તિરુપતિ મંદિર ટ્રસ્ટ (TTD) ફરી વિવાદોના વમળમાં! જાણો શું છે નકલી શાલ કૌભાંડ અને નેટવર્થનો મામલો
આંધ્રપ્રદેશમાં આવેલા વિશ્વના સૌથી ધનવાન મંદિર, શ્રી વેંકટેશ્વરા સ્વામી મંદિરનું સંચાલન કરતી ટ્રસ્ટ તિરુમાલા તિરુપતિ દેવસ્થાનમ (TTD) ફરી એકવાર વિવાદોના ઘેરાવામાં છે. લાડુમાં ભેળસેળ અને દાનની રકમની ચોરીના અગાઉના કિસ્સાઓ બાદ હવે નકલી રેશમી શાલ કૌભાંડનો પર્દાફાશ થયો છે, જેણે ભક્તોની ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડી છે અને ટ્રસ્ટના નેતૃત્વ પર ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.
એક દાયકા જૂનું ₹૫૪ કરોડનું રેશમી શાલ કૌભાંડ
તાજેતરમાં TTDની આંતરિક તકેદારી તપાસમાં એક મોટું કૌભાંડ બહાર આવ્યું છે. વર્ષ ૨૦૧૫ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન, એક જ કોન્ટ્રાક્ટરે TTDને શુદ્ધ મલબરી રેશમ (Pure Mulberry Silk)ના દુપટ્ટાના નામે ૧૦૦% પોલિએસ્ટરના દુપટ્ટા પૂરા પાડ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
- કૌભાંડનો આંકડો: આ કૌભાંડનો અંદાજિત આંકડો રૂ. ૫૪ કરોડથી વધુનો છે.
- છેતરપિંડીની રીત: મંદિરના નિયમો મુજબ, આ શાલ સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ રેશમમાંથી બનેલી હોવી જોઈએ અને તેના પર ‘સિલ્ક માર્ક’ હોલોગ્રામ હોવો જોઈએ. આ પટ્ટુ વસ્ત્રાલૂ (રેશમી દુપટ્ટા) મુખ્યત્વે મોટા દાતાઓને અને VIP દર્શનાર્થીઓને સન્માન તરીકે ‘વેદાસિરવાચનમ’ વિધિ દરમિયાન અર્પણ કરવામાં આવે છે.
- પર્દાફાશ: TTDના અધ્યક્ષ બી.આર. નાયડુ દ્વારા ગુણવત્તા ચકાસણીનો આદેશ આપવામાં આવ્યા બાદ આ મામલો બહાર આવ્યો. સેન્ટ્રલ સિલ્ક બોર્ડની લેબોરેટરીમાં મોકલેલા નમૂનાઓમાં સ્પષ્ટ થયું કે આ કાપડ રેશમ નહીં પણ સસ્તું પોલિએસ્ટર હતું.
આ કૌભાંડ માત્ર આર્થિક છેતરપિંડી જ નથી, પણ ભગવાનને ચઢાવવામાં આવતા અને ભક્તોને અર્પણ કરવામાં આવતા પવિત્ર પ્રસાદ અને સન્માનના ભંગ તરીકે જોવામાં આવે છે.
TTDનું નેતૃત્વ અને નેટવર્થ
આ કૌભાંડોના કારણે મંદિરનું સંચાલન કરતી સંસ્થા **તિરુમાલા તિરુપતિ દેવસ્થાનમ (TTD)**નું નેતૃત્વ અને તેની વિશાળ સંપત્તિ ફરી ચર્ચામાં આવી છે.
સમૃદ્ધિનો આંકડો:
- TTD વિશ્વના સૌથી ધનવાન હિંદુ મંદિરોમાંનું એક છે. ૨૦૨૨ના વ્હાઇટ પેપર મુજબ, તેની કુલ સંપત્તિનો અંદાજ ₹૨.૫ લાખ કરોડથી પણ વધુ છે, જે ભારતમાં અનેક બ્લુ-ચિપ કંપનીઓના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન કરતાં વધારે છે.
- મુખ્ય સંપત્તિઓ: આ સંપત્તિઓમાં બેંકોમાં જમા ₹૧૫,૯૩૮ કરોડથી વધુની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ, બેંકોમાં જમા ૧૦ ટનથી વધુ સોનું અને દેશભરમાં ૯૬૦ જેટલી સ્થાવર મિલકતો (જમીન અને મકાનો)નો સમાવેશ થાય છે.
- આવકનો સ્ત્રોત: મંદિરની વાર્ષિક આવકનો મોટો હિસ્સો ભક્તો દ્વારા ‘હુંડી’માં કરાતા દાન, સોનાના અર્પણો અને બેંક ડિપોઝિટ પર મળતા વ્યાજમાંથી આવે છે.
વર્તમાન નેતૃત્વ:
TTDનું સંચાલન આંધ્રપ્રદેશ સરકાર દ્વારા નિયુક્ત ટ્રસ્ટ બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવે છે. હાલમાં, બોર્ડના અધ્યક્ષ તરીકે બોલ્લિનેની રાજગોપાલ નાયડુ કાર્યરત છે, જેમણે કૌભાંડની તપાસના આદેશ આપ્યા હતા. ટ્રસ્ટ બોર્ડની જવાબદારી મંદિરની ધાર્મિક વિધિઓ, ધાર્મિક સંસ્થાઓનું સંચાલન, ભક્તો માટેની સુવિધાઓ અને મંદિરની વિશાળ નાણાકીય સંપત્તિનું સંચાલન કરવાની હોય છે.
અગાઉના વિવાદોની શ્રૃંખલા
નકલી રેશમ શાલનો આ કિસ્સો TTDમાં તાજેતરમાં થયેલા અન્ય ગંભીર વિવાદો પછી સામે આવ્યો છે:
- તિરુપતિ લાડુ ઘી ભેળસેળ કૌભાંડ: ગયા વર્ષે પ્રસાદ તરીકે અપાતા લાડુ બનાવવા માટે વપરાતા ઘીમાં કથિત રીતે ભેળસેળ અને નકલી ઘીનો ઉપયોગ થતો હોવાના આરોપો લાગ્યા હતા, જેના કારણે CBI-દેખરેખ હેઠળ SIT તપાસનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
- પરકામણી (Hundi Cash) ચોરી કેસ: ૨૦૨૩માં મંદિરના પરકામણી (જ્યાં દાનની ગણતરી થાય છે) વિભાગમાંથી દાનની રોકડ ચોરી થવાનો કિસ્સો પણ સામે આવ્યો હતો, જેમાં TTDના કેટલાક કર્મચારીઓની સંડોવણી હોવાનું જણાવાયું હતું.
કાર્યવાહી અને ભવિષ્ય
આ તમામ વિવાદો, ખાસ કરીને દાયકાઓ સુધી ચાલનારું ₹૫૪ કરોડનું નકલી રેશમ કૌભાંડ, ટ્રસ્ટના આંતરિક દેખરેખ તંત્રમાં મોટી ખામીઓ સૂચવે છે. TTD બોર્ડે તાત્કાલિક અસરથી સંડોવાયેલી કોન્ટ્રાક્ટર ફર્મના તમામ કરારો રદ કર્યા છે અને સમગ્ર મામલો રાજ્યના એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરો (ACB)ને વિગતવાર ફોજદારી તપાસ માટે સોંપ્યો છે.
આંધ્રપ્રદેશના આ સૌથી પવિત્ર અને સમૃદ્ધ તીર્થસ્થાનમાં વારંવાર થતા આ કૌભાંડો ભક્તોની શ્રદ્ધા પર ઘેરી અસર કરી રહ્યા છે, અને TTDના નેતૃત્વ પર તેની પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુધારવાનું દબાણ વધ્યું છે. ભક્તો અને લોકોની માંગ છે કે મંદિરના સંચાલનમાં સખત પગલાં લેવામાં આવે અને ભગવાનના ધનનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે પારદર્શિતા સાથે થાય.
