DigiLockerની અસલી એપ ઓળખવા માટેની ૪ સરળ રીતો
ભારત સરકારે દેશના નાગરિકો માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ અને તાત્કાલિક ચેતવણી જારી કરી છે. આ ચેતવણી બનાવટી (નકલી) ડિઝિલૉકર (DigiLocker) મોબાઇલ એપ્સના સંબંધમાં છે, જે ઝડપથી વિવિધ એપ સ્ટોર્સ પર ફેલાઈ રહી છે. આ એક ગંભીર સુરક્ષા ચિંતાનો વિષય છે, કારણ કે ડિઝિલૉકરનો ઉપયોગ PAN કાર્ડ, આધાર કાર્ડ, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વાહન નોંધણી અને શૈક્ષણિક પ્રમાણપત્રો જેવા અત્યંત જરૂરી અને ગોપનીય દસ્તાવેજોને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સુરક્ષિત રાખવા માટે થાય છે.
આજના ડિજિટલ યુગમાં, ઘણા નાગરિકો હવે તેમના દસ્તાવેજોની ભૌતિક (ફિઝિકલ) નકલોને બદલે ડિઝિલૉકરમાં સંગ્રહિત તેમના ડિજિટલ વર્ઝનનો ઉપયોગ કરીને જ પોતાનું કામ ચલાવે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો વપરાશકર્તા ભૂલથી કોઈ નકલી અથવા શંકાસ્પદ એપ ઇન્સ્ટોલ કરી લે, તો તેના તમામ વ્યક્તિગત અને સંવેદનશીલ ડેટાની ચોરી થવાનો અથવા દુરુપયોગ થવાનો ગંભીર ખતરો ઊભો થાય છે. તેથી, તમારા ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ કરેલી ડિઝિલૉકર એપ અસલી છે કે નકલી, તે જાણવું અત્યંત આવશ્યક છે.
એડવાઇઝરીમાં સરકારે શું કહ્યું?
ભારત સરકારના ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ હેન્ડલ દ્વારા સત્તાવાર રીતે જારી કરાયેલી આ એડવાઇઝરી (ચેતવણી) માં વપરાશકર્તાઓને ખાસ કરીને સાવચેત રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. પોસ્ટમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે એપ સ્ટોર્સ પર બનાવટી ડિઝિલૉકર એપ્સ ફરતી થઈ રહી છે.
સુરક્ષા માટે તાત્કાલિક પગલાં:
-
ફક્ત અસલી એપનો ઉપયોગ: વપરાશકર્તાઓને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ ફક્ત અસલી ડિઝિલૉકર એપનો ઉપયોગ કરીને જ તેમના મહત્ત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજોને સુરક્ષિત રાખે.
-
મળતી-આવડતી એપ્સથી બચો: ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે યુઝર્સને ભ્રમિત (mislead) કરવા માટે એપ સ્ટોર્સ પર ડિઝિલૉકરના નામ અથવા લોગો સાથે મળતી-આવડતી એપ્સ ફેલાવવામાં આવી રહી છે.
-
શંકાસ્પદ એપને તરત જ ડિલીટ કરો: જો કોઈ યુઝરે ભૂલથી અથવા અજાણતામાં પહેલાથી જ કોઈ શંકાસ્પદ (suspicious) કે નકલી વર્ઝન ડાઉનલોડ કરી લીધું હોય, તો તેને તરત અને કોઈપણ વિલંબ વિના ડિલીટ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
-
પાસવર્ડ તરત બદલો: શંકાસ્પદ એપ ડિલીટ કરવા સાથે, યુઝરે તે એપ સાથે લિંક કરેલા તમામ સંબંધિત એકાઉન્ટ્સના પાસવર્ડ તરત જ બદલી નાખવા જોઈએ. આ પગલું ડેટા ચોરીના જોખમને ઘટાડવા માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
-
સત્તાવાર લિંકનો ઉપયોગ કરો: સૌથી સુરક્ષિત રીત એ છે કે આ એપને સરકારી વેબસાઇટ્સ પર આપવામાં આવેલી સત્તાવાર લિંક પરથી જ ડાઉનલોડ કરવી.
સરકારનું આ પગલું એટલા માટે પણ જરૂરી છે, કારણ કે સાયબર ગુનેગારો અવારનવાર સરકારી સેવાઓની નકલ કરીને લોકોના ખાનગી ડેટા, જેમ કે આધાર નંબર, PAN નંબર અને જન્મતારીખ વગેરે, ચોરી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
અસલી ડિઝિલૉકર એપની ઓળખ કેવી રીતે કરવી?
નકલી એપ્સથી બચવા અને તમારા ડેટાને સુરક્ષિત રાખવા માટે, વપરાશકર્તાઓએ કેટલીક સરળ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ:
૧. ડેવલપરનું નામ (Developer Name)
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અસલી ડિઝિલૉકર એપને નેશનલ ઈ-ગવર્નન્સ ડિવિઝન (NeGD) દ્વારા વિકસાવવામાં (Develop) આવી છે.
-
અસલી એપ: એપ સ્ટોર (Google Play Store અથવા Apple App Store) પર ડાઉનલોડ કરતી વખતે, ડેવલપરનું નામ ‘National e-Governance Division (NeGD)’ જ હોવું જોઈએ.
-
જો ડેવલપરનું નામ કોઈ વ્યક્તિ, કોઈ અજાણી કંપની, અથવા ‘Digi Services’, ‘India Govt Apps’ જેવા ભ્રમિત કરનારા નામ હોય, તો તે એપ ચોક્કસપણે નકલી છે અને તેને ડાઉનલોડ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
૨. સત્તાવાર નામ અને જોડણી (Official Name and Spelling)
અસલી એપનું સત્તાવાર નામ ‘DigiLocker’ જ છે.
-
એપ ડાઉનલોડ કરતી વખતે, નામની જોડણી (Spelling) ધ્યાનથી જુઓ.
-
નકલી એપ્સ: બનાવટી એપ્સ ઘણીવાર જોડણીની નાની ભૂલોનો ઉપયોગ કરે છે, જેમ કે ‘Digi Lokker’, ‘Digital Locker’, ‘D-Locker’, અથવા અન્ય મળતા-આવતા નામો. આવી કોઈપણ ગરબડને તરત જ ઓળખીને તે એપને અવગણો.
૩. સત્તાવાર વેબસાઇટ અને લિંકનો ઉપયોગ કરો
સરકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે કોઈપણ પ્રકારના થર્ડ-પાર્ટી સોર્સિંગથી બચો.
-
સત્તાવાર વેબસાઇટ: ડિઝિલૉકરની સત્તાવાર વેબસાઇટ https://www.digilocker.gov.in છે. એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે હંમેશા આ વેબસાઇટ પર આપેલી લિંક પર જ ક્લિક કરો.
-
થર્ડ-પાર્ટી સ્ટોર્સથી બચો: કોઈપણ થર્ડ-પાર્ટી એપ સ્ટોર્સ અથવા અજાણ્યા ડેવલપર્સની એપ્સ પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન કરો.
-
શંકાસ્પદ લિંક પર ક્લિક ન કરો: અજાણ્યા નંબરોમાંથી અથવા ઇમેઇલ દ્વારા આવેલી કોઈપણ લિંક પર ક્લિક કરીને ફાઇલ અથવા એપ ડાઉનલોડ કરવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળવું જોઈએ, કારણ કે આ ફિશિંગ (Phishing) અથવા માલવેર (Malware) હુમલાઓ હોઈ શકે છે.
૪. એપના આઇકન અને રેટિંગની તપાસ
-
આઇકન: અસલી ડિઝિલૉકર એપનું આઇકન વિશિષ્ટ અને સત્તાવાર હોય છે. જોકે, નકલી એપ્સ પણ મળતા-આવતા આઇકનનો ઉપયોગ કરે છે, તેથી ફક્ત આઇકન પર વિશ્વાસ ન કરો.
-
રેટિંગ અને ડાઉનલોડ સંખ્યા: અસલી એપ પાસે લાખોમાં ડાઉનલોડની સંખ્યા અને હજારો સત્યપિત (Verified) વપરાશકર્તાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી સારી રેટિંગ (૪.૫ કે તેથી વધુ) હશે. જો ડાઉનલોડની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય અથવા રેટિંગ શંકાસ્પદ હોય, તો સાવધ રહો.
તમારા ડેટાની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરો
ડિઝિલૉકર એપમાં આપણા સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો હોય છે, તેથી તેની સુરક્ષા સર્વોપરી છે. સરકારની આ એડવાઇઝરી આપણને યાદ અપાવે છે કે ડિજિટલ દુનિયામાં સાવચેતી જ આપણી સૌથી મોટી ઢાલ છે. હંમેશા સત્તાવાર સ્રોતોમાંથી જ એપ ડાઉનલોડ કરો અને કોઈપણ એપને તમારા સંવેદનશીલ ડેટા સુધી પહોંચવાની પરવાનગી આપતા પહેલા તેની પ્રમાણિકતા (Authenticity)ની તપાસ અવશ્ય કરો.
