિર્ણય કર્યો.
‘બિલોન્ગિંગ’ નામ પાછળ શું છે ખાસ અર્થ?
પુસ્તકના શીર્ષક ‘બિલોન્ગિંગ’ વિશે વાત કરતાં સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે આ શબ્દ તેમના સમગ્ર જીવનની સફર સાથે જોડાયેલો છે. તેમના મતે, આ પુસ્તકનો મુખ્ય વિષય અન્ય લોકો સાથે જોડાવાનો, સ્વીકાર મેળવવાનો અને એક સંબંધ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ છે.
તેમણે સમજાવ્યું કે લગ્ન પછી મહિલાઓ જ્યારે પોતાના પિયરથી દૂર થઈને પતિના પરિવારમાં આવે છે, ત્યારે તેમને નવા પરિવાર અને નવા વાતાવરણ સાથે જોડાવાનો અનુભવ થાય છે. ભારતમાં લગ્ન કરીને પતિના ઘરે જતી મહિલાઓ માટે આ એક સામાન્ય અનુભવ છે. સોનિયા ગાંધી માટે પણ આ લાગણી તેમના જીવનનો મહત્ત્વપૂર્ણ હિસ્સો રહી છે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે તેમણે ક્યારેય નિયમિત રીતે ઔપચારિક ડાયરી લખી નહોતી, પરંતુ જીવનની કેટલીક મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ અને અનુભવોને યાદ રાખવા માટે નોંધો જરૂર બનાવી હતી. આ નોંધો અને તેમની યાદોના આધારે પુસ્તક તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

રાજીવ ગાંધી સાથેના શરૂઆતના દિવસોને યાદ કરતાં તેમણે જણાવ્યું કે જ્યારે રાજીવ તેમના પિતાને મળવા ગયા હતા ત્યારે તેઓ ખૂબ જ ગભરાયેલા હતા. લગ્ન સમયે ભારતમાં રાજીવ ગાંધી જ એકમાત્ર એવી વ્યક્તિ હતા, જેમને સોનિયા ઓળખતાં હતાં. આ પ્રસંગો દ્વારા તેમણે પોતાના અંગત જીવનની એવી ક્ષણો રજૂ કરી છે, જે સામાન્ય રીતે રાજકીય ચર્ચાઓમાં જોવા મળતી નથી.
રાજીવ ગાંધીની હત્યા અને ૨૦૦૪ના નિર્ણયનો પણ ઉલ્લેખ
આ ૫૪૪ પાનાંના પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ જીવનની સૌથી મુશ્કેલ ઘટનાઓને પણ સ્થાન આપ્યું છે. તેમાં પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યાનો ઉલ્લેખ સામેલ છે. સોનિયા ગાંધીએ સ્વીકાર્યું કે આ ઘટના વિશે લખવું તેમના માટે અત્યંત મુશ્કેલ હતું. આ ઉપરાંત પતિ રાજીવ ગાંધીની હત્યા સાથે જોડાયેલી યાદો અને તે પછીના જીવનના સંઘર્ષ વિશે પણ તેમણે વાત કરી છે.
પુસ્તકમાં તેમના પોતાના કેન્સર સામેના સંઘર્ષનો પણ ઉલ્લેખ છે. આ ઉપરાંત વર્ષ ૨૦૦૪માં લોકસભા ચૂંટણી બાદ કોંગ્રેસને મળેલી સફળતા અને વડાપ્રધાન પદ સ્વીકારવાનો તેમણે લીધેલો ઇનકાર પણ પુસ્તકનો મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
