નવો ITR ફોર્મ: હવે કરદાતાઓએ ટેક્સ કપાત અને છૂટછાટ માટે આપવી પડશે વિગતવાર માહિતી!

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭) માટે આવકવેરા વિભાગે ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફોર્મ્સમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. આ નવા ફોર્મ્સમાં કરદાતાઓ માટે માહિતી આપવાના નિયમો વધુ કડક અને વિગતવાર બનાવવામાં આવ્યા છે. જો તમે પણ ટેક્સમાં કપાત (Deductions) કે કરમુક્તિ (Exemptions) નો દાવો કરવા માંગો છો, તો હવે તમારે માત્ર આંકડા જ નથી દર્શાવવાના, પરંતુ તેની પાછળના પુરાવા અને વિગતો પણ રિટર્નમાં આપવી પડશે.

આવકવેરા નિયમોમાં થયેલા સુધારાઓને સુસંગત બનાવવા અને ટેક્સ રિટર્નની પ્રક્રિયા વખતે વધુ પારદર્શિતા લાવવાના હેતુથી આ વધારાની વિગતો માંગવામાં આવી રહી છે. મુંબઈના ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ સુરેશ સુરાના જણાવે છે કે, “નવા આઈટીઆર ફોર્મમાં કરદાતાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા કપાતના દાવાઓની સચોટ ચકાસણી રિટર્ન પ્રોસેસિંગના તબક્કે જ થઈ શકશે, જેથી ખોટા કે અયોગ્ય દાવાઓ પર લગામ લગાવી શકાય.”

હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA): ઘરભાડાની વિગતોમાં વધુ પારદર્શિતા

કલમ ૧૦(૧૩એ) હેઠળ હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA) નો દાવો કરતા કરદાતાઓ માટે હવે માત્ર ભાડાની રકમ લખી દેવી પૂરતી નથી. નવા ફોર્મમાં રહેઠાણનું સરનામું, મળેલું એચઆરએ, ચૂકવેલું કુલ ભાડું અને પગારની વિગતો આપવી ફરજિયાત બનશે.

ટેક્સ નિષ્ણાતો આ અંગે ખાસ સલાહ આપે છે:

• ડોક્યુમેન્ટ્સનું મેચિંગ: HRA ની વિગતો ફોર્મ ૧૬ (Form 16) અને તમારા વાસ્તવિક ભાડાના કરાર કે રસીદો સાથે સંપૂર્ણપણે મળતી આવવી જોઈએ.

• શહેરની પસંદગી: કરદાતા મેટ્રો શહેરમાં રહે છે કે નોન-મેટ્રો શહેરમાં, તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવવું પડશે, કારણ કે તેના આધારે જ ૫૦% કે ૪૦% નો રેશિયો નક્કી થાય છે.

• મકાનમાલિકનો PAN: જો વાર્ષિક ભાડું ₹૧ લાખથી વધુ હોય, તો મકાનમાલિકનો પાનકાર્ડ નંબર (PAN) આપવો ફરજિયાત છે.

• કોણ દાવો ના કરી શકે? જો HRA તમારા પગારનો ભાગ ન હોય, જો તમે પોતે જ સેલ્ફ-એમ્પ્લોયડ હોવ, અથવા તો પોતાના જ માલિકીના ઘરમાં રહેતા હોવ, તો તમે HRA દાવો કરી શકતા નથી. સેલ્ફ-એમ્પ્લોયડ વ્યક્તિઓ કલમ ૮૦જીજી (Section 80GG) હેઠળ રાહત મેળવી શકે છે.

• નવી ટેક્સ શાસન (New Tax Regime): જે કરદાતાઓએ નવી ટેક્સ સિસ્ટમ પસંદ કરી છે, તેઓ HRA કરમુક્તિનો લાભ લઈ શકશે નહીં.

હોમ લોન વ્યાજ કપાત (Section 24b): ધિરાણકર્તાની પૂરી વિગત જરૂરી

હોમ લોનના વ્યાજ પર કલમ ૨૪(બી) હેઠળ ટેક્સ કપાત મેળવવા માટે કરદાતાઓએ લોન ક્યાંથી લીધી છે તે દર્શાવવું પડશે—બેંકમાંથી કે અન્ય કોઈ સ્ત્રોતમાંથી.

ટેક્સ એક્સપર્ટ ચાંદની આનંદન જણાવે છે કે, કરદાતાએ લોન આપનાર બેંક કે સંસ્થાનું નામ, લોન એકાઉન્ટ નંબર, લોન મંજૂર થયાની તારીખ, લોનની કુલ રકમ, બાકી રહેતી રકમ અને દાવો કરવામાં આવેલ વ્યાજની ચોક્કસ રકમ લખવી પડશે. આ વિગતો બેંક દ્વારા આપવામાં આવતા ‘ઈન્ટરેસ્ટ સર્ટિફિકેટ’ સાથે બિલકુલ મેચ થવી જોઈએ.

ઉપરાંત, મકાન પોતે વાપરે છે (Self-occupied), ભાડે આપેલું છે (Let out), કે ભાડે આપેલું ગણાય છે (Deemed to be let out), તે મુજબ જ કપાતનો દાવો કરવાનો રહેશે. આવકવેરા વિભાગ આ વિગતોનું ફોર્મ ૨૬એએસ (Form 26AS) અને એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) સાથે ક્રોસ-ચેકિંગ કરશે.

સેક્શન 80C અને 80D: રોકાણના પુરાવા અને પોલિસી નંબર

કલમ ૮૦સી (Section 80C) હેઠળ ₹૧.૫ લાખ સુધીની કપાત માટે કરદાતાઓએ રોકાણના પ્રકાર મુજબ રેફરન્સ નંબર આપવો પડશે:

• લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ (LIC): પોલિસી નંબર દર્શાવવો પડશે.

• PPF, ELSS, NSC, ટ્યુશન ફી અને હોમ લોન પ્રિન્સિપલ: ખાતા નંબર, ફોલિયો નંબર અથવા સંબંધિત દસ્તાવેજનો રેફરન્સ નંબર આપવો પડશે.

બીજી તરફ, કલમ ૮૦ડી (Section 80D) હેઠળ હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સના પ્રીમિયમ પર કપાત મેળવવા માટે વીમા કંપનીનું નામ, પોલિસી નંબર, પ્રીમિયમની રકમ અને ચૂકવણીની પદ્ધતિ તૈયાર રાખવી પડશે. BDO ઇન્ડિયાના પાર્ટનર દીપાશ્રી શેટ્ટી અનુસાર, પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ ચેક-અપ સિવાયના તમામ હેલ્થ પ્રીમિયમ રોકડ સિવાયના (Non-cash) ડિજિટલ મોડથી જ ચૂકવાયેલા હોવા જોઈએ. કરદાતા પોતે, પત્ની, બાળકો અને માતા-પિતા માટે લીધેલી પોલિસી અને સુપર ટોપ-અપ પ્લાન્સ પર આ કપાત મેળવી શકે છે.

દાન અને રાજકીય ફંડ (Section 80G & 80GGC)

ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ કે ફંડમાં આપેલા દાન (Section 80G) માટે પણ આ વખતે નિયમો કડક બનાવાયા છે:

• દાન આપતી વખતે બેંકનો IFSC કોડ, ટ્રાન્ઝેક્શન રેફરન્સ નંબર, દાન મેળવનાર સંસ્થાનો PAN નંબર, સરનામું અને પહોંચ (Receipt) નંબર દર્શાવવો પડશે.

• ટેક્સ કનેક્ટ એડવાઈઝરીના વિવેક જાલાનના મતે, હવેથી માત્ર પારદર્શક અને વેરિફાઈડ દાન પર જ ટેક્સ છૂટ મળશે.

• રાજકીય પક્ષોને દાન (Section 80GGC): પોલિટિકલ પાર્ટીને આપેલા દાન માટે પક્ષનું નામ અને PAN આપવો ફરજિયાત છે. રોકડમાં આપેલું દાન કપાત માટે પાત્ર ગણાશે નહીં.

કરદાતાઓએ કઈ ભૂલો ટાળવી?

ટેક્સ રિટર્ન ભરતી વખતે કરદાતાઓએ ખોટા PAN નંબર કે ખોટા ટ્રાન્ઝેક્શન રેફરન્સ નંબર ઉમેરવાનું ટાળવું જોઈએ. આવકવેરા વિભાગનું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સિસ્ટમ તમારા રિટર્નની વિગતોને AIS, TIS અને સામેની સંસ્થાના ફાઇલિંગ સાથે આપમેળે મેચ કરે છે. તેથી, તમામ સપોર્ટિંગ ડોક્યુમેન્ટ્સ સાચવીને રાખવા અને ડુપ્લિકેટ કે ખોટા દાવાઓથી દૂર રહેવું હિતાવહ છે.