FBIનું મોટું એલર્ટ: AI ડીપફેક વીડિયોની મદદથી ચાલી રહ્યો છે નવો ‘વર્ચ્યુઅલ કિડનેપિંગ સ્કેમ’,જાણો કેવી રીતે બચવું!

AI સ્કેમ: માત્ર ૨ મિનિટમાં બને છે ડીપફેક વીડિયો, જાણો FBIની 5 બચાવ ટિપ્સ

સાયબર દુનિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉદય જ્યાં એક તરફ ક્રાંતિ લાવી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ હેકર્સ અને સાયબર અપરાધીઓને પણ એડવાન્સ બનાવી રહ્યો છે. અમેરિકન તપાસ એજન્સી FBI (Federal Bureau of Investigation) એ તાજેતરમાં જ એક નવા અને અત્યંત ખતરનાક પ્રકારના સ્કેમ અંગે ગંભીર ચેતવણી જાહેર કરી છે, જેમાં હેકર્સ AI ડીપફેક (Deepfake) વીડિયોની મદદથી લોકોને ભાવનાત્મક રીતે બ્લેકમેઇલ કરી રહ્યા છે.

આ નવા સ્કેમને ‘વર્ચ્યુઅલ કિડનેપિંગ સ્કેમ’ કહેવામાં આવી રહ્યું છે. તેમાં સ્કેમર્સ AI ટૂલનો ઉપયોગ કરીને કોઈ વ્યક્તિનું અપહરણ થયું હોય તેવું દર્શાવે છે અને તેની મુક્તિના બદલામાં પરિવારજનો પાસેથી મોટી રકમની ખંડણી (ફિરૌતી) માંગે છે. ચાલો જાણીએ કે આ સ્કેમ કેવી રીતે કામ કરે છે અને પોતાનો બચાવ કેવી રીતે કરવો.

I. AI વર્ચ્યુઅલ કિડનેપિંગ સ્કેમ કેવી રીતે કામ કરે છે?

FBIની ચેતવણી અનુસાર, આ સ્કેમ ભાવનાત્મક રીતે પીડિતોને ફસાવવા માટે સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ અને અત્યાધુનિક AI ટેક્નોલોજીનું મિશ્રણ છે:

૧. ડેટા કલેક્શન (સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ)

સાયબર અપરાધીઓ પોતાના શિકારને ઓળખ્યા પછી સૌથી પહેલા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ (જેમ કે Instagram, Facebook, LinkedIn) અને ઇન્ટરનેટ પર હાજર તેમના તસવીરો અને વીડિયો ક્લિપ્સને એકઠા કરે છે.

AC ચાલુ છતાં રૂમ ગરમ કેમ રહે છે? ગેસ લીક થવાનું અસલી કારણ અને તેનો સૌથી સસ્તો ઉપાય!

પ્રાઈવસીની ચિંતા વગર ઓનલાઈન ફ્રોડથી બચાવશે WhatsApp, જાણો આ નવું ફીચર કેવી રીતે કરશે કામ

૨. ડીપફેક વીડિયોનું નિર્માણ

• હેકર્સ હવે જનરેટિવ AI ટૂલ્સ (Generative AI Tools)ની મદદથી આ તસવીરો અને વીડિયોનો ઉપયોગ કરે છે.

• તેઓ એક એવો ડીપફેક વીડિયો તૈયાર કરે છે, જેમાં પીડિત વ્યક્તિનું અપહરણ થયું હોય તેવું દર્શાવવામાં આવે છે. આ વીડિયો એટલો વાસ્તવિક લાગે છે કે પહેલી નજરમાં સાચો કે નકલી હોવાની ઓળખ કરવી લગભગ અશક્ય બની જાય છે.

• ઘણીવાર તેઓ પીડિતના અવાજને પણ AIની મદદથી કોપી કરી લે છે, જેથી કૉલ અથવા વીડિયોમાં અવાજ પણ સાચો લાગે.

૩. ભાવનાત્મક બ્લેકમેઇલ અને ટાઇમરનું દબાણ

• આ ડીપફેક વીડિયો અથવા ઓડિયો ક્લિપને પીડિતના પરિવારના સભ્યો પાસે મોકલવામાં આવે છે.

• ખંડણી માંગવા માટે સ્કેમર્સ અવારનવાર ટાઇમ્ડ મેસેજિંગ ફીચરનો ઉપયોગ કરે છે, એટલે કે એક નિશ્ચિત સમય મર્યાદાની અંદર પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની ધમકી આપે છે.

• ટાઇમર બંધ થવાનો અને પ્રિયજનને ગુમાવવાનો ડર હોવાથી, લોકો ગભરાઈ જાય છે અને ઉતાવળમાં વીડિયોને વેરિફાય કર્યા વિના જ સ્કેમર્સની જાળમાં ફસાઈ જાય છે અને પૈસા ટ્રાન્સફર કરી દે છે.

II. આવા જોખમોથી પોતાનો બચાવ કેવી રીતે કરવો?

AI ડીપફેક સ્કેમથી બચવા માટે સતર્કતા અને કેટલાક મૂળભૂત પગલાં લેવા ખૂબ જ જરૂરી છે:

૧. સોશિયલ મીડિયા પર સતર્કતા

• સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની ખાનગી તસવીરો અને વીડિયો શેર કરતી વખતે સાવધાની રાખો.

• પોતાની પ્રોફાઇલને ‘પ્રાઇવેટ’ રાખો જેથી અજાણ્યા લોકો તમારા ડેટા સુધી સરળતાથી ન પહોંચી શકે.

• બાળકો સાથે જોડાયેલી તસવીરો કે વીડિયો શેર કરતાં પહેલાં ખાસ ધ્યાન આપો.

૨. તુરંત સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરો

• જો તમારી પાસે આવો કોઈ વીડિયો કે ખંડણીનો કૉલ આવે, તો ગભરાશો નહીં.

• સૌથી પહેલાં વીડિયોમાં દર્શાવેલા વ્યક્તિનો સીધો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરો. તેમને તેમના બીજા ફોન નંબર, ઓફિસ અથવા કોઈ મિત્ર દ્વારા કૉલ કરો.

• વ્યક્તિના વાસ્તવિક ઠેકાણા વિશે જાણવાનો પ્રયાસ કરો.

૩. પૈસા ટ્રાન્સફર કરતા પહેલાં વિચારો

• સ્કેમર્સનો કૉલ આવવા પર ઉતાવળમાં પૈસા ટ્રાન્સફર ન કરો.

• યાદ રાખો, સ્કેમર્સ હંમેશા જલ્દી કરવાનું દબાણ કરે છે જેથી તમે વિચારવાનો સમય ન કાઢી શકો.

• પૈસા ટ્રાન્સફર કરતા પહેલાં સમય લો, પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરો અને શાંત મનથી વિચારો.

૪. વેરિફિકેશન માટે સવાલો પૂછો

• જો સ્કેમર કૉલ પર હોય, તો તેને કેટલાક એવા સવાલો પૂછો જેનો જવાબ માત્ર પીડિત જ જાણતો હોય (જેમ કે બાળપણનું ઉપનામ, કોઈ જૂની ઘટના અથવા વિશિષ્ટ ખાનગી માહિતી).

• ડીપફેક વીડિયો/ઓડિયોમાં આ ખાનગી સવાલો ઉમેરવા હેકર્સ માટે મુશ્કેલ હોય છે.

૫. કાયદાકીય એજન્સીઓનો સંપર્ક કરો

• જો તમને વાસ્તવિક ખતરો લાગે અથવા તમે સ્કેમ વિશે ચોક્કસ હોવ, તો કોઈપણ વિલંબ વિના સ્થાનિક પોલીસ અથવા સાયબર ક્રાઇમ વિભાગનો સંપર્ક કરો.

નિષ્કર્ષ

AI ટેક્નોલોજી જેટલી શક્તિશાળી છે, તેટલી જ ખતરનાક પણ સાબિત થઈ શકે છે. આ નવા ‘વર્ચ્યુઅલ કિડનેપિંગ સ્કેમ’થી બચવાનો એકમાત્ર રસ્તો છે જાગૃતિ અને સતર્કતા. સોશિયલ મીડિયા પર તમારી ફૂટપ્રિન્ટને મર્યાદિત કરો અને કોઈપણ ધમકી કે ખંડણીના કૉલ આવે તો શાંત રહીને પહેલા તેની સચ્ચાઈ શોધો.