સુભાષ પાલેકર પદ્ધતિથી બદલાયેલી ખેતી: બોટાદના ખેડૂતનો સફળ પ્રયાસ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ખેડૂતોમાં રાસાયણિક ખેતી છોડીને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાની દિશામાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. ખર્ચ ઓછો, જમીનની તંદુરસ્તી જળવાય અને ઉપજની ગુણવત્તા સારી રહે તેવા કારણોસર ખેડૂતો આ પદ્ધતિ પસંદ કરી રહ્યા છે. પ્રાકૃતિક ખેતીથી માત્ર પર્યાવરણનું રક્ષણ જ નથી થતું, પરંતુ ખેડૂતને સ્થિર આવક પણ મળી રહી છે. બોટાદ જિલ્લાના એક ખેડૂતની સફળતા આજે અનેક માટે પ્રેરણારૂપ બની છે.
બોટાદના ખેડૂતની બદલાયેલી ખેતી દિશા
બોટાદના ભીખાભાઈ કુવરજીભાઈ ભલગામિયા અગાઉ પરંપરાગત રાસાયણિક ખેતી કરતા હતા. ખાતર અને દવાઓના વધતા ખર્ચ છતાં યોગ્ય ઉત્પાદન ન મળતા તેઓ નિરાશ થયા હતા. આ સાથે જ ખોરાક ઝેરયુક્ત બનતો હોવાની ચિંતા પણ તેમને સતાવતી હતી. આ કારણે તેમણે ખેતીની પદ્ધતિ બદલવાનો નિર્ણય લીધો. વર્ષ 2019થી તેમણે પ્રાકૃતિક ખેતીનો માર્ગ અપનાવ્યો અને આજે સંપૂર્ણપણે આ પદ્ધતિ પર આધાર રાખે છે.
સુભાષ પાલેકર પદ્ધતિથી ખેતીમાં નવી દિશા
છેલ્લા બે વર્ષથી ભીખાભાઈ સુભાષ પાલેકર આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી પદ્ધતિ અપનાવી રહ્યા છે. તેમના ખેતરમાં વિવિધ પાકોને અનુકૂળ બને તેવો જંગલ મોડેલ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તલ, મગફળી, ઘઉં અને ચણા જેવા પાકો અલગ-અલગ સિઝનમાં ઉગાડવામાં આવે છે. આ રીતે જમીનની ઉર્વરતા જળવાય છે અને પાક પર રોગનો પ્રભાવ પણ ઘટે છે. પરિણામે ઉત્પાદનની ગુણવત્તા વધતી જાય છે.
મૂલ્યવર્ધનથી વધતી આવક
ભીખાભાઈ માત્ર પાક ઉગાડીને વેચતા નથી, પરંતુ તેનું મૂલ્યવર્ધન પણ કરે છે. ખાસ કરીને ચણાના વિવિધ વજનના પેકિંગ તૈયાર કરીને તે સીધા ગ્રાહક સુધી પહોંચાડે છે. બોટાદ શહેર સહિત અન્ય શહેરોના પ્રાકૃતિક બજારોમાં તેઓ સ્ટોલ લગાવી દર અઠવાડિયે બે દિવસ વેચાણ કરે છે. આ રીતથી તેમને બજારની વચ્ચેની સાંકળ ટાળીને સીધો લાભ મળે છે.
બજારભાવ કરતાં દોઢગણું મૂલ્ય
જો ચણાનું સીધું યાર્ડમાં વેચાણ કરવામાં આવે તો એક મણનો ભાવ સામાન્ય રીતે 800 થી 1,300 રૂપિયા મળે છે. પરંતુ પેકિંગ અને બ્રાન્ડિંગ થકી ભીખાભાઈને એક મણના આશરે 2000 રૂપિયા જેટલો ભાવ મળી રહ્યો છે. એક કિલોના પેકેટનો ભાવ 80થી 100 રૂપિયા સુધી મળે છે. આ સાથે તેઓ વરિયાળી, ધાણા અને બંસી ઘઉં જેવા અન્ય પાકોના પેકિંગ પણ કરે છે.
મહિને સ્થિર રોકડ આવકનું મોડેલ
વિવિધ પ્રાકૃતિક બજારોમાં સતત વેચાણ થવાથી ભીખાભાઈને દર મહિને 20 હજાર રૂપિયાથી વધુની રોકડ આવક મળી રહી છે. ખેતી સાથે મૂલ્યવર્ધન અને સીધા વેચાણનો આ મોડેલ તેમને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવે છે. તેઓ માને છે કે જો ખેડૂત યોગ્ય આયોજન અને ધીરજ રાખે તો પ્રાકૃતિક ખેતીથી સારો નફો મેળવી શકાય છે. તેમની સફળતા આજના યુવા ખેડૂતો માટે નવી દિશા બતાવે છે.
