સોરઠમાં ફ્લાવરિંગ માટે તાપમાન પૂરતું ન મળતા ખેડૂતો ચિંતિત
જૂનાગઢ સહિત ગીર પ્રદેશમાં કેસર કેરીની રાહ દર વર્ષે રસિકો જોવે છે, પરંતુ આ વખતે પરિસ્થિતિ ભિન્ન છે. નવેમ્બર મહિનાની અંતે મોર દેખાવું સામાન્ય છે, તેમ છતાં આ વર્ષે એકપણ બગીચામાં શરૂઆત જોવા મળી નથી. ખેડૂતોને ડર છે કે કેસરનો પાક મોડો આવશે અને ઉત્પાદન ઘટી શકે છે. કુદરતી ચક્રમાં ખલેલ પડતા મોસમ આગળ ધકેલાય તેવી આશંકા વધી છે.
ફ્લાવરિંગ મોડું પડવાનું મુખ્ય કારણ ક્લાઈમેટ ચેન્જ
કૃષિ યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાતો મુજબ આ પરિસ્થિતિ પાછળનું વાસ્તવિક કારણ તાપમાનનું અસંતુલન છે. મોર માટે દિવસમાં 25 અને રાત્રે 15 ડિગ્રી તાપમાન જરૂરી છે, પરંતુ હાલ આવું વાતાવરણ મળતું નથી. લાંબી ખેંચાયેલી ઉનાળુ જેવી ગરમી અને અસ્થિર પવનચક્રે વૃક્ષોને યોગ્ય આરામ મળ્યો નથી. આવશ્યક ઠંડી ન મળતાં વૃક્ષોમાં ફૂલની રચના થવામાં વિલંબ થયો છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે પરિબળો સ્થિર થાય ત્યારે જ મોર આવવાની આશા રાખી શકાય.
વરસાદ લાંબો ચાલતા વૃક્ષોને આરામ ન મળ્યો
આ વર્ષે વરસાદ સપ્ટેમ્બર પછી પણ જળવાયો, જ્યારે સામાન્ય રીતે ઓગસ્ટ પછી પવન સૂકાઈ જાય છે. આંબાને અડધા-બીજા મહિના સુકાનો આરામ જરૂરી હોય છે જેથી વૃક્ષ ફૂલવા માટે તૈયાર થઈ શકે. લંબાયેલા વરસાદથી જમીન ભીની રહી અને ઝાડે પોષણ વધારે ખર્ચવું પડ્યું, જેના કારણે પ્રકાશન પ્રક્રિયા ધીમી પડી. આ પરિસ્થિતિએ આખા સોરઠમાં મોરમાં વિલંબ લાવ્યો છે.
એક ખેડૂતના બગીચામાં જોકે સમય પહેલાં ચમત્કાર
ચિંતા વચ્ચે આશાનું એક નાનું દીપક પ્રગટ થયું છે. મેંદરડા તાલુકાના માલણકા ગામે ખેડૂત બીપીન જાદવના બગીચામાં મોર આવવાનું શરૂ થઈ ગયું છે. ખાસ વાત એ છે કે અહીં કોઈ ખાસ દવા કે ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ નથી કરવામાં આવતો. કુદરતી રીતે દર વર્ષે આ બગીચામાં વહેલી કેરી બનતી જોવા મળે છે. આ વર્ષે તો નાની ખાખડી કેરીઓ પણ દેખાઈ રહી છે, જે સોરઠ માટે સકારાત્મક સંકેત કહી શકાય.
કુદરતનું અજાણ્યું સંતુલન, આશા હજુ યથાવત
જ્યાં એકબાજુ સમગ્ર વિસ્તારમાં મોસમ ધીમી છે, ત્યાં માલણકાનું ઉદાહરણ દર્શાવે છે કે કુદરત પોતાનું સંતુલન ક્યારે અને કેવી રીતે મેળવે તે નક્કી નથી. જો તાપમાન આવતા દિવસોમાં અનુકૂળ થશે તો સોરઠમાં પણ ધીમે ધીમે મોર આવવાની શક્યતા છે. કેરીપ્રેમીઓ અને ખેડૂતો બંને હવે પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે.
