FAME સ્કીમની રફતાર ધીમી પડી, ચાર્જિંગની મુશ્કેલીઓ વધી: EV સેક્ટરને હવે નવી દિશાની જરૂર
ભારત સરકારની મહત્વાકાંક્ષી FAME (Faster Adoption and Manufacturing of Electric Vehicles) યોજનાની ગતિ તાજેતરમાં ધીમી પડી છે, જેના કારણે દેશમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) ના અપનાવવાની પ્રક્રિયાને અસર થઈ છે. એક તરફ સબસિડીમાં ઘટાડો અને નિયમોમાં સખ્તાઈ આવી છે, તો બીજી તરફ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ખાસ કરીને EV ચાર્જિંગ સ્ટેશનોની અછતને કારણે ગ્રાહકોની મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. પરિણામે, દેશના EV સેક્ટરને હવે લાંબા ગાળાની સ્થિરતા અને વિકાસ માટે એક નવી અને સુધારેલી નીતિગત દિશાની જરૂર છે.
EV સેક્ટરમાં આવેલી આ ધીમી ગતિ પાછળનું એક મોટું કારણ ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની વ્યાપક સમસ્યા છે. મોટાભાગના શહેરો અને હાઇવે પર પૂરતા ચાર્જિંગ સ્ટેશનો ઉપલબ્ધ નથી, અને જે છે તેમાંથી ઘણા કાં તો કાર્યરત નથી અથવા તો તેમની સ્પીડ ઘણી ધીમી છે. આના કારણે ગ્રાહકોમાં ‘રેન્જની ચિંતા’ (Range Anxiety) વધી છે, જેના પરિણામે તેઓ પેટ્રોલ કે ડીઝલ વાહનોની સરખામણીમાં EV ખરીદવાનું ટાળી રહ્યા છે.
ઓલા ઇલેક્ટ્રિકની ગિરાવટ સૌથી વધુ ચિંતાજનક
આ માહોલમાં ઓલા ઇલેક્ટ્રિક (Ola Electric) ની બજાર હિસ્સેદારીમાં થયેલો ઘટાડો સૌથી વધુ આઘાતજનક રહ્યો છે. એક સમયે જે કંપનીને ભારતની EV ક્રાંતિનો મુખ્ય ચહેરો માનવામાં આવતી હતી, તેની માર્કેટ હિસ્સેદારી 42.5% થી ઘટીને માત્ર 18.3% થઈ ગઈ છે.
ઓલાની આ ગિરાવટ પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે, જેમાં ઉત્પાદનમાં વિલંબ, ગ્રાહક સેવા સંબંધિત ફરિયાદો, અને અકસ્માતોની કેટલીક ઘટનાઓ મુખ્ય છે. ઓલા જેવી અગ્રણી કંપનીની બજાર હિસ્સેદારીમાં આટલો મોટો ઘટાડો સમગ્ર સેક્ટરના મનોબળને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
નવી દિશાની જરૂરિયાત
EV સેક્ટરની વૃદ્ધિને ફરીથી પાટા પર લાવવા માટે નીતિ નિર્માતાઓએ નીચેના ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે:
1. FAME ના અનુસંધાનમાં નવી નીતિ: FAME-II યોજનાને બદલે, સરકારે હવે એક એવી લાંબા ગાળાની પોલિસી લાવવી જોઈએ જે ફક્ત સબસિડી પર આધારિત ન હોય. નવી નીતિમાં ટેકનોલોજી ડેવલપમેન્ટ, બેટરી સ્વેપિંગ સ્ટાન્ડર્ડાઇઝેશન અને ભારતમાં બેટરી મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવા પર ભાર મૂકવો જોઈએ.
2. મજબૂત ચાર્જિંગ નેટવર્ક: ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને યુદ્ધના ધોરણે વિકસાવવું જરૂરી છે. ખાસ કરીને રહેણાંક વિસ્તારો, કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગ્સ અને હાઇવે પર ઝડપી ચાર્જિંગ સ્ટેશનોનું વ્યાપક નેટવર્ક ઊભું કરવું પડશે. સરકારે પ્રાઇવેટ પ્લેયર્સને ચાર્જિંગ સ્ટેશન સ્થાપવા માટે સરળ નિયમો અને પ્રોત્સાહનો આપવા જોઈએ.
3. ગુણવત્તા નિયંત્રણ અને સલામતી: EV માં આગ લાગવાના કે બેટરીની નિષ્ફળતાના અવારનવાર બનતા કિસ્સાઓ ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ તોડી રહ્યા છે. ઉત્પાદકો પર બેટરી ગુણવત્તા અને વાહન સલામતીના કડક નિયંત્રણો લાગુ કરવા અને તેનું કડક પાલન કરાવવું આવશ્યક છે.
ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ છે, પરંતુ FAME યોજનાની ગતિ ધીમી પડવી અને ઓલા જેવી અગ્રણી કંપનીઓની મુશ્કેલીઓ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે સેક્ટર હવે એક નિર્ણાયક વળાંક પર છે. માત્ર સબસિડી આપવાને બદલે, સરકાર અને ઉદ્યોગે મળીને એક મજબૂત અને વિશ્વસનીય ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની જરૂર છે, જેથી ગ્રાહકોનો EV ટેકનોલોજી પરનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે.
