બંગાળમાં હવે ‘કર્મશ્રી’ નહીં, ‘મહાત્મા ગાંધી’ના નામે ઓળખાશે રોજગાર યોજના: મમતા બેનર્જીની મોટી જાહેરાત
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ રાજ્યની ગ્રામીણ રોજગાર યોજના ‘કર્મશ્રી’ (Karmashree) નું નામ બદલીને મહાત્મા ગાંધીના નામ પર રાખવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય માત્ર નામ બદલવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી એક્ટ (MGNREGA) ના નામમાંથી ગાંધીજીનું નામ હટાવવાના પ્રયાસો સામેનો સીધો પડકાર માનવામાં આવે છે.
શું છે વિવાદનું મૂળ? (G RAM G બિલ)
કેન્દ્ર સરકાર આગામી સમયમાં મનરેગા (MGNREGA) યોજનામાં મોટા ફેરફારો કરવા જઈ રહી છે. અહેવાલો મુજબ, કેન્દ્ર સરકાર ‘VB-G RAM G’ (Vikasit Bharat – Gramin Rozgar Abhiyan for Mission Growth) નામનું નવું બિલ લાવવાની તૈયારીમાં છે. આ નવા બિલમાં ‘મહાત્મા ગાંધી’નું નામ હટાવી દેવામાં આવ્યું હોવાની ચર્ચા છે. મમતા બેનર્જીએ આ પગલાંને રાષ્ટ્રપિતાનું અપમાન ગણાવ્યું છે અને તેના વિરોધમાં પોતાની રાજ્ય સ્તરની યોજનાનું નામ બદલવાનો નિર્ણય લીધો છે.
મમતા બેનર્જીનો આકરો પ્રહાર
કોલકાતામાં એક જાહેર સભાને સંબોધતા મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું, “કેન્દ્ર સરકાર ઈતિહાસ ભૂંસવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. તેઓ મનરેગામાંથી મહાત્મા ગાંધીનું નામ હટાવી રહ્યા છે, જે દેશ સ્વીકારશે નહીં. જો કેન્દ્ર ગાંધીજીનું નામ હટાવશે, તો પશ્ચિમ બંગાળ તેમની વિરાસતને જીવંત રાખશે. અમારી ‘કર્મશ્રી’ યોજના હવેથી મહાત્મા ગાંધીના નામથી ઓળખાશે.”
કર્મશ્રી યોજના અને તેનું મહત્વ
પશ્ચિમ બંગાળ સરકારની ‘કર્મશ્રી’ યોજના રાજ્યના ગ્રામીણ મજૂરોને વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 50 દિવસના રોજગારની ખાતરી આપે છે. જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે ફંડ રોકવાને કારણે બંગાળમાં મનરેગાનું કામ અટકી પડ્યું હતું, ત્યારે મમતા બેનર્જીએ રાજ્યના પોતાના બજેટમાંથી આ યોજના શરૂ કરી હતી. હવે આ યોજનાનું નવું નામ “મહાત્મા ગાંધી કર્મશ્રી પ્રકલ્પ” રાખવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
રાજકીય સમીકરણો
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા મમતા બેનર્જી આ મુદ્દે સેન્ટિમેન્ટ ઉભું કરવા માંગે છે.
- બંગાળ વિરુદ્ધ કેન્દ્ર: મનરેગાના બાકી નાણાંના મુદ્દે મમતા બેનર્જી લાંબા સમયથી કેન્દ્ર સામે આંદોલન કરી રહ્યા છે.
- ગાંધીજીની વિરાસત: ગાંધીજીનું નામ જોડીને મમતા બેનર્જીએ પોતાને રાષ્ટ્રીય મૂલ્યોના રક્ષક તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
- મતદારો પર અસર: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગાર એ સૌથી મોટો મુદ્દો છે, અને ગાંધીજીનું નામ ભાવનાત્મક રીતે મજૂરો સાથે જોડાયેલું છે.
પશ્ચિમ બંગાળ સરકારનો આ નિર્ણય કેન્દ્ર અને રાજ્ય વચ્ચેના સંબંધોમાં વધુ ખટાશ લાવી શકે છે. એક તરફ કેન્દ્ર સરકાર ‘વિકસિત ભારત’ના વિઝન સાથે નવી ટેકનોલોજી અને નવા નામો લાવી રહી છે, તો બીજી તરફ મમતા બેનર્જી પરંપરાગત પ્રતીકોને પકડી રાખીને વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં આ ‘નામકરણ’ યુદ્ધ દિલ્હીથી લઈને ગલીઓ સુધી ગરમાય તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
