ભારતમાં સોનાના ભાવમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો: હોલમાર્કિંગના નિયમો અને ખરીદી માટેની સ્માર્ટ ટિપ્સ
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સોનાનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ તાજેતરના સમયમાં તેની કિંમતોમાં આવેલા જબરદસ્ત ઉછાળાએ બજાર અને ગ્રાહકો બંનેને ચોંકાવી દીધા છે. 22 ડિસેમ્બર 2025 સુધીના આંકડા મુજબ, ભારતમાં 24 કેરેટ સોનાની કિંમત આશરે ₹1,34,450 પ્રતિ 10 ગ્રામ અને 22 કેરેટ સોનાની કિંમત ₹1,23,270 પ્રતિ 10 ગ્રામના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
ફરજિયાત હોલમાર્કિંગ અને તમારી સુરક્ષા
ભારત સરકારે સોનાની શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હોલમાર્કિંગને ફરજિયાત બનાવ્યું છે. ઉપભોક્તા બાબતોના મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 31 જુલાઈ 2025 થી શરૂ થયેલા પાંચમા તબક્કા બાદ હવે દેશના 373 જિલ્લાઓમાં આ નિયમ પ્રભાવી છે.
- HUID કોડ: હવે ઘરેણાં પર 6-અંકનો વિશિષ્ટ કોડ (HUID) હોવો અનિવાર્ય છે, જે તેની શુદ્ધતાની ઓળખ છે.
- મુક્તિ: 2 ગ્રામથી ઓછા વજનના ઘરેણાં, નિકાસ માટેની વસ્તુઓ અને ₹40 લાખ સુધીનું વાર્ષિક ટર્નઓવર ધરાવતા ઝવેરીઓને આમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
ઘરેણાંની કિંમત કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
મોટાભાગના ગ્રાહકો માત્ર સોનાનો ભાવ જુએ છે, પરંતુ ફાઈનલ બિલ ઘણા અન્ય પરિબળો પર આધારિત હોય છે. સોનાના ઘરેણાંની કિંમત નક્કી કરવાનું પ્રમાણભૂત સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
અંતિમ મૂલ્ય = (સોનાનો ભાવ પ્રતિ ગ્રામ × વજન) + મેકિંગ ચાર્જિસ + 3% GST + હોલમાર્કિંગ ફી (₹45).
મેકિંગ ચાર્જિસ (ઘડામણ) ડિઝાઇનની જટિલતા અને બ્રાન્ડના આધારે 3% થી 60% સુધી હોઈ શકે છે. દાખલા તરીકે, તનિષ્ક (Tanishq) માં મેકિંગ ચાર્જિસ સામાન્ય રીતે 8% થી 25% ની વચ્ચે હોય છે.
મુખ્ય બ્રાન્ડ્સના આજના ભાવ (22 કેરેટ સોનું):
- કલ્યાણ જ્વેલર્સ: ₹12,400 પ્રતિ ગ્રામ.
- તનિષ્ક: ₹12,340 પ્રતિ ગ્રામ.
- માલાબાર ગોલ્ડ: ₹12,400 પ્રતિ ગ્રામ.
બજારનો ટ્રેન્ડ: હળવી જ્વેલરીની માંગ
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) ના રિપોર્ટ અનુસાર, ભાવમાં ભારે વધારાને કારણે આ વર્ષે ભારતમાં સોનાના વપરાશમાં 12% નો ઘટાડો આવવાનો અંદાજ છે. ઊંચા ભાવ હોવા છતાં, ભારતીય ગ્રાહકો રોકાણ માટે સોનાના સિક્કા અને ઓછા વજનના 22 કેરેટના હળવા ઘરેણાં (Lightweight jewelry) ને પસંદ કરી રહ્યા છે.
ખરીદી માટે મહત્વની ટિપ્સ:
- શુદ્ધતાની તપાસ: હંમેશા BIS હોલમાર્ક અને HUID કોડવાળા ઘરેણાં જ ખરીદો.
- મેકિંગ ચાર્જિસ પર રકઝક: મેકિંગ ચાર્જિસ ફિક્સ હોતા નથી, તેથી તહેવારો દરમિયાન ડિસ્કાઉન્ટ માંગવું ફાયદાકારક રહી શકે છે.
- વિગતવાર બિલ માંગો: બિલમાં સોનાનું વજન, શુદ્ધતા, મેકિંગ ચાર્જ અને GST ની અલગ-અલગ વિગતો હોવી જોઈએ.
- નંગનું વજન: જો ઘરેણાંમાં હીરા કે કિંમતી પથ્થરો જડેલા હોય, તો ખાતરી કરો કે તેમનું વજન સોનાના વજનથી અલગ ગણવામાં આવ્યું હોય.
સોનું માત્ર અલંકાર નથી, પરંતુ આર્થિક અનિશ્ચિતતાના સમયમાં એક સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven) પણ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સોનાએ તાજેતરમાં ઇક્વિટી અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ કરતા પણ વધુ સારું વળતર આપ્યું છે.
