વીમા વગરની ગાડીઓ પર NHAIની નજર! ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થતાં જ ખુલશે આખી વિગતો!
જો તમે તમારા વાહનનો વીમો (ઇન્શ્યોરન્સ) રિન્યુ કરાવવાનું ભૂલી ગયા છો અથવા વીમા વગર જ નેશનલ હાઈવે પર મુસાફરી કરી રહ્યા છો, તો હવે ચેતી જવાની જરૂર છે. નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) એ એક એવી આધુનિક સિસ્ટમ વિકસાવી છે, જેના દ્વારા તમારું વાહન ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થતાની સાથે જ પકડાઈ જશે કે તેનો વીમો ચાલુ છે કે પૂરો થઈ ગયો છે. આટલું જ નહીં, વીમા વગરના વાહનો સામે દંડની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. માર્ગ સુરક્ષા વધારવા અને વીમાના નિયમોનું કડક પાલન કરાવવાના ઉદ્દેશ્યથી NHAI એ દિલ્હીના મુંડકા ટોલ પ્લાઝા પર આ નવા પ્રોજેક્ટનું પાયલટ પરીક્ષણ શરૂ કરી દીધું છે.

કેવી રીતે કામ કરે છે આ નવી ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ?
આ નવી ટેકનોલોજી ખૂબ જ ઝડપી અને સચોટ રીતે કામ કરે છે. જ્યારે કોઈ પણ વાહન માન્ય થર્ડ-પાર્ટી વીમા વગર ટોલ પ્લાઝાની લેનમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે ત્યાં લાગેલી NHAI ની ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ તરત જ વાહનના નંબર પરથી ડેટા તપાસીને તેને ‘ફ્લેગ’ એટલે કે ચિહ્નિત કરી લે છે.
વાહન ટોલ પ્લાઝા ક્રોસ કરે તેની થોડી જ મિનિટોમાં વાહનમાલિકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર એક ચેતવણીભર્યો SMS મોકલવામાં આવે છે. આ મેસેજમાં વાહનમાલિકને તાત્કાલિક પોતાની વીમા પોલિસી રિન્યુ કરાવી લેવા માટે સૂચના આપવામાં આવે છે. સાથે જ એવી ચેતવણી પણ અપાય છે કે જો સમયસર વીમો ઉતરાવવામાં નહીં આવે, તો મોટર વ્હીકલ એક્ટ હેઠળ ભારે દંડ ભરવો પડી શકે છે.
નિયમ ભંગ કરવા પર કેટલો દંડ થઈ શકે?
ભારતીય મોટર વ્હીકલ એક્ટ મુજબ, માન્ય વીમા વગર જાહેર રસ્તા પર વાહન ચલાવવું એ કાયદાકીય ગુનો છે. આ નિયમનો ભંગ કરનાર વાહનચાલકો સામે કડક જોગવાઈઓ રાખવામાં આવી છે:
પ્રથમ વખત ગુનો: જો તમે પહેલીવાર વીમા વગર વાહન ચલાવતા પકડાઓ, તો તમને ₹૨,૦૦૦ સુધીનો દંડ ફટકારવામાં આવી શકે છે.
બીજી વખત ગુનો: જો તમે ફરીથી એ જ ભૂલ કરો છો, તો દંડની રકમ વધીને ₹૧૦,૦૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે.
અન્ય કડક કાર્યવાહી: દંડ ઉપરાંત, વાહનચાલક સામે કોર્ટ કેસ પણ થઈ શકે છે અને પોલીસ દ્વારા વાહન જપ્ત (સીઝ) કરવા સુધીના પગલાં લેવામાં આવી શકે છે.
NHAI એ આ નવો નિયમ શા માટે લાગુ કર્યો?
આ નવી પહેલ પાછળ સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે દેશના રસ્તાઓ પર દોડતા દરેક વાહન પાસે ફરજિયાત થર્ડ-પાર્ટી ઇન્શ્યોરન્સ હોય. ભારતમાં દર વર્ષે હજારો માર્ગ અકસ્માતો થાય છે. જો અકસ્માત સર્જનાર વાહન પાસે વીમો હોય, તો પીડિત વ્યક્તિ અથવા તેના પરિવારને સમયસર આર્થિક રાહત અને વળતર મળી રહે છે. દિલ્હીના મુંડકા ટોલ પ્લાઝા પર આ પાયલટ પ્રોજેક્ટને સારી સફળતા મળી હોવાથી, આગામી સમયમાં દેશભરના તમામ નેશનલ હાઈવે અને ટોલ પ્લાઝા પર આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.

હાઈવે પરના ગેરકાયદેસર ધાબા અને પાર્કિંગ સામે પણ મોટી કાર્યવાહી
વીમાની તપાસની સાથે-સાથે NHAI એ નેશનલ હાઈવે પર થતા અકસ્માતો ઘટાડવા માટે વધુ એક મોટું અભિયાન શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. હાઈવેની આસપાસ ગેરકાયદેસર રીતે ધમધમતા ધાબા, નાસ્તાની લારીઓ અને દબાણો પર હવે ટૂંક સમયમાં બુલડોઝર ફરી શકે છે. NHAI એ હાઈવે પરના અનધિકૃત દબાણો અને ગમે ત્યાં થતા પાર્કિંગ સામે લાલ આંખ કરી છે.
આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ હાઈવે પર ટ્રાફિકનો પ્રવાહ સરળ બનાવવાનો અને ખાસ કરીને ટ્રક ચાલકો દ્વારા નિર્ધારિત જગ્યા સિવાય હાઈવેની ધાર પર ગમે ત્યાં ટ્રક પાર્ક કરવાની પ્રવૃત્તિને અટકાવવાનો છે. હાઈવે પર ઉભેલી ટ્રકોના કારણે પાછળથી આવતા વાહનો અથડાવાના ગંભીર અકસ્માતો સતત વધી રહ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ મામલે ચિંતા વ્યક્ત કરીને નિર્ધારિત પાર્કિંગ ઝોન સિવાય હાઈવે પર ટ્રક પાર્કિંગ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
દેશભરમાં ૫૯૫ જોખમી સ્થળોની ઓળખ કરાઈ
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, હાઈવે પર થતું અનધિકૃત પાર્કિંગ અને રસ્તાની બાજુના દબાણો વાહનચાલકો માટે મોટું જોખમ ઊભું કરે છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે NHAI એ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં આવા ૫૯૫ અત્યંત સંવેદનશીલ સ્થળોની ઓળખ કરી છે, જ્યાં સૌથી વધુ ગેરકાયદેસર પાર્કિંગ થાય છે.
આ તમામ ૫૯૫ સ્થળોના અક્ષાંશ અને રેખાંશ (લોકેશન ડેટા) એકત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. હવે NHAI સંબંધિત રાજ્ય સરકારો, જિલ્લા વહીવટીતંત્ર અને પોલીસ તંત્ર સાથે સંકલન સાધીને આ દબાણો અને ગેરકાયદેસર પાર્કિંગને કાયમી ધોરણે હટાવવાની ઝુંબેશ હાથ ધરશે. ટૂંકમાં, આગામી દિવસોમાં નેશનલ હાઈવે પર મુસાફરી વધુ સુરક્ષિત અને નિયમબદ્ધ બનવા જઈ રહી છે, તેથી વાહનચાલકોએ પોતાના દસ્તાવેજો અપડેટ રાખવા અને ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય બનશે.
