અસમયે વરસાદ બાદ મગફળી બગડી, હવે બટાકાની ખેતીમાં 25 દિવસના વિલંબથી ચિંતામાં ખેડૂત
મહેસાણા જિલ્લાના વિજાપુર તાલુકામાં આ વર્ષની કૃષિ સીઝન ખેતી કરતા પરિવારો માટે ભારે પડકારરૂપ બની છે. અસમયે વરસેલા વરસાદના કારણે મગફળીનો પાક બગડ્યા પછી હવે બટાકાની વાવણીમાં 20 થી 25 દિવસ જેટલુ મોડુ પડવાથી ખેડૂતોમાં વધુ ચિંતાનો માહોલ છે. પહેલેથી નુકસાન સહન કરેલા ખેડૂતો હવે બટાકાના ઉત્પાદન પર થનારી અસરને લઈને વધુ ભયભીત છે. સતત બદલાતા વાતાવરણને કારણે સમગ્ર વિસ્તારની ખેતી પર સીધી અસર દેખાઈ રહી છે.
વાવણી મોડી થતાં ગામોમાં ચિંતાનો માહોલ
વિજાપુર તાલુકાના રણસીપુર, સરદારપુર, કોટ, ટેચાવા, ડેરિયા અને રામપુર કોટ જેવા ગામોમાં દર વર્ષે મગફળી અને બટાકાની વાવણી મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. પરંતુ આ વર્ષે ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં સતત પડેલા અણધાર્યા વરસાદથી ખેડૂતો જમીનમાં ઉતરી શક્યા નહોતા. સામાન્ય રીતે 25 ઓક્ટોબર સુધી શરૂ થતી બટાકાની વાવણી આ વર્ષે 15 થી 17 નવેમ્બર પછી જ શરૂ થઈ શકી. ડિસેમ્બર સુધી પણ આશરે 10 ટકાથી વધુ ખેડૂતો વાવણીનું કામ પૂરૂ કરી શક્યા નથી.
કંપની કોન્ટ્રાક્ટના બટાકા અને વધેલો ખર્ચ
બટાકાની કોન્ટ્રાક્ટ ખેતી કરતા ખેડૂત રિધમભાઈ નિલેશકુમારના જણાવ્યા મુજબ, અહીં કંપનીઓ ખાસ કરીને “સંતાના” જાતના વેફર બટાકાનું કરારબદ્ધ ઉત્પાદન કરાવે છે. આ જાતના બિયારણના ભાવ અનુક્રમે 1,650 અને 1,575 રૂપિયા હોવાથી ખર્ચ તો વધારે છે જ પરંતુ મોડી વાવણીને કારણે જોખમ પણ બમણું થયું છે. વધેલા ખર્ચની સામે ઉત્પાદન ઘટવાની શક્યતાઓને કારણે ઘણા ખેડૂતોએ ચિંતાની નોંધ લીધી છે.
ઓછું ઉત્પાદન અને વધતી આર્થિક માર
સમયસર વાવણી થાય તો એક વીઘામાંથી અંદાજે 450 મણ જેટલું ઉત્પાદન મળતું રહે છે. પરંતુ આ વર્ષે 20 થી 25 દિવસની મોડાશને કારણે ઉત્પાદન 300 મણ સુધી જ સીમિત રહેવાની આશંકા છે. એટલે કે એક વીઘામાં 100 થી 150 મણનું ઓછું ઉત્પાદન મળવાની પૂરી શક્યતા છે. આ ઘટાડા સાથે એક વીઘામાં ઓછામાં ઓછું 25,000 રૂપિયાનું નુકસાન થવાની ગણતરી ગામના ખેડૂતો કરી રહ્યા છે. મગફળીના ફેલ થયેલા સીઝન બાદ આ નુકસાન વધુ ભારે પડી રહ્યું છે.
રોગ-જીવાતના વધેલા ખતરાથી ખેડૂતો ચિંતિત
મોડું વાવેતર થતાં જમીનમાં ભેજ વધુ ટકીને રહે છે અને તાપમાનમાં અસમાનતા જોવા મળે છે, જેના કારણે પાકના વિકાસ પર અસર પડે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આવી પરિસ્થિતિમાં ફૂગજન્ય રોગો, પાનકીડ અને અન્ય જીવાતો ઝડપી પકડી લે છે. તેનું પરિણામ દવાનો વધેલો ખર્ચ અને વધારાની સંભાળ રૂપે ખેડૂત પર વધુ ભારણ રૂપે પડે છે. લેટ વાવણીની અસર હવે દરેક ખેડૂતની ચિંતા વધારી રહી છે.
સમગ્ર વિસ્તારમાં સીઝન કઠિન બની ગઈ
વિજાપુર તાલુકાના લગભગ દરેક ગામમાં ખેડૂતો સમાન પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. મોંઘું બિયારણ, મોડું વાવેતર, ઉત્પાદન ઘટવાની ભીતિ અને રોગ-જીવાતની વધતી તકો—આ બધું મળીને ખેડૂતો માટે આ સીઝન અત્યંત મુશ્કેલ બની ગઈ છે. રણસીપુર, કોટ, સરદારપુર, ટેચાવા સહિતના વિસ્તારોમાં ખેડૂતો કહે છે કે “આવક ઓછી છે અને મહેનત બમણી થઈ છે.” એક પાક બગડતાં બીજા પર રાખેલી આશ પણ અસમયે વરસાદથી અધૂરી રહી છે.
