વિદેશમાંથી ભારતીયોનો મોહભંગ: નાગરિકતા છોડનારા લોકોની સંખ્યામાં ૩ વર્ષમાં ૫%નો મોટો ઘટાડો!
એક સમયે ભારતીયોમાં વિદેશમાં જઈને સ્થાયી થવાનો અને ત્યાંની નાગરિકતા મેળવવાનો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો હતો, પરંતુ હવે તેમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં રજૂ કરેલા આંકડાઓ અનુસાર, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભારતીય નાગરિકતા છોડનારા લોકોની સંખ્યામાં ૫ ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
રાજ્યસભામાં એક લેખિત પ્રશ્નના જવાબમાં, કેન્દ્રીય વિદેશ રાજ્યમંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે આ આંકડાઓ રજૂ કર્યા હતા, જે સૂચવે છે કે હવે વિદેશ પ્રત્યે ભારતીયોનો મોહભંગ થઈ રહ્યો છે અને દેશ છોડવાની આકર્ષણમાં ઘટાડો આવ્યો છે.
નાગરિકતા છોડવાના આંકડા
વિદેશ રાજ્યમંત્રીએ સંસદમાં રજૂ કરેલા આંકડાઓ નીચે મુજબ છે, જે સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે ૨૦૨૨ પછી સતત ત્રણ વર્ષ સુધી નાગરિકતા છોડનારા લોકોની સંખ્યા ઘટી છે:
| વર્ષ | ભારતીય નાગરિકતા છોડનારા લોકોની સંખ્યા |
| ૨૦૨૨ | ૨,૨૫,૬૨૦ |
| ૨૦૨૩ | ૨,૧૬,૨૧૯ |
| ૨૦૨૪ | ૨,૦૬,૩૭૮ |
જો આ આંકડાઓને સરખાવવામાં આવે તો, ૨૦૨૨ની સરખામણીએ ૨૦૨૪માં નાગરિકતા છોડનારા લોકોની સંખ્યામાં લગભગ ૧૯,૨૪૨ લોકોનો ઘટાડો થયો છે, જે લગભગ ૮.૫% ઘટાડો દર્શાવે છે. જ્યારે છેલ્લા ત્રણ વર્ષ (૨૦૨૨, ૨૦૨૩, ૨૦૨૪)ના આંકડાઓને ધ્યાનમાં લેતા ૫ ટકાથી વધુનો ઘટાડો જોવા મળે છે.
પાંચ વર્ષમાં ૯ લાખ લોકોએ છોડી નાગરિકતા
જોકે, નાગરિકતા છોડનારા લોકોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે, તેમ છતાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો વિદેશમાં સ્થાયી થયા છે. કેન્દ્રીય વિદેશ રાજ્યમંત્રીએ માહિતી આપી હતી કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં કુલ ૮,૯૬,૮૪૩ ભારતીયોએ તેમની નાગરિકતા છોડી દીધી છે.
ઘટાડા પાછળના સંભવિત કારણો
સરકાર દ્વારા આ ઘટાડા પાછળનું કોઈ ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ નિષ્ણાતો આ વલણ માટે કેટલાક મુખ્ય કારણો આપી રહ્યા છે:
- જાગૃતિ અને છેતરપિંડીના કેસ: છેલ્લા કેટલાક સમયથી વિદેશમાં નોકરી અને સ્થાયી થવાના નામે ભારતીયો સાથે થતી ધરપકડ અને છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ સતત સામે આવી રહ્યા છે, જેના કારણે યુવાનો અને પરિવારો હવે વધુ જાગૃત થયા છે અને ગેરકાયદેસર માર્ગો અપનાવવાનું ટાળી રહ્યા છે.
- ભારતમાં તકો: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં આર્થિક વૃદ્ધિ, સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમનો વિકાસ અને રોજગારની તકોમાં વધારો થયો છે. ઘણા પ્રોફેશનલ્સ માને છે કે ભારતમાં રહેવાથી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની તકો મળી શકે છે.
- મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહ ખર્ચ: પશ્ચિમી દેશોમાં સતત વધતી મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહનો ઊંચો ખર્ચ પણ ભારતીયોને પાછા ખેંચવા માટેનું એક પરિબળ બની શકે છે.
- નિયમોમાં સખ્તાઈ: કેટલાક દેશોએ વિદેશીઓને નાગરિકતા આપવાના નિયમોમાં સખ્તાઈ કરી છે, જેના કારણે પણ પ્રક્રિયા ધીમી પડી હોય તે શક્ય છે.
દેશ છોડનારા લોકો કયા દેશોમાં જાય છે?
સામાન્ય રીતે ભારતીયો દ્વારા નાગરિકતા છોડવાનું મુખ્ય કારણ અન્ય દેશોની નાગરિકતા મેળવવાનું હોય છે, ખાસ કરીને યુએસએ, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુકે જેવા દેશોમાં. આ દેશો સારા જીવનધોરણ, શિક્ષણ અને વ્યવસાયની તકો પ્રદાન કરે છે.
જોકે, નાગરિકતા છોડવાના વાર્ષિક આંકડાઓમાં થયેલો આ ઘટાડો એ વાતનો સંકેત આપે છે કે ગ્લોબલ સ્તરે બદલાયેલા સંજોગો અને ભારતમાં વધી રહેલી તકોને કારણે વિદેશી ધરતીનું આકર્ષણ હવે ધીમે ધીમે ઓછું થઈ રહ્યું છે.
