અફઘાનિસ્તાન: તાલિબાનનો હિન્દુ-શીખ પરિવારોને પરત આવવા માટેનો આગ્રહ અને તેમનો આર્થિક પ્લાન!
અફઘાનિસ્તાનના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી અલ્હાજ નૂરુદ્દીન અઝીઝી ભારતની મુલાકાતે છે અને તેમનો મુખ્ય હેતુ બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને મજબૂત કરવાનો છે. આ મુલાકાત એટલા માટે ખાસ છે કારણ કે તાલિબાન સરકારે ખુલ્લેઆમ દેશ છોડી ગયેલા હિન્દુ-શીખ પરિવારોને પાછા આવકારવાનો ઇરાદો જાહેર કર્યો છે.
તાલિબાન સરકારનો અસલ પ્લાન શું છે?
આ એકાએક પરિવર્તન વધુ સમાવેશકતાનું સંકેત નથી, પરંતુ તે દેશની આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને વધતા આર્થિક એકલતા સામેની એક વ્યૂહાત્મક પ્રતિક્રિયા માનવામાં આવે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પીસ (USIP) મુજબ, અફઘાનિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા અત્યંત નાજુક અને અસ્થિર સ્થિતિમાં છે.
આર્થિક પ્રોત્સાહનો અને લક્ષ્યાંકિત કૌશલ્યો:
-
રોકાણ આમંત્રણ: અઝીઝીએ ભારતીય કંપનીઓને ખાણકામ, કૃષિ, આરોગ્ય, IT, ઊર્જા અને કાપડ જેવા ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરવા આમંત્રણ આપ્યું છે.
-
વેપાર અને આરોગ્ય સંભાળમાં જરૂરિયાત: અઝીઝીના નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અફઘાનિસ્તાનને વેપાર અને હેલ્થકેર ક્ષેત્રે હિન્દુ અને શીખ સમુદાયના કૌશલ્યોની જરૂર છે, જે આ સમુદાયો પરત આવે તે માટેનું મુખ્ય કારણ છે.
તાલિબાન દ્વારા ઓફર કરવામાં આવેલા મુખ્ય લાભો:
| પ્રોત્સાહન (Incentive) | વિગતો |
| કર મુક્તિ (Tax Exemption) | નવા વ્યવસાયો માટે પાંચ વર્ષની કર મુક્તિ. |
| જમીન ફાળવણી | મફત જમીન ફાળવણી. |
| ડ્યુટીમાં ઘટાડો | કાચા માલ અને મશીનરી પર માત્ર એક ટકા ડ્યુટી. |
| વીજળી પુરવઠો | વિશ્વસનીય વીજળી પુરવઠાની ખાતરી. |
| સુરક્ષા અને શાંતિ | બધા હિસ્સેદારો માટે શાંતિપૂર્ણ અને વ્યવસાય-અનુકૂળ વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવાની પ્રતિબદ્ધતા. |
ભારત સાથેના સંબંધોમાં સુધારો:
-
સંપર્ક ફરી શરૂ: ઓક્ટોબર 2025માં તાલિબાનના ‘વિદેશ મંત્રી’ આમિર ખાન મુત્તાકીએ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત બાદ બંને દેશોના સંબંધો સુધર્યા છે, અને ભારતે કાબુલમાં 2021થી બંધ તેની દૂતાવાસ (Embassy) ફરીથી ખોલી દીધી છે.
-
પૂજા સ્થળોની સુરક્ષા: મુત્તાકીએ અફઘાન શીખ અને હિન્દુઓને તેમના પૂજા સ્થળોની પુનઃસ્થાપના અને સુરક્ષાની ખાતરી આપી હતી. ભારતીય અધિકારીઓએ આ પગલાને “સકારાત્મક સંકેત” તરીકે જોયો છે.
-
એર કાર્ગો સેવા: બંને દેશો વચ્ચે વાર્ષિક આશરે US$1 બિલિયનના પરસ્પર વેપારને વધારવા માટે ટૂંક સમયમાં એર કાર્ગો સેવાઓ શરૂ કરવા પર પણ સહમતિ સધાઈ છે.
આ તમામ પગલાં તાલિબાનની વ્યાપક વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે, જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ વધારવા અને ભારતીય રોકાણને આકર્ષિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
