ઇન્ડોનેશિયાનો નવો ફોજદારી કાયદો: લગ્ન બાહ્ય શારીરિક સંબંધો હવે ગુનો, પ્રવાસીઓ અને માનવાધિકાર અંગે ચિંતા વધી
ઇન્ડોનેશિયાની સંસદે તેનો નવો ક્રિમિનલ કોડ (KUHP) પસાર કર્યો છે, જે લગ્ન સિવાયના શારીરિક સંબંધો અને લગ્ન વગર સાથે રહેવાને (લિવ-ઇન રિલેશનશિપ) ગુનો જાહેર કરે છે. આ વ્યાપક કાયદો માત્ર ઇન્ડોનેશિયાના નાગરિકો પર જ નહીં, પરંતુ ત્યાં રહેતા સ્થળાંતર કરનારાઓ અને ફરવા આવતા વિદેશી પ્રવાસીઓ પર પણ સમાન રીતે લાગુ થશે.
સજા અને કાનૂની જોગવાઈઓ
નવા ક્રિમિનલ કોડની કલમ 411 મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ તેના પતિ કે પત્ની સિવાય અન્ય કોઈ સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધે છે, તો તેને મહત્તમ એક વર્ષની જેલ અથવા 10 મિલિયન રૂપિયા (આશરે 640 યુએસ ડોલર) નો દંડ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, કલમ 412 હેઠળ લગ્ન કર્યા વિના પતિ-પત્નીની જેમ સાથે રહેવા પર (સહવાસ) છ મહિના સુધીની કેદ અથવા દંડ થઈ શકે છે. જોકે, કાયદામાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે પોલીસ આ મામલે ત્યારે જ કાર્યવાહી કરી શકે છે જ્યારે ગુનેગારના જીવનસાથી, માતા-પિતા અથવા સંતાનો સત્તાવાર રીતે ફરિયાદ નોંધાવે.
પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં ચર્ચાઓ
આ કાયદાની જાહેરાત બાદ ઇન્ડોનેશિયાના મુખ્ય પ્રવાસન સ્થળ બાલી આવતા પ્રવાસીઓમાં ભારે ગભરાટ જોવા મળ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર અનેક મુસાફરોએ તેમની યાત્રા રદ કરવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. પ્રવાસીઓની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને બાલીના અધિકારીઓએ આશ્વાસન આપ્યું છે કે પ્રવાસીઓની ગોપનીયતા (Privacy) નું સન્માન કરવામાં આવશે અને હોટલમાં રોકાણ દરમિયાન લગ્ન પ્રમાણપત્રની તપાસ કરવામાં આવશે નહીં. પ્રવાસન મંત્રીએ પણ જણાવ્યું છે કે દેશ આગામી વર્ષ માટે તેના 70 લાખ વિદેશી પ્રવાસીઓના લક્ષ્યાંક પર અડગ રહેશે.
માનવાધિકાર અને નાગરિક સ્વતંત્રતા પર પ્રહાર
માનવાધિકાર જૂથો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોએ આ નવા કાયદાની આકરી ટીકા કરી છે. હ્યુમન રાઈટ્સ વોચ (HRW) એ તેને “અધિકારો માટે વિનાશક” ગણાવ્યો છે, કારણ કે તે મહિલાઓ, ધાર્મિક લઘુમતીઓ અને LGBT સમુદાયના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. ‘ઈન્ટરનેશનલ ફેડરેશન ઓફ જર્નાલિસ્ટ્સ’ (IFJ) નું માનવું છે કે આ કાયદો પ્રેસની સ્વતંત્રતા અને અભિવ્યક્તિની આઝાદીને ગંભીર રીતે અસર કરશે. નવા કોડમાં રાષ્ટ્રપતિ, રાજ્યની સંસ્થાઓ અને રાષ્ટ્રીય વિચારધારા ‘પંકાસીલા’ (Pancasila) નું અપમાન કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જેના ઉલ્લંઘન બદલ જેલની સજા થઈ શકે છે.
વસાહતી વારસાથી આગળ વધવાનો દાવો
ઇન્ડોનેશિયન સરકાર અને ધારાસભ્યોએ આ કાયદાનો બચાવ કરતા તેને ઐતિહાસિક પગલું ગણાવ્યું છે. તેમની દલીલ છે કે આ દાયકાઓ જૂના ડચ વસાહતી (Colonial) ફોજદારી કોડને બદલવાનો પ્રયાસ છે, જે હવે ઇન્ડોનેશિયાના વર્તમાન મૂલ્યો માટે “અપ્રસ્તુત” બની ગયો હતો. કાયદા નંબર 1, વર્ષ 2023 તરીકે સૂચિત આ નવો કોડ સત્તાવાર રીતે જાન્યુઆરી 2026 ની આસપાસ સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં આવશે, જેનાથી સરકારને જનતાને શિક્ષિત કરવા અને નવા નિયમો લાગુ કરવાની તૈયારી માટે ત્રણ વર્ષનો સમય મળશે.
ઇન્ડોનેશિયાનો આ નવો કાયદો એક તરફ પોતાની સાંસ્કૃતિક ઓળખ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ છે, તો બીજી તરફ તે વૈશ્વિક સ્તરે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને લોકશાહીના ભવિષ્ય પર મોટા સવાલો ઊભા કરે છે.
