શિયાળાની શરૂઆત સાથે સક્કરબાગ પ્રાણી સંગ્રહાલય બન્યું સંપૂર્ણ સજ્જ
ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં આવેલું ઐતિહાસિક જૂનાગઢ શહેર હાલ કડકડતી ઠંડીની અસર હેઠળ છે. વહેલી સવારે અને રાત્રે ઠંડીનો અનુભવ વધુ તીવ્ર બની રહ્યો છે. લોકો ગરમ કપડાં, શાલ અને તાપણાનો સહારો લઈ રહ્યા છે. શહેરના સામાન્ય જીવન સાથે સાથે પ્રાણીજગત પર પણ આ હવામાનની અસર જોવા મળી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં સક્કરબાગ પ્રાણી સંગ્રહાલયમાં વિશેષ તૈયારી હાથ ધરવામાં આવી છે.
સક્કરબાગ ઝૂમાં શિયાળાની વ્યવસ્થાઓ અમલમાં
જૂનાગઢનું જાણીતું સક્કરબાગ પ્રાણી સંગ્રહાલય શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ સજ્જ બની ગયું છે. અહીં એશિયાટિક સિંહો સહિત અનેક દુર્લભ પશુ-પક્ષીઓ વસે છે. ઠંડી વધે તે પહેલાં જ ‘વિન્ટર મેનેજમેન્ટ’ યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. પ્રાણીઓને મોસમી તકલીફ ન થાય તે માટે આગોતરા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. ઝૂનું સંચાલન તંત્ર આ બાબતે સતત સતર્ક છે.
પક્ષીઓ માટે પવનરોધક વ્યવસ્થા
સક્કરબાગ ઝૂના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, પક્ષીઓ ઠંડી પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. પક્ષીઘરોમાં ઠંડા પવનનો સીધો પ્રવાહ ન આવે તે માટે પાંજરાઓની આસપાસ ગ્રીન નેટ લગાવવામાં આવી છે. આ નેટ પવન અટકાવી અંદર હૂંફાળું વાતાવરણ જાળવે છે. પરિણામે પક્ષીઓ સ્વસ્થ રહે છે અને તેમની ચંચળતા જળવાઈ રહે છે. આ વ્યવસ્થા શિયાળામાં ખાસ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
સરીસૃપ પ્રાણીઓ માટે તાપમાન નિયંત્રણ
ઠંડા લોહીવાળા સરીસૃપ પ્રાણીઓ માટે ઝૂમાં વિશેષ કાળજી લેવામાં આવી રહી છે. તેમના રહેઠાણોમાં ઇલેક્ટ્રિક બલ્બ અને હીટર્સ મૂકવામાં આવ્યા છે. આ વ્યવસ્થાથી અંદરનું તાપમાન સંતુલિત રહે છે. પાંજરાઓની રચના એવી છે કે પ્રાણીઓ કુદરતી રીતે પણ ગરમી મેળવી શકે. આથી સરીસૃપોમાં શિયાળાની બિમારીઓથી બચાવ શક્ય બને છે.
માંસાહારી પ્રાણીઓ માટે હૂંફાળું રહેઠાણ
એશિયાટિક સિંહ, વાઘ અને દીપડા જેવા માંસાહારી પ્રાણીઓ માટે પણ પૂરતી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. તેમના પાંજરાઓમાં સૂકા ઘાસની જાડી પથારી પાથરવામાં આવી છે. આ પથારી જમીનની ઠંડક શરીર સુધી પહોંચતી અટકાવે છે. રાત્રિના સમયે તે પ્રાણીઓને હૂંફ પૂરી પાડે છે. શિયાળામાં આ વ્યવસ્થા ખૂબ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
આહારમાં ફેરફાર અને પોષણ પર ધ્યાન
ઝૂના સંચાલકો મુજબ, શિયાળામાં પ્રાણીઓના આહારમાં પણ જરૂરી ફેરફાર કરવામાં આવે છે. ઠંડીમાં વધુ ઊર્જાની જરૂર હોવાથી સિંહ અને વાઘ જેવા પ્રાણીઓને વધુ પોષણયુક્ત ખોરાક આપવામાં આવે છે. પીવાના પાણી અને ભોજનમાં વિટામિન તથા ખનિજ તત્વો ઉમેરવામાં આવે છે. આ પગલાં પ્રાણીઓની રોગપ્રતિકારક શક્તિ મજબૂત બનાવે છે. સ્વસ્થતા જાળવવા આહાર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
સતત દેખરેખ અને સંરક્ષણની પરંપરા
પશુચિકિત્સકો અને કીપર દ્વારા પ્રાણીઓના સ્વાસ્થ્ય અને વર્તન પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. ઋતુ પ્રમાણે વ્યવસ્થાઓ બદલવાની પરંપરા સક્કરબાગ ઝૂની વિશેષતા રહી છે. આવી કાળજીના કારણે વન્યજીવો સુરક્ષિત અને તંદુરસ્ત રહે છે. કડકડતી ઠંડી વચ્ચે પણ અહીંના મૂંગા જીવો હૂંફ અને સુરક્ષાનો અનુભવ કરી રહ્યા છે. સક્કરબાગ ઝૂ વન્યજીવ સંરક્ષણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ બની રહ્યું છે.
