ડિજિટલ વોલેટ અને મહિલા બ્રિગેડ: જૈશ-એ-મોહમ્મદની નવી અને ખતરનાક આતંકી રણનીતિ
પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદ (JeM) હવે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય દેખરેખ અને ભારતીય સૈન્ય દબાણથી બચવા માટે પોતાની રણનીતિમાં મોટો ફેરફાર કરી રહ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંગઠન હવે ડિજિટલ વોલેટનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે અને તેણે 1500 મહિલાઓની એક નવી બ્રિગેડ તૈયાર કરી છે.
ડિજિટલ વોલેટ દ્વારા ફંડિંગ
ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) ના જુલાઈ 2025 ના અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જૈશ-એ-મોહમ્મદ આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસથી બચવા માટે આધુનિક અર્થતંત્રના સાધનોનો સહારો લઈ રહ્યું છે. આ સંગઠન ‘ઈઝીપૈસા’ (EasyPaisa) અને ‘સાદાપે’ (SadaPay) જેવા ડિજિટલ વોલેટ નેટવર્ક દ્વારા ભંડોળ એકત્ર કરી રહ્યું છે. આ વોલેટ્સ મસૂદ અઝહરના પરિવારના સભ્યો સાથે જોડાયેલા છે અને તે વોલેટ-ટુ-વોલેટ અથવા વોલેટ-ટુ-કેશ ટ્રાન્સફરની સુવિધા આપે છે, જેને બેંકિંગ ચેનલોની સરખામણીમાં ટ્રેક કરવું વધુ મુશ્કેલ હોય છે. તપાસકર્તાઓએ ઓછામાં ઓછા પાંચ એવા વોલેટ્સની ઓળખ કરી છે જેનો સીધો સંબંધ આ પ્રતિબંધિત સંગઠન સાથે છે.
મહિલા અને બાળ પાંખની રચના
એક ચોંકાવનારા ખુલાસામાં સામે આવ્યું છે કે જૈશે તેની પ્રથમ મહિલા બ્રિગેડ શરૂ કરી છે, જેને ‘જમાત-ઉલ-મોમિનાત’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. પંજાબ અને સિંધ પ્રાંતમાંથી આશરે 1500 મહિલાઓની ભરતી કરવામાં આવી છે, જેમને મસૂદ અઝહરની બહેનો સાદિયા અને સુમૈરા ઓનલાઈન ટ્રેનિંગ આપી રહી છે. આ ઉપરાંત, પાકિસ્તાન હસ્તકનું કાશ્મીર (PoK) અને ખૈબર પખ્તૂનખ્વા (KPK) ના ટ્રેનિંગ કેમ્પમાં નાના બાળકો પણ હથિયારોની તાલીમ લેતા જોવા મળ્યા છે.
ઓપરેશન સિંદૂરની અસર અને ઠેકાણાઓનું સ્થળાંતર
ભારતીય સશસ્ત્ર દળો દ્વારા 7 મે, 2025 ના રોજ શરૂ કરવામાં આવેલા ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ એ જૈશના નેટવર્કને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. આ ચોકસાઈપૂર્વકના હુમલામાં પાકિસ્તાન અને PoK ના નવ મુખ્ય ઠેકાણાઓને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં 100 થી વધુ આતંકવાદીઓ માર્યા ગયા હતા. જેમાં યુસુફ અઝહર અને અબ્દુલ મલિક રઉફ જેવા હાઈ-વેલ્યુ ટાર્ગેટનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ હુમલાના ડરથી જૈશે તેના તાલીમ કેન્દ્રો PoK થી હટાવીને ખૈબર પખ્તૂનખ્વા (KPK) ના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં ખસેડવાનું શરૂ કર્યું છે.
હમાસ સાથે નવું આતંકી ગઠબંધન
ગુપ્તચર અહેવાલો સૂચવે છે કે હમાસ, લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT) અને જૈશ વચ્ચે એક નવું ગઠબંધન આકાર લઈ રહ્યું છે. 5 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ PoK માં આયોજિત એક રેલીમાં હમાસના પ્રતિનિધિ ખાલિદ અલ-કાદૂમી પણ હાજર રહ્યા હતા, જ્યાં “પેલેસ્ટાઈન અને કાશ્મીરના લડવૈયાઓ એકસાથે ચાલશે” તેવી જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
પાકિસ્તાન માટે આર્થિક સંકટ
પાકિસ્તાન, જે ઓક્ટોબર 2022 માં FATF ની ‘ગ્રે લિસ્ટ’ માંથી બહાર આવ્યું હતું, તે હવે ફરીથી આ યાદીમાં મુકાવાના ડરમાં છે. ભારત પાકિસ્તાનને ફરીથી આ યાદીમાં મૂકવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે કારણ કે તે જૈશ જેવા સંગઠનોના ડિજિટલ ફંડિંગ અને વિસ્તારને રોકવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. જૈશે હાલમાં ધાર્મિક કેન્દ્રોનું વિસ્તૃત નેટવર્ક બનાવવા માટે 3.9 બિલિયન પાકિસ્તાની રૂપિયાની યોજના તૈયાર કરી છે, જેનો મોટો હિસ્સો હથિયારોની ખરીદી અને ભારત વિરુદ્ધના ઓપરેશનમાં ઉપયોગમાં લેવાય તેવી આશંકા છે.
ટૂંકમાં, જૈશ-એ-મોહમ્મદ તેની આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને “ડિજિટલ” અને “હાઇબ્રિડ” બનાવી રહ્યું છે, જે માત્ર દક્ષિણ એશિયા જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે પણ ગંભીર પડકાર છે.
આતંકી ફંડિંગનું ડિજિટલ થવું એ વહેતા પાણી જેવું છે જે હવે જમીનની ઉપરને બદલે ભૂગર્ભ ગટરોમાં જતું રહ્યું છે; સપાટી પર બધું શાંત દેખાઈ શકે છે, પરંતુ ઊંડાઈમાં ખતરો વધુ જટિલ બની ગયો છે.
