કેન્દ્ર-રાજ્યની લડાઈમાં પીસાઈ રહ્યા છે બંગાળના પ્રોજેક્ટ્સ: TMCના અસહકાર પર રેલ મંત્રીનું મોટું નિવેદન
કેન્દ્ર સરકાર પશ્ચિમ બંગાળમાં રેલવે પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવા માટે ગંભીર છે અને આ માટે મોટા પાયે ભંડોળ પણ ફાળવવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય માટે વાર્ષિક રેલવે ખર્ચ કથિત રીતે વધારીને ₹13,955 કરોડ કરવામાં આવ્યો છે, જે 2009-14ના સમયગાળાની સરખામણીમાં ત્રણ ગણો વધારે છે. જોકે, કેન્દ્રીય રેલ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે સંસદમાં જણાવ્યું કે રાજ્યની તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સરકાર તરફથી સહકાર ન મળવાને કારણે કોલકાતા મેટ્રો સહિતના અનેક પ્રોજેક્ટ્સ અટકેલા છે અથવા ખૂબ ધીમી ગતિએ ચાલી રહ્યા છે.
કોલકાતા મેટ્રોનું નિર્માણ કાર્ય અટક્યું
કેન્દ્રીય રેલ મંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, કોલકાતા મેટ્રોનો વિસ્તાર વર્ષ 1972 થી 2014 સુધી (42 વર્ષોમાં) માત્ર 28 કિલોમીટર હતો, જ્યારે 2014 થી 2025 (11 વર્ષોમાં) માં તે વધીને 45 કિલોમીટર થયો છે. કેન્દ્રનો આરોપ છે કે રાજ્ય સરકાર જમીન સંપાદન અને ગેરકાયદેસર દુકાનો હટાવવા સહિતના અનેક મુદ્દાઓ પર સહકાર નથી આપી રહી.
વર્તમાનમાં, કોલકાતા અને તેની આસપાસ 52 કિલોમીટરના કુલ 4 મેટ્રો કોરિડોર નિર્માણાધીન છે. તેમાંથી 20 કિલોમીટરનું કામ રાજ્ય સરકાર સંબંધિત જમીન સંપાદન અને યુટિલિટી શિફ્ટિંગના મુદ્દાઓને કારણે અટકી ગયું છે.
- જોકા-એસ્પ્લેનેડ કોરિડોર: આ લાઇન છેલ્લા 5 વર્ષથી નિર્માણાધીન છે. રેલવે દ્વારા 24 ઓગસ્ટ 2020ના રોજ જમીન માટેનો પ્રસ્તાવ મોકલવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ રાજ્ય સરકારે ખિદ્દરપુર સ્ટેશન માટે જરૂરી જમીનના એક નાના ટુકડાને મંજૂરી આપવામાં 5 વર્ષ લગાવી દીધા. 837 ચોરસ મીટર કાયમી અને 1,702 ચોરસ મીટર અસ્થાયી જમીનની જરૂરિયાત માટે જુલાઈ 2025માં જ મંજૂરી મળી. આ જમીન વિના બાકીના 6.26 કિલોમીટરનું કામ આગળ વધી શકતું નથી.
- એસ્પ્લેનેડ મેટ્રો સ્ટેશન પર અવરોધ: એસ્પ્લેનેડ મેટ્રો સ્ટેશનના નિર્માણમાં અવરોધરૂપ 528 ગેરકાયદેસર દુકાનો ને હટાવવામાં રાજ્ય સરકાર સાડા ત્રણ વર્ષથી નિષ્ફળ રહી છે. રેલવેએ પોતાના ખર્ચે વૈકલ્પિક સ્થળો બનાવી દીધા છે અને ફેબ્રુઆરી 2022માં NOC માટેની વિનંતી મોકલી છે, છતાં કોઈ કાર્યવાહી થઈ નથી.
- ન્યુ ગરિયા-દમદમ એરપોર્ટ મેટ્રો: આ પ્રોજેક્ટ છેલ્લા 10 મહિનાથી TMC સરકારના કારણે અટકેલો છે. રાજ્ય સરકારે ચિંગરીઘાટામાં ટ્રાફિક-માર્ગ-પરિવર્તન NOC આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. રેલવેએ ફેબ્રુઆરીમાં જ માર્ગ-પરિવર્તનનું કામ પૂર્ણ કરી લીધું હતું, પરંતુ ડિસેમ્બર 2024થી NOC માટેની વિનંતી હજી પણ પેન્ડિંગ છે.
- નોઆપાડા-બારાસાત મેટ્રો પ્રોજેક્ટ: આ પ્રોજેક્ટ પણ એટલા માટે અટકેલો છે કારણ કે મમતા સરકારે અત્યાર સુધી અતિક્રમણ હટાવ્યું નથી કે જરૂરી જમીનનું સંપાદન કર્યું નથી. લગભગ 23,000 ચોરસ મીટર જમીન હજી પણ પેન્ડિંગ છે, જેમાં 1,277 ઝૂંપડીઓ અને 764 દુકાનો સામેલ છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં રેલવે પ્રોજેક્ટની સુસ્ત ગતિ
રેલ મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલા જવાબ મુજબ, રાજ્યએ રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ માટે જરૂરી જમીનનો માત્ર 27% હિસ્સો જ મંજૂર કર્યો છે, જેના કારણે 73% હિસ્સો હજી પણ લંબિત છે. આના કારણે ઘણા મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સમાં શૂન્ય પ્રગતિ થઈ છે.
- નવદ્વીપ ઘાટ-નવદ્વીપ ધામ જેવી લાઇનો માટે ભંડોળ ઉપલબ્ધ હોવા છતાં, ફાઇલો અને મંજૂરીઓમાં વિલંબને કારણે હજી સુધી કોઈ જમીન સંપાદિત કરવામાં આવી નથી.
- રાજ્ય સરકારે રેલવે માર્ગને અવરોધિત કરનારા અતિક્રમણ ને હટાવ્યા નથી, જેના કારણે કામ શરૂ થઈ શક્યું નથી.
બજેટમાં 3 ગણી મોટી વૃદ્ધિ
કેન્દ્ર સરકાર પશ્ચિમ બંગાળમાં રેલ પ્રોજેક્ટ્સને વેગ આપવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે. સંસદમાં આપવામાં આવેલા જવાબ અનુસાર, પશ્ચિમ બંગાળને મળતી ગ્રાન્ટમાં મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. 2009-14 વચ્ચે જ્યાં રાજ્યને ₹4,380 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા હતા, ત્યાં 2025-26ના બજેટમાં 3 ગણી વૃદ્ધિ કરીને આ રકમ ₹13,955 કરોડ કરી દેવામાં આવી છે.
વધુમાં, 1 એપ્રિલ 2025 સુધીમાં, કુલ 4,402 કિલોમીટર લંબાઈના 42 પ્રોજેક્ટ્સ (12 નવી લાઇનો, 4 ગેજ કન્વર્ઝન અને 26 ડબલિંગ), જેની કિંમત ₹67,991 કરોડ છે અને જે સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે પશ્ચિમ બંગાળમાં આવે છે, તેને મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. ભંડોળની ઉપલબ્ધતા હોવા છતાં, રાજ્ય સરકારના સહયોગના અભાવને કારણે આ વિકાસ કાર્યોમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે, જે લાખો મુસાફરો માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી રહ્યો છે.
