ત્રણ વર્ષમાં 1,237 વિદ્યાર્થી આપઘાત બાદ સરકારની મોટી કાર્યવાહી
બદલાતી જીવનશૈલી, સતત વધતું અભ્યાસનું ભારણ અને સોશિયલ મીડિયા કારણે રાજ્યમાં વિદ્યાર્થીઓ પર માનસિક દબાણ વધતું જઈ રહ્યું છે. અનેક વિદ્યાર્થીઓ નિરાશા, એકલતા અને અસફળતાના ભયથી પીડાઈ રહ્યા છે. સ્થિતિ એટલી ગંભીર બની છે કે દરરોજ એક વિદ્યાર્થી આપઘાત કરે છે તેવી ચર્ચા સામે આવી છે. આ સંજોગોએ સરકારને ગંભીર વિચારણા કરવા મજબૂર કરી છે.
યુવાધનને બચાવવા રાજ્ય સરકારે લીધો મહત્વનો નિર્ણય
વિદ્યાર્થીઓના માનસિક આરોગ્યને સુરક્ષિત રાખવા માટે ગુજરાત સરકારે મહત્વપૂર્ણ નીતિ જાહેર કરી છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા રાજ્યભરમાં મેન્ટલ હેલ્થ પોલિસી અમલમાં મૂકવાનો આદેશ અપાયો છે. આ નીતિ તમામ યુનિવર્સિટી, કોલેજો અને કોચિંગ સેન્ટર્સ માટે ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વિદ્યાર્થીઓ માટે સહાયક અને સુરક્ષિત વાતાવરણ તૈયાર કરવાનો છે.
દર 100 વિદ્યાર્થીઓ દીઠ કાઉન્સિલર ફરજિયાત
નવી નીતિ મુજબ દરેક શૈક્ષણિક સંસ્થામાં દર 100 વિદ્યાર્થીઓ સામે ઓછામાં ઓછા એક માનસિક આરોગ્ય નિષ્ણાતની નિમણૂક કરવી પડશે. આ કાઉન્સિલર વિદ્યાર્થીઓના માર્ગદર્શક તરીકે કાર્ય કરશે. માનસિક તણાવ, હતાશા કે ભયની સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. નિયમિત કાઉન્સિલિંગથી સમયસર મદદ શક્ય બનશે.
નાની સંસ્થાઓ માટે બહારના નિષ્ણાત સાથે કરાર
જ્યાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 100થી ઓછી હોય તેવી સંસ્થાઓએ બહારના માનસિક આરોગ્ય નિષ્ણાત સાથે કરાર કરવો પડશે. આ વ્યવસ્થા દ્વારા તમામ વિદ્યાર્થીઓને માનસિક સહાય ઉપલબ્ધ કરાશે. મોટા કેમ્પસમાં નિયમિત કાઉન્સિલિંગ વ્યવસ્થા ફરજિયાત રહેશે. સરકાર દરેક સંસ્થામાં સમાન અને અસરકારક અમલ ઈચ્છે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ અને રાષ્ટ્રીય યોજનાથી સંકલન
ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલ પરિપત્રમાં જણાવાયું છે કે આ નીતિ સુપ્રીમ કોર્ટના માર્ગદર્શન પર આધારિત છે. કેન્દ્ર સરકારની ઉમ્મીદ–મનોદર્પણ યોજના સાથે પણ તેનો સંકલન કરવામાં આવ્યો છે. રાષ્ટ્રીય આત્મહત્યા નિવારણ નીતિના સૂચનોને પણ તેમાં સામેલ કરાયા છે. આથી રાજ્યમાં એકસરખી વ્યવસ્થા ઉભી થશે.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષના આંકડાઓએ સરકારને ચેતવી
સરકારી માહિતી મુજબ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં રાજ્યમાં 1,237 વિદ્યાર્થીઓએ આપઘાત કર્યો છે. આ ઘટનાઓ પાછળ પરીક્ષાનો તણાવ, નિષ્ફળતાનો ભય અને સામાજિક એકલતા મુખ્ય કારણો રહ્યા છે. પરિવાર તરફથી લાગણીસભર સહારો ન મળવો પણ એક મોટું કારણ છે. સોશિયલ મીડિયાનો વધતો પ્રભાવ પણ વિદ્યાર્થીઓને અસર કરી રહ્યો છે.
નીતિનો કડક અમલ નહીં કરનાર સામે કાર્યવાહી
સરકારનું માનવું છે કે સમયસર માનસિક સહાય આપવાથી અનેક દુર્ઘટનાઓ અટકાવી શકાય. તેથી મેન્ટલ હેલ્થ પોલિસીનો ચૂસ્ત અમલ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર સંસ્થાઓ સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આ પગલાંથી વિદ્યાર્થીઓને જીવન માટે નવી આશા મળશે.
