સાઉદી-પાકિસ્તાન નતમસ્તક… તો પછી અમેરિકાની વિરુદ્ધ કેમ થઈ ગયો દુનિયાનો સૌથી મોટો મુસ્લિમ દેશ?
એક તરફ જ્યાં અમેરિકા સામે પાકિસ્તાન, સાઉદી અરબ, તુર્કી અને કતાર જેવા મુસ્લિમ દેશો નતમસ્તક છે, ત્યાં ઇન્ડોનેશિયાએ યુએસ વિરુદ્ધ બળવો કરવાનો ઝંડો ઉઠાવ્યો છે. ઇન્ડોનેશિયાએ અમેરિકાને ટ્રેડ ડીલ પર મોટો આંચકો આપ્યો છે. ઇન્ડોનેશિયાએ કહ્યું છે કે અમે વેપાર અમારી શરતો પર કરીશું, ટ્રમ્પની શરતો પર નહીં.
સાઉદી અરબ અને પાકિસ્તાન જેવા મુસ્લિમ દેશો જ્યાં અમેરિકા સામે નતમસ્તક છે, ત્યાં દુનિયાની સૌથી મોટી મુસ્લિમ વસ્તી ધરાવતા દેશ ઇન્ડોનેશિયાએ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ટ્રેડ ડીલ પર આંચકો આપ્યો છે. ઇન્ડોનેશિયાનું કહેવું છે કે અમેરિકાની શરતો પર કોઈ પણ વેપાર સોદો (ટ્રેડ ડીલ) થશે નહીં. “અમે અમારી સાર્વભૌમત્વ સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરીએ.”
રિપોર્ટ મુજબ, ઇન્ડોનેશિયાએ એવા સમયે અમેરિકાને આંચકો આપ્યો છે જ્યારે અમેરિકા ચીન પર લગામ કસવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઇન્ડોનેશિયાએ ‘પૉઇઝન પીલ’ (ઝેરની ગોળી) ની જોગવાઈને પણ સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢી છે. જકાર્તાના આ નિર્ણય બાદ અમેરિકા અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે તણાવ વધી શકે છે.
ઇન્ડોનેશિયા અને અમેરિકામાં શું છે વિવાદ?
મે 2025 માં, અમેરિકાએ ઇન્ડોનેશિયાને ઊંચા ટેરિફ (High Tariff) લગાવવાની ધમકી આપી હતી. આ પછી ઇન્ડોનેશિયાએ વાતચીતની કવાયત શરૂ કરી. અમેરિકાએ વાતચીત દરમિયાન એક શરત મૂકી હતી. આ શરત મુજબ ઇન્ડોનેશિયા અમેરિકા સિવાય કોઈ અન્ય દેશ સાથે વેપાર સોદો કરી શકશે નહીં.
આ શરતને નિષ્ણાતો ‘પૉઇઝન પીલ્સ’ એટલે કે ઝેરની ગોળી કહી રહ્યા છે. ઇન્ડોનેશિયાએ હવે આ શરત માનવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. ઇન્ડોનેશિયાનું કહેવું છે કે વેપાર સોદાના ચક્કરમાં અમે અમારી સાર્વભૌમત્વ (Sovereignty) ગુમાવી શકીએ નહીં. જકાર્તાનું આ વલણ અમેરિકા માટે એક મોટો આંચકો છે.
ઇન્ડોનેશિયાએ વિરોધનો નિર્ણય કેમ લીધો?
સાઉદી, કતાર, પાકિસ્તાન, તુર્કી જેવા દેશો અમેરિકા સામે નતમસ્તક છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન ખુલ્લા મંચ પર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચાપલૂસી કરી ચૂક્યા છે. સાઉદીના ક્રાઉન પ્રિન્સ અને તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ પણ ટ્રમ્પને મળી ચૂક્યા છે. આવામાં સવાલ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે ઇન્ડોનેશિયાએ અમેરિકાનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કેમ કર્યો?
ખરેખર, ઇન્ડોનેશિયા ચીનની નજીક છે અને તેની આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક નીતિમાં ચીનનો હસ્તક્ષેપ રહ્યો છે. તાજેતરમાં ઇન્ડોનેશિયાએ ચીન સાથે JF ફાઇટર જેટનો મોટો સોદો કર્યો છે. જો ઇન્ડોનેશિયા અમેરિકાની શરતોને માને તો તેને ચીન સાથેના સંબંધો તોડવા પડે. વર્તમાન સરકાર કોઈપણ સંજોગોમાં આવું કરવા માંગતી નથી.
બ્રોડશીટ એશિયાના રિપોર્ટ મુજબ, ઇન્ડોનેશિયાનો હાલમાં ચીન સૌથી મોટો બિઝનેસ પાર્ટનર છે. બંને વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર આશરે 147.8 અબજ અમેરિકી ડૉલર છે. ચીન સાથેનો આટલો મોટો વેપાર સોદો ઇન્ડોનેશિયા કોઈપણ સંજોગોમાં અમેરિકાને ખાતર તોડવા માંગશે નહીં.
